การจัดเก็บภาษีและค่าธรรมเนียมน้ำเพื่อประโยชน์ด้านการเกษตรและบรรเทาผลกระทบของภาวะน้ำแล้ง

บทคัดย่อ

ปัญหาภัยแล้งเป็นอุปสรรคสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศไทยและสร้างความเสียหายให้แก่ภาคเกษตรกรรมซึ่งเป็นภาคเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศ โดยเฉพาะพื้นที่เกษตรกรรมที่ยังไม่สามารถเข้าถึงแหล่งน้ำสาธารณะได้ ส่งผลให้รัฐต้องสูญเสียงบประมาณมหาศาลเพื่อบรรเทาแก้ไขปัญหาและต้องจัดทำบริการสาธารณะด้านน้ำให้แก่ประชาชนในพื้นที่ซึ่งไม่สามารถเข้าถึงแหล่งน้ำสาธารณะเพื่อให้มีแหล่งน้ำสำรองไว้ใช้ในทำเกษตรกรรม แต่การจัดทำบริการสาธารณะด้านน้ำย่อมเป็นการสร้างภาระด้านงบประมาณให้กับรัฐด้วยเช่นกัน การกำหนดราคาน้ำจะเป็นทางเลือกหนึ่งที่ช่วยให้รัฐมีรายได้เพื่อนำไปชดเชยกับรายจ่ายอันเป็นต้นทุนในการบริหาร เช่น ต้นทุนการจัดหาน้ำ ต้นทุนบริหาร และต้นทุนบำรุงรักษา

            จากการศึกษาการกำหนดราคาค่าน้ำภาคเกษตรกรรมตามกฎหมายของต่างประเทศ พบว่า สาธารณรัฐประชาชนจีน และรัฐแคลิฟอร์เนียชองประเทศสหรัฐอเมริกา (USA) มีการบังคับใช้กฎหมายภาษีและค่าธรรมเนียมเรียกเก็บค่าน้ำภาคเกษตรกรรมจากแหล่งน้ำสาธารณะ ส่งผลให้ภาคเกษตรกรรมของแต่ละประเทศมี GDP ที่สูงขึ้น เนื่องจากสามารถลดต้นทุนในการบริหารจัดการน้ำลง และมีรายได้เพื่อนำไปใช้วิจัยและพัฒนาด้านเกษตรกรรมให้การทำเกษตรกรรมใช้น้ำในปริมาณที่ลดลงแต่ยังคงสามารถสร้างผลผลิตได้เพิ่มขึ้น

            บทความฉบับนี้จึงได้ศึกษาโครงสร้างภาษีและค่าธรรมเนียมน้ำของสาธารณรัฐประชาชนจีน กับรัฐแคลิฟอร์เนียของประเทศสหรัฐอเมริกา (USA) และเสนอแนะให้มีการตราพระราชบัญญัติภาษีน้ำขึ้นเป็นกฎหมายฉบับใหม่ และแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำ พ.ศ. 2561 โดยกฎหมายทั้งสองฉบับจะต้องประกอบไปด้วยบทบัญญัติตามโครงสร้างทางภาษีและโครงสร้างทางค่าธรรมเนียม บทบัญญัติมอบอำนาจหน่วยงานท้องถิ่นเป็นผู้เรียกเก็บภาษีและค่าธรรมเนียมน้ำภาคเกษตรกรรม บทบัญญัติให้ประชาชนในท้องถิ่นมีส่วนร่วมบริหารจัดการน้ำในท้องถิ่น และบทบัญญัติอันเกี่ยวกับต้นทุนที่ต้องนำรายได้จากการจัดเก็บภาษีไปชดเชย