การวิเคราะห์เปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงสภาพเศรษฐกิจครัวเรือน ในช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง

บทคัดย่อ

     บทความนี้ วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของสภาพเศรษฐกิจครัวเรือน ในประเทศไทย เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงรัฐบาลในปี พ.ศ. 2556 และ ปี พ.ศ. 2560 โดยใช้ผลการสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือนทั่วราชอาณาจักร ของสำนักงานสถิติแห่งชาติ ในปีทั้งสองเป็นข้อมูลการวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่า ครัวเรือนมีการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ โดยจำนวนครัวเรือนในเขตเทศบาลมีจำนวนที่เพิ่มขึ้นทั่วทุกภูมิภาค ร้อยละ 37.1 ครัวเรือนนอกเขตเทศบาล มีจำนวนที่ลดลง ร้อยละ 11.5 โดยเฉพาะอย่างยิ่งครัวเรือนในกรุงเทพมหานคร และปริมณฑลที่เพิ่มจำนวนสูงสุด ร้อยละ 50 ข้อมูลการสำรวจพบว่ารายได้และค่าใช้จ่ายเฉลี่ยของครัวเรือนต่อเดือนเพิ่มขึ้นในปี พ.ศ. 2560 จากปี พ.ศ. 2556 และครัวเรือนมีรายได้เฉลี่ยทั้งประเทศสูงขึ้นประมาณร้อยละ 7 ยกเว้นภาคเหนือ ภาคใต้ และกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ที่มีรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนลดลง โดยภาคใต้ลดลงมากที่สุดร้อยละ 2.1 ทางด้านค่าใช้จ่าย พบว่าครัวเรือนในทุกภูมิภาคและทุกเขตการปกครองมีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น โดยรวมทั้งประเทศ ค่าใช้จ่ายครัวเรือนเพิ่มขึ้นร้อยละ 12.5 ยกเว้นในครัวเรือนนอกเขตเทศบาลในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลที่มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยลดลง และในภาคใต้นอกเขตเทศบาลที่มีค่าใช้จ่ายไม่เปลี่ยนแปลง ค่าสัมประสิทธิ์ Gini ในปี พ.ศ. 2560 มีค่าใกล้เคียงกับ ปี พ.ศ. 2556 โดยมีค่า 0.367 และ 0.341 การกระจายรายได้ของครัวเรือนจึงไม่ได้เปลี่ยนอย่างมีนัยสำคัญ ทั้งประเทศครัวเรือนมีปัญหาหนี้สินมากขึ้น มูลค่าหนี้ต่อครัวเรือนเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งครัวเรือนในภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีหนี้สินร้อยละ 65 ของจำนวนครัวเรือนในภูมิภาค และภาคเหนือที่มีครัวเรือนมีหนี้สินในสัดส่วนสูงร้อยละ 53.8 สูงกว่าภูมิภาคอื่น ๆ และที่สำคัญเป็นหนี้เพื่อการบริโภคและอุปโภคเป็นส่วนใหญ่ หรือ คิดเป็นร้อยละ 40.6 ของมูลค่าหนี้สิน ครัวเรือนในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลมีหนี้สินเพิ่มขึ้น แต่เป็นหนี้สินเพื่อซื้อ เช่าชื้อบ้านและที่ดินเป็นส่วนใหญ่ ในขณะเดียวกันมูลค่าทรัพย์สินของครัวเรือนทั้งประเทศสูงขึ้นร้อยละ 21.5 ระหว่างช่วงปีทำการสำรวจ ทรัพย์สินส่วนใหญ่ที่ครัวเรือน ถือครองอยู่ในรูปของของบ้าน ที่ดิน และสิ่งปลูกสร้าง เพื่อการทำธุรกิจ การถือครองทรัพย์สิน ที่มีสภาพคล่องสูงในรูปของทรัพย์ทางการเงิน และการลงทุนอยู่ในระดับต่ำกว่าร้อยละ 10 ครัวเรือน นิยมถือครองทรัพย์สินในรูปของทองคำ และเครื่องประดับอัญมณี ยกเว้นครัวเรือนในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลที่มีสัดส่วนการถือครองทรัพย์ทางการเงินสูงสุดที่ร้อยละ 12 เมื่อเปรียบเทียบกับครัวเรือนในภูมิภาคอื่นๆ บทความได้เสนอแนะให้รัฐบาลทำการสำรวจข้อมูลเศรษฐกิจครัวเรือนในรูปแบบ Longitudinal Survey และสำรวจการเปลี่ยนแปลงภาวะหนี้สิน และการเปลี่ยนแปลงทรัพย์สิน ในลักษณะบัญชีครัวเรือนต่อเนื่องข้ามช่วงเวลาโดยไม่เปลี่ยนแปลงตัวอย่างครัวเรือน เพื่อให้ได้ฐานะทางเศรษฐกิจและสภาพการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจของ ครัวเรือนอย่างแท้จริง