Lanna Women and Education
Keywords:
ผู้หญิง, ล้านนา, การศึกษา, โรงเรียน, มิชชันนารี, สยามAbstract
This article aims to study the historical background and paradigm shift in education of Lanna women from the conservative to the nation-building era during The Plaek Phibunsongkram (Chom Phon Por Phibunsongkram) period. The study found that Lanna women’s education has relevancies and changes according to the consistent context and environment in each historical phrase. From the past, Lanna women could be identified as having relatively low educational opportunities because of the conservative educational system that limited their participation that was prevalent only in the monasteries. During the 25th century, Lanna society saw tremendous changes with political relationships, changing economic and social cultural contexts in the face of external powers. The arrival of western missionaries introduced new educational concepts and attitudes through the mission schools with various attached ideologies of the West. In addition, the emergence of the Siam nation-state, with the change of Lanna’s status as Siam dependency into that of integral citizenship of the Siamese kingdom, has become a ‘negotiations’ ideology which has been derived from centralized policy development. At last, the changing Siam educational culture has affected the limitations in educational participation of northern women.
Downloads
References
คณิเทพ ปิตุภูมินาค และคณะ. (๒๕๕๗). “การขับขานวรรณกรรมล้านนา : จ๊อย”.วารสารวิจิตรศิลป์. ปีที่ ๕ ฉบับที่ ๒ กรกฎาคม – ธันวาคม.
จดหมายเหตุพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จเลียบมณฑลฝ่ายเหนือและนครเชียงใหม่ พ.ศ.๒๔๖๙. (๒๕๐๗). พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานฌาปนกิจศพ ม.ร.ว.ทรงพันธุ์ ศุขสวัสดิ์ ณ เมรุวัดมกุฎกษัตริยาราม ๑๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๐๗.
จดหมายเหตุเรื่องทัพเชียงตุง. (๒๔๕๙). พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นไชยนาทนเรนทร โปรดให้พิมพ์เปนครั้งแรกในงานศพพลเรือตรี พระยานาวาพลพยุหรักษ์ (ม.ว.พิณ สนิทวงศ์ ณกรุงเทพ). พระนคร : โรงพิมพ์ไทย.
นครินทร์ เมฆไตรรัตน์. (๒๕๓๓). การปฏิวัติสยาม พ.ศ.๒๔๗๕. กรุงเทพฯ :มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
บุญเสริม ศาสตราภัย. (๒๕๒๓). ศรีโหม้ : คนเชียงใหม่คนแรกที่ไปอเมริกา. เชียงใหม่ :โรงพิมพ์ปอง.
ปราณี ณ พัทลุง. (๒๕๓๘). เพ็ชรลานนา เล่ม ๒. เชียงใหม่ : ผู้จัดการภาคเหนือ.
พระครูอดุลยสีลกิตติ์. (๒๕๔๙). “การศึกษาของสามเณรและพระภิกษุหลงการบวช”. ประวัติศาสตร์พุทธศาสนาในล้านนา ฉบับ ๖๓๕ ปีพระบรมธาตุดอยสุเทพ.เชียงใหม่ : วัดพระธาตุดอยสุเทพ และมูลนิธิพระบรมธาตุดอยสุเทพ.
เพิ่ม (หลวงทวยหาญรักษา), ร.อ. (๒๕๑๕). รายงานการปราบเงี้ยว พ.ศ.๒๔๔๕.อนุสรณ์อำมาตย์ตรีหลวงประกอบวรรณกิจ. กรุงเทพฯ : เสนาการพิมพ์.
เฟลตัส, ยอร์ช เฮาส์ เขียน. กองคริสเตียนศึกษา แปล. (๒๕๓๐). หมอเฮาส์ในสมัยรัชกาลที่ ๔. กรุงเทพฯ : กองคริสเตียนศึกษา สภาคริสตจักรแห่งประเทศไทย.
