สถานการณ์การระงับข้อพิพาทระหว่างรัฐกับนักลงทุนต่างชาติในประเทศไทย

บทคัดย่อ

          ความตกลงระหว่างประเทศว่าด้วยการลงทุน (International Investment Agreements – IIAs) มีหลายประเภทขึ้นอยู่กับขอบเขตและเนื้อหาของความตกลง ได้แก่ ความตกลงทวิภาคีด้านการลงทุน (Bilateral Investment Treaties – BITs) ซึ่งเป็นความตกลงที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายเนื่องจากมีขั้นตอนการจัดทำที่น้อยกว่าและมีขอบเขตแคบกว่าความตกลงระหว่างประเทศว่าด้วยการลงทุนแบบอื่นและการจัดทำ BITs ระหว่างประเทศกำลังพัฒนาและประเทศในภูมิภาคเดียวกันมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นเป็นลำดับ

BITs เป็นความตกลงระหว่างรัฐบาลของสองประเทศที่กำหนดพันธะกรณีในการส่งเสริมและให้ความคุ้มครองการลงทุนและเป็นการส่งเสริมให้มีการลงทุนในประเทศของตนเพิ่มมากขึ้น ดังนั้น BITs จึงเป็นกลไกทางกฎหมายระหว่างประเทศที่จะประสานประโยชน์ของทั้งสองประเทศดังกล่าว และใน BITs ระบุกลไก ISDS เป็นการระงับข้อพิพาทภายใต้ข้อตกลงด้านการลงทุนระหว่างประเทศเพื่อกำหนดสิทธิและความคุ้มครองที่นักลงทุนจะได้รับจากรัฐผู้รับการลงทุนที่มีลักษณะต่างตอบแทนกันระหว่างรัฐภาคีและกระบวนการระงับข้อพิพาทที่นิยมในกลไก ISDS คือการอนุญาโตตุลาการ ซึ่งพบปัญหาเรื่องระยะเวลาพิจารณานาน การแปลเอกสารและหลักฐานของคดี กระบวนวิธีพิจารณาคดีขององค์คณะอนุญาโตตุลาการ และปัญหารัฐประสบภาระค่าใช้จ่ายหลังจากการพิจารณาข้อพิพาทเสร็จสิ้นจึงมีการศึกษาการปฏิรูปกลไก ISDS ให้มีประสิทธิภาพในการระงับข้อพิพาทด้านการลงทุนมากขึ้น เช่น ในความตกลงการค้าการลงทุนระหว่างไทยกับสหภาพยุโรปที่สหภาพยุโรปเสนอการนำศาลการลงทุนทวิภาคีมาระงับข้อพิพาทแทนการอนุญาโตตุลาการและอยู่ในขั้นตอนการศึกษาความเป็นไปได้