กระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ในกฎหมาย วิธีพิจารณาคดีเด็กและเยาวชน

บทคัดย่อ

กระบวนการยุติธรรมทางอาญาของไทยที่ผ่านมานั้น มีลักษณะถูกผูกขาดโดยรัฐมากเกินไป โดยไม่มีพื้นที่ให้ชุมชนและสังคมเข้ามามีบทบาทมีส่วนร่วมเท่าที่ควร อีกทั้งยังมุ่งเน้นที่จะนำผู้กระทำความผิดมาลงโทษจนลืมที่จะให้ความสำคัญต่อผู้เสียหายหรือเหยื่ออาชญากรรม ไม่มีกระบวนการส่งเสริมให้มีการแก้ไขปัญหาในชุมชน ทำให้เป็นการเพิ่มภาระให้ศาลที่มีภารกิจค่อนข้างมากอยู่แล้ว และเด็กที่กระทำผิดมีจำนวนมากเกินกว่าสถานพินิจจะดูแลได้ เด็กเหล่านั้นจึงไม่ได้รับการฟื้นฟูที่เหมาะสมเพราะทรัพยากรจำกัด ไม่สามารถจะกลับมาเป็นคนดีของสังคมได้ จึงควรนำแนวคิดเรื่อง“การอำนวยความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์”มาใช้ปัจจุบันนี้พระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 ได้ ออกมารองรับถึงการนำกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์มาใช้ทั้งในขั้นตอนก่อนพิจารณาคดี ระหว่างพิจารณาคดี และหลังพิจารณาคดี ได้แก่ มาตรการพิเศษแทนการดำเนินคดีอาญาก่อนฟ้อง มาตรการพิเศษแทนการดำเนินคดีอาญาชั้นพิจารณา และมาตรการในการแก้ไข บำบัดฟื้นฟูเด็กหรือเยาวชนก่อนมีคำพิพากษา โดยจะมีกระบวนการจัดทำแผนแก้ไขบำบัดฟื้นฟูที่มีความร่วมมือจากทุกฝ่าย โดยมาตรการนี้ได้รับการออกแบบให้เกิดขึ้นคู่ขนานไปกับการดำเนินการในกระบวนการยุติธรรมกระแสหลัก