มาตรการทางกฎหมายในการส่งเสริมและคุ้มครองศิลปะและวัฒนธรรม: กรณีศึกษาเกี่ยวกับวัดของศาสนาพุทธในเขตพื้นที่จังหวัดเชียงราย ประเทศไทย จังหวัดท่าขี้เหล็ก จังหวัดเชียงตุง ประเทศเมียนมา

บทคัดย่อ

ปัจจุบันวัดในพระพุทธศาสนามิได้เป็นเพียงสถานที่ปฏิบัติธรรมของพระภิกษุ สามเณร หรือเป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจและเป็นสัญลักษณ์แทนจิตใจของชาวพุทธในท้องที่ แต่ยังเป็นสถานที่เก็บรักษาภูมิปัญญา ศิลปะ และวัฒนธรรมซึ่งได้สะท้อนให้เห็นถึงอัตลักษณ์ของประชาชนในภูมิภาคอีกด้วย ดังนั้น เห็นควรที่จะทำการศึกษาเกี่ยวกับการส่งเสริมและคุ้มครองศิลปวัฒนธรรมที่เกี่ยวกับวัดในศาสนาพุทธ ศึกษาหาแนวทางหรือมาตรการทางกฎหมายในการส่งเสริมและคุ้มครองศิลปะและวัฒนธรรมที่เกี่ยวกับวัดในศาสนาพุทธในพื้นที่ชายแดนของประเทศไทย และหาแนวทางหรือรูปแบบและกลไกทางกฎหมายเพื่อเป็นข้อมูลและเสนอแนวทางในการคุ้มครองรูปแบบศิลปวัฒนธรรมของวัดในศาสนาพุทธในระดับระหว่างประเทศต่อไป เนื่องจากประชาคมอาเซียนได้ถูกจัดตั้งขึ้น ด้วยเหตุนี้ ศิลปะและวัฒนธรรมของวัดในพระพุทธศาสนาในอนาคตจะกลายเป็นสิ่งที่สามารถส่งผ่านหรือถ่ายทอดระหว่างรัฐได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งวัดในเขตพื้นที่ชายแดนบริเวณจังหวัดเชียงราย ประเทศไทย และจังหวัดท่าขี้เหล็ก รวมทั้งจังหวัดเชียงตุง ประเทศเมียนมา

            ซึ่งจากการศึกษาวิจัย พบว่า มาตรการทางกฎหมายในการส่งเสริมและคุ้มครองศิลปะและวัฒนธรรมของวัดในพระพุทธศาสนาของทั้งสองประเทศ (ประเทศไทยและประเทศเมียนมา) ปัจจุบันยังไม่มีกฎหมายให้การส่งเสริมและคุ้มครอง รวมถึงอนุรักษ์ศิลปะและวัฒนธรรมของท้องถิ่น คงมีเพียงหลักเกณฑ์ในการสร้างวัดในพระพุทธศาสนาที่มุ่งเน้นไปในเรื่องของการสร้าง ศาสนสถานไว้เพื่อประกอบศาสนากิจและเป็นที่พักอาศัยสำหรับนักบวชในพระพุทธศาสนาเท่านั้น ซึ่งผู้วิจัยเห็นว่า ควรที่จะมีการส่งเสริมและคุ้มครองศิลปะและวัฒนธรรมของวัดในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในบริเวณเขตพื้นที่ชายแดนของประเทศไทยใกล้กับประเทศเมียนมาโดยให้ประชาชน ชุมชน และองค์กรในระดับท้องถิ่นสามารถจะเข้ามามีบทบาทในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู หรือส่งเสริมภูมิปัญญา ศิลปะ วัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม และจารีตประเพณีอันดีงามทั้งของท้องถิ่นและของชาติ และควรจัดทำบทบัญญัติทางกฎหมายเกี่ยวกับการส่งเสริมและคุ้มครองศิลปะและวัฒนธรรมของวัดในพระพุทธศาสนาขึ้นในอนาคต