ชีวิตชายจีนโสดในกระแสการอพยพในสยาม ปลายพุทธศตวรรษที่ 24 ถึงต้นพุทธศตวรรษที่ 25

บทความวิชาการ

ผู้แต่ง

  • ผศ.ดร.ภาวิณี บุนนาค สาขาวิชาสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
  • ผศ.ดร.นงนุช ทึ่งในธรรมะ สาขาวิชาภาษาจีน คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา

คำสำคัญ:

ชายจีนโสด, การอพยพแบบชายเป็นหลัก, เพศสภาพและความเป็นชาย, ประวัติศาสตร์จุลภาค, ชุมชนชาวจีนในประเทศสยาม

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ศึกษาการอพยพของชาวจีนเข้าสู่ประเทศสยามในช่วงปลายพุทธศตวรรษที่ 24 ถึงต้นพุทธศตวรรษที่ 25 โดยให้ความสำคัญกับประสบการณ์ของชายจีนโสดในฐานะกลุ่มคนหลักของกระบวนการอพยพแบบ “ชายเป็นหลัก” ภายใต้บริบทการขยายตัวของเศรษฐกิจแบบการค้าและระบบแรงงานในสังคมสยาม ด้วยว่าความเป็นโสดของชายชาวจีนมิได้เป็นเพียงเรื่องส่วนบุคคล หากสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับโครงสร้างการอพยพและระบบแรงงานที่เอื้อให้ชายชาวจีนจำนวนมากดำรงอยู่ในฐานