การยกระดับแหล่งท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์เพื่อส่งเสริมพฤฒพลัง ของผู้สูงอายุในชุมชนเนินหอม จังหวัดปราจีนบุรี
คำสำคัญ:
การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม, การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์, พฤฒพลัง, ชุมชนเนินหอมบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อออกแบบแหล่งท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และสังเคราะห์กระบวนการยกระดับแหล่งท่องเที่ยวโดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เพื่อส่งเสริมพฤฒพลังของผู้สูงอายุในชุมชนเนินหอม จังหวัดปราจีนบุรี มีผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 42 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจงภายใต้ความสมัครใจ ประกอบด้วย ผู้สูงอายุและปราชญ์ชุมชน 14 คน หน่วยงานราชการและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 14 คน และผู้ประกอบการ กลุ่มอาชีพ และเจ้าของพื้นที่ 14 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบบันทึกการสำรวจแหล่งท่องเที่ยว การสนทนากลุ่ม แบบประเมินแหล่งท่องเที่ยวตามองค์ประกอบ 6As และแบบบันทึกการระดมความคิดเห็น วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัย พบว่า กระบวนการออกแบบเพื่อยกระดับแหล่งท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ได้แก่ การสำรวจทุนวัฒนธรรมและบริบทชุมชน การวิเคราะห์ศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวตามองค์ประกอบ 6As การคัดเลือกพื้นที่และพัฒนาแบบ และการนำผลงานออกแบบไปสู่การปฏิบัติ แนวคิดการออกแบบเพื่อส่งเสริมพฤฒพลัง โดยพัฒนาพื้นที่ให้มีความปลอดภัย เข้าถึงได้สะดวก มีจุดพักและสิ่งอำนวยความสะดวกที่เหมาะสม รวมทั้งเปิดโอกาสให้ผู้สูงอายุถ่ายทอดภูมิปัญญา มีส่วนร่วมทางสังคม และสร้างรายได้จากกิจกรรมการท่องเที่ยว ผลจากกระบวนการดังกล่าวทำให้ชุมชนได้ต้นแบบการออกแบบแหล่งท่องเที่ยวที่เชื่อมโยงทุนวัฒนธรรมกับการใช้สอยพื้นที่จริงและสามารถนำกระบวนการวิจัยไปประยุกต์ใช้เป็นแนวทางพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวในชุมชนสูงวัยที่มีบริบทใกล้เคียงกัน
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กมลวรรณ แสงธรรมทวี, และเบญจวรรณ ปานแม้น. (2566). แนวทางการออกแบบสิ่งอำนวยความสะดวกเพื่อคนทั้งมวล ท่าเรือด่วนเจ้าพระยา สถานีท่าน้ำนนทบุรี. วารสารวิชาการพระจอมเกล้าพระนครเหนือ, 33(2), 648-659. DOI: 10.14416/j.kmutnb.2022.10.006
จติกา คุ้มเรือน, ชมพูนุช จิตติถาวร, ผกามาศ ชัยรัตน์, และสันติธร ภูริภักดี. (2564). การศึกษาศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวในจังหวัดปราจีนบุรี. วารสารวิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง, 10(2), 189-198.
จติกา คุ้มเรือน, ชมพูนุช จิตติถาวร, ผกามาศ ชัยรัตน์, และสันติธร ภูริภักดี. (2565). การวิเคราะห์องค์ประกอบการท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์ที่ส่งผลต่อศักยภาพของแหล่งท่องเที่ยวในจังหวัดปราจีนบุรี. วารสารวิทยาลัยดุสิตธานี, 16(1), 79–93.
ชุติกาญจน์ แจ้งเสนาะ. (2563). การพัฒนาสิ่งอำนวยความสะดวกเพื่อคนทั้งมวล กรณีศึกษา โรงละครสยามนิรมิตและพิพิธภัณฑ์ศิลปะไทยร่วมสมัย MOCA. สาระศาสตร์ 3(1), 27-40.
ทิชากร เกษรบัว, และเปรมสิรี สุขปรีเปรม. (2567). การประยุกต์ใช้วงจรเดมมิ่งในการบริหารจัดการการท่องเที่ยว ชุมชนบ้านเนินหอม อำเภอเมือง จังหวัดปราจีนบุรี. วารสารราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 11(1), 58–97.
ประพัทธ์พงษ์ อุปลา, และสมลักษณ์ บุญณรงค์. (2560). การสร้างกระบวนการออกแบบอย่างมีส่วนร่วมในการปรับปรุงสภาพแวดล้อมทางเท้าและระบบป้ายสัญลักษณ์งานจราจร: กรณีศึกษา โรงเรียนอนุบาลระนอง. วารสารวิจัยเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่, 9(1), 52-69.
พระครูชลธารโสภิต กงแก้ว. (2567). การพัฒนารูปแบบการสร้างและการใช้ภูมิปัญญาจากความหลากหลายทางชีวภาพของวัดและชุมชนในจังหวัดปราจีนบุรี. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร., 12(6), 2552–2563.
มณีรัตน์ สุขเกษม, เกิดศิริ เจริญวิศาล, และสันติธร ภูริภักดี. (2563). รูปแบบการจัดการความรู้ของเมืองสมุนไพรจังหวัดปราจีนบุรีเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ. วารสารวิทยาลัยดุสิตธานี, 14(2), 86–102.
วสวัตติ์ สุติญญามณี. (2562). สังคมสูงวัยกับรูปแบบการท่องเที่ยว: ปัจจัยที่ส่งผลต่อการตัดสินใจในการเลือกรูปแบบการท่องเที่ยวของผู้สูงอายุในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล. วารสารศรีปทุมปริทัศน์ ฉบับ มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 19(1), 95–109.
สมลักษณ์ บุญณรงค์, การุณย์ อินทวาส, มณีรัตน์ สุขเกษม, และวงเดือน จันทร์พงษ์. (2568ก). การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ด้วยทุนวัฒนธรรมเพื่อสนับสนุนพฤฒพลัง ชุมชนตำบลเนินหอม จัังหวัดปราจีนบุรี. วารสารวิจัยเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่, 17(2), 155-174. https://doi.org/10.48048/abcj.2025.155
สมลักษณ์ บุญณรงค์, การุณย์ อินทวาส, มณีรัตน์ สุขเกษม, และวงเดือน จันทร์พงษ์. (2568ข). แนวทางการพัฒนาองค์ประกอบแหล่งท่องเที่ยวที่ตอบสนองพฤติกรรมนักท่องเที่ยวสูงวัย: กรณีศึกษา อำเภอเมืองปราจีนบุรี จังหวัดปราจีนบุรี. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน, 31(4), 1-19.
สำนักงานสถิติจังหวัดปราจีนบุรี. (2567). รายงานสถิติจังหวัดปราจีนบุรี พ.ศ. 2567. สำนักงานสถิติจังหวัดปราจีนบุรี กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. https://pchburi.nso.go.th/images/2025/รายงานสถิติจังหวัดปราจีนบุรี_2567.pdf
Bodeerat, C., Phongrod, Y., Khodkhong, N., & Bodeerat, S. C. (2021). The development of appropriate universal design model in Muang Phitsanulok to support economic growth, society and tourism. Ilkogretim Online-Elementary Education Online, 20(5), 5095-5102. doi: 10.17051/ilkonline.2021.05.110
Cooper, C., Fletcher, J., Fyall, A., Wanhill, S., & Gilbert, D. (2008). Tourism: Principles and practice (4 th ed.). Pearson Education.
Darcy, S., & Dickson, T. J. (2009). A whole-of-life approach to tourism: The case for accessible tourism experiences. Journal of Hospitality and Tourism Management, 16(1), 32–44. https://doi.org/10.1375/jhtm.16.1.32
Reason, P., & Bradbury, H. (2013). The SAGE handbook of action research: Participative inquiry and practice (2 nd ed.). Sage Publications.
Richards, G. (2011). Creativity and tourism: The state of the art. Annals of Tourism Research, 38(4), 1225–1253. https://doi.org/10.1016/j.annals.2011.07.008
Richards, G., & Raymond, C. (2000). Creative tourism. ATLAS news, 23(8), 16-20. DOI: 10.17605/OSF.IO/YWEG7
Story, M. F., Mueller, J. L., & Mace, R. L. (1998). The universal design file: Designing for people of all ages and abilities. NC State University, The Center for Universal Design.
United Nations. (2019). World Population Prospects 2019: Highlights. United Nations. https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2019_Highlights.pdf
World Health Organization. (2002). Active ageing: A policy framework. World Health Organization.
World Tourism Organization (2018), UNWTO Tourism Highlights: 2018 Edition. UNWTO, Madrid, https://doi.org/10.18111/9789284419876
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อความ ภาพประกอบ และตารางประกอบที่ลงพิมพ์ในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้นิพนธ์ กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นตามเสมอไป และไม่มีส่วนรับผิดชอบใดๆ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์เพียงผู้เดียว