แมคกิลวารี, แดเนียล เขียน. จิตราภรณ์ ตันรัตนกุล แปล. (๒๕๓๗). กึ่งศตวรรษในหมู่คนไทยและคนลาว : อัตชีวประวัติของศาสนาจารย์แดเนียล แมคกิลวารี ดี ดี. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ภาพพิมพ์.
รัตนาภรณ์ เศรษฐกุล. (๑๙๙๖). “คริสตศาสนาโปรแตสแตนต์กับเศรษฐกิจและการเมืองล้านนา.” คริสตศาสนากับขนบประเพณีและวัฒนธรรมล้านนา.เชียงใหม่ : คณะศาสนศาสตร์แมคกิลวารี มหาวิทยาลัยพายัพ.
วิจิตรวาทการ, หลวง. (๒๕๓๑). ที่ระลึกนิทรรศการผลงาน ๙๐ ปีของพลตรีหลวงวิจิตรวาทการ ๑๑ สิงหาคม ๒๕๓๑. กรุงเทพฯ : อมรการพิมพ์.
วินัย พงศ์ศรีเพียร. (๒๕๔๙). คลองตัดคำพระพุทธโฆสาจารย์. กรุงเทพฯ :ห้างหุ้นส่วนจำกัด สามลดา.
ศักดิ์ รัตนชัย. (๒๕๓๔). ประวัติศาสตร์ศึกษา : ยุทธเวหาลำปาง. ลำปาง : ลำปางการพิมพ์.
สมบูรณ์ สุวรรณอัตถ์. (๒๕๒๒). “อมตะชีวิตและผลงานของอาจารย์ศิวิลัย สิงหเนตร ผู้มีลูกศิษย์ลูกหานางพยาบาลทั่วโลก.” พ่อเลี้ยงคอรท์แห่งเชียงใหม่. เชียงใหม่ : โรงพิมพ์ช้างเผือก.
แฮริส, วิลเลียม เขียน. หมวก ไชยลังการณ์ แปล. (๒๕๒๙). The Prince Royal’s College ๘๐ ปี ๑๙๐๖-๑๙๘๖. เชียงใหม่ : โรงพิมพ์ช้างเผือก.
กฤษณา เจริญวงศ์. (๒๕๒๗). “บทบาทของมิชชันนารีอเมริกัน : การศึกษาในหัวเมืองล้านนา.” ล้านนากับการศึกษาแนวใหม่. หนังสือที่ระลึกในโอกาสเฉลิมฉลอง ๖๐ ปีวิทยาลัยครูเชียงใหม่. กรุงเทพฯ : บริษัทนวกมล จำกัด.
จิรพร วิทยศักดิ์พันธุ์.(๒๕๓๖). “นโยบายวัฒนธรรมของจอมพล ป. พิบูลสงคราม : ลัทธิชาตินิยมกับผลกระทบทางสุนทรียทัศน์.” สัมมนาเรื่อง จอมพล ป. พิบูลสงครามกับการเมืองไทยสมัยใหม่. กรุงเทพฯ :มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วัชระ สินธุประมา. (๑๙๙๖). “คริสตศาสนาโปรแตสแตนต์กับการศึกษาและวัฒนธรรมล้านนา”. คริสตศาสนากับขนบประเพณีและวัฒนธรรมล้านนา.เชียงใหม่ : คณะศาสนศาสตร์แมคกิลวารี มหาวิทยาลัยพายัพ.
วัชระ สินธุประมา. (๑๙๙๐). “ภาษาที่ใช้ในการสอนและการสอนภาษาในโรงเรียนมิชชันนารีภาคเหนือ นับตั้งแต่เริ่มต้นจนถึงช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง.” ศาสนาคริสต์-มิชชันนารี-สังคมไทย รวมบทความชุดที่ ๑. เฮอร์เบิท อาร์ สวอนสัน และประสิทธิ์ พงศ์อุดม บรรณาธิการ. เชียงใหม่ : ฝ่ายประวัติศาสตร์ สภาคริสตจักรแห่งประเทศไทย.
วิบูลย์ ทานุชิต. (๒๕๒๗). “การปฏิรูปการศึกษาในล้านนา : สมัยเป็นมณฑลเทศาภิบาล (พ.ศ.๒๔๔๒-๒๔๗๖).” ล้านนากับการศึกษาแบบใหม่. หนังสือที่ระลึกในโอกาสเฉลิมฉลอง ๖๐ ปีวิทยาลัยครูเชียงใหม่. กรุงเทพฯ :บริษัทนวกมล จำกัด.
สมชาย ปรีชาศิลปกุล. (๒๕๕๔). “๑๐๐ ปีแห่งสัญชาติไทย ตอนที่ ๑.” วิภาษา.ปีที่ ๕ ฉบับที่ ๕ (๑๖ กันยายน - ๓๑ ตุลาคม).
อรรถจักร์ สัตยานุรักษ์. (๒๕๓๑). “การเกิดแนวคิด “หน้าที่พลเมือง” ในรัฐไทยสมัยใหม่.” รัฐศาสตร์สาร. ๑๔ : ๓ (กันยายน ๒๕๓๑-เมษายน ๒๕๓๒).
ยุพาภรณ์ แจ้งเจนกิจ. (๒๕๓๐). การศึกษาของสตรีไทย : ศึกษากรณีเฉพาะโรงเรียนราชินี พ.ศ. ๒๔๔๗-๒๕๐๓. (วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต) กรุงเทพฯ : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยพายัพ, MS-๗๙ สมุดหมายเหตุรายวันของ P.R.C.. เล่มที่ ๑. หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยพายัพ. สิริกิตติสับบ์.วันที่ ๑๐ สิงหาคม ๑๙๓๖ และวันที่ ๒๒ สิงหาคม ๑๙๓๖.
หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยพายัพ. พระยาไพศาลฯ ไปตรวจราชการมณฑลพายัพ สำเนาที่ ๔๓/๑๔. วันที่ ๒๖ พฤษภาคม ๒๔๕๖.
หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยพายัพ, นางวาด วายวานนท์ ขอให้พิมพ์หลักสูตรโรงเรียนการเรือน ๓๕ ชุด สำเนาที่ ๔.๔/๓๑.
หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยพายัพ, เอกสารรัชกาลที่ ๕. ศ. ๒/๑๐. พระบรมราโชบายการเล่าเรียนเมืองเชียงใหม่ สำเนาที่ ๒๔/๑๕๘๙. วันที่ ๗ กุมภาพันธ์ ร.ศ.๑๒๔
หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยพายัพ, เอกสารรัชกาลที่ ๕. รายงานกรมหมื่นพิชิตปรีชากรเรื่องราชการมณฑลลาวเฉียง สำเนาที่ ๕๘/๘๘ วันที่ ๔ฯ ๖ คํ่า ปี ๑๒๔๖.
หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยพายัพ, เอกสารรัชกาลที่ ๕. ให้นครเชียงใหม่ปกครองโดยสามัคคีแลให้ทางกรุงเทพฯ คอยสอดส่อง สำเนาที่๑.๒/๘.
หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยพายัพ, ตอบคำถามคำว่าชาติ สำเนาที่ ๒.๕๖/๘๑.
หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยพายัพ, รายงานการตรวจราชการจังหวัดเชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน มณฑลพายัพ กุมภาพันธ์-มีนาคม ๒๔๗๒ ของจอมพลสมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอเจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรค์วรพินิต สำเนาที่ อ. (๑๕).
Carr, Edward Hallet. (2017). What is History?, Palgrave Macmillan.
Dodd, W.C. (1923). The Tai Race : The Elder Brother of the Chinese,complied and edited by his wife. Iowa : The Tarch Press.
Swanson, Herbert R. (1988). “A New Generation : Missionary Education and Changes in Women’s Roles in Traditional Northern Thai Society.” Sojourn 3, 2 (August) : 187-206.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2019 สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ใน “วารสารข่วงผญา” ถือเป็นลิขสิทธิ์ของสำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจาก สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
2. เนื้อหาบทความที่ปรากฏในวารสารเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
