บ้านเสายองหิน : ซากภูมิทัศน์วัฒนธรรมด่านซ้าย สู่มรดกที่มีชีวิตและบทบาทในสังคมร่วมสมัยชุมชนลุ่มน้ำหมัน

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งเน้นศึกษาลักษณะของเรือนพื้นถิ่น ที่เกิดจากการผสานกันระหว่างสภาพแวดล้อมทาง ภูมิศาสตร์และการดํารงชีวิตของมนุษย์ ผ่านกรณีศึกษาตําบลด่านซ้าย จังหวัดเลย เพื่อวิเคราะห์ถึงภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสถาปัตยกรรมที่กําลังเลือนหายไป การศึกษาเรือนพื้นถิ่น “บ้านเสายองหิน”ในตําบลด่านซ้าย เป็นการศึกษาลักษณะเฉพาะของเรือนพื้นถิ่นที่ได้รับอิทธิพลมาจากชาวไทลื้อ ผ่านการปรับตัวให้เข้ากับท้องถิ่นของพื้นที่ตําบลด่านซ้าย โดยการศึกษาจากการสํารวจ สังเกต และสัมภาษณ์ในประเด็นของลักษณะบ้าน ภูมิปัญญาในการก่อสร้างลักษณะเรือนในเชิงรูปทรง ผังและพื้นที่ใช้สอยภายใน การศึกษาลักษณะของ “บ้านเสายองหิน” ในตำบลด่านซ้ายได้ข้อค้นพบถึงลักษณะบ้านที่เปลี่ยนแปลงไปตามการปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมทางภูมิศาสตร์ของพื้นที่ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงไปตามเทคโนโลยีการก่อสร้างในปัจจุบัน คงเหลือบ้านเสายองหินแบบดั้งเดิมของชาวไทลื้ออยู่ค่อนข้างน้อย ทําให้คุณค่าของภูมิปัญญาสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นอย่างเช่นบ้านเสายองหินในตำบลด่านซ้าย อาจต้องเก็บไว้เพื่อรักษาให้ได้ศึกษาถึงที่มาทางภูมิปัญญาความเข้าใจในความหมายและอนุรักษณ์ส่งเสริมในเรื่องของการท่องเที่ยวของชุมชน