การจัดการความสัมพันธ์กองทัพในบริบทการเมืองไทยยุคร่วมสมัย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจัดการความสัมพันธ์กองทัพภายใต้กรอบแนวคิดการปฏิรูปกองทัพในมุมมองการลิดรอนสิทธิมนุษยชนว่าด้วยการเกณฑ์ทหาร และศึกษาความสัมพันธ์ทางการเมืองระหว่างรัฐบาลกับกองทัพในยุคเปลี่ยนผ่านอำนาจที่ส่งผลกระทบต่อบริบทการเมืองไทยยุคร่วมสมัย ผลการศึกษา พบว่า การจัดการกองทัพสมัยใหม่ของไทย ควรยึดหลักการสร้างกองทัพตามวิถีทางในระบอบประชาธิปไตยทั้งในรูปแบบการบริหารการเมืองและการจัดการกองทัพควบคู่กันไปด้วย ซึ่งโดยหลักการแล้วทหารมีความจำเป็นที่จะต้องอยู่ภายใต้อำนาจควบคุมของรัฐบาลพลเรือนเป็นสำคัญ เนื่องด้วยการบริหารการเมืองสมัยใหม่ในยุคปัจจุบัน หากทหารมีอำนาจเหนือนำรัฐบาลพลเรือน ก็จะส่งผลต่ออิทธิพลของกองทัพที่สามารถครอบงำโครงสร้างเชิงระบบทางการเมือง เพื่อต่อรองผลประโยชน์ทางอำนาจให้กับตนเองและพวกพ้องผ่านระบบอุปถัมภ์ได้

ฉะนั้น การจัดการความสัมพันธ์กองทัพในบริบทการเมืองไทยยุคร่วมสมัย จึงควรมีการปฏิรูปกองทัพในส่วนของระบบความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างทั้งระบบ โดยผู้เขียนได้วิเคราะห์และสรุปออกมาได้ 4 แนวทาง ดังนี้

1) การพัฒนาระบบทหารอาชีพและการจัดกำลังพลสำรองใหม่ทั้งระบบ ด้วยการยกเลิกระบบทหารเกณฑ์และปฏิรูปกองทัพตามกรอบแนวคิดการควบคุมเชิงอัตวิสัยและภววิสัย

2) การปฏิรูปการเมืองเชิงระบบว่าด้วยการเสริมสร้างรากฐานความเข้มแข็งทางการเมืองของฝ่ายบริหารกับกองทัพในบทบัญญัติรัฐธรรมนูญอย่างเป็นรูปธรรม

3) การสร้างเสริมระบอบรัฐธรรมนูญนิยมในสถาบันการศึกษาของทหารทุกระดับชั้น เพื่อเป็นการปลูกฝังค่านิยมการพัฒนาการเมืองรูปแบบประชาธิปไตยให้แก่เยาวชนทหารรุ่นใหม่ที่จะก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำหรือผู้ปฏิบัติงานของกองทัพในอนาคตต่อไป

4) การเปิดกว้างทางการเมืองแก่ประชาชนในรูปแบบประชาธิปไตยสมัยใหม่ ด้วยการจัดการความสัมพันธ์เชิงระบบโครงสร้างอำนาจในสังคมรูปแบบใหม่ โดยปราศจากการขัดขวางหรือใช้ความรุนแรงของทุกฝ่ายอย่างเป็นประจักษ์ อันได้แก่ กองทัพ รัฐบาล และประชาชน    ซึ่งสามารถพบเห็นความสัมพันธ์ลักษณะเช่นว่านี้ ได้โดยทั่วไปในประเทศเสรีประชาธิปไตยที่มีพัฒนาการมาอย่างยาวนาน ทั้งในทวีปยุโรปและอเมริกา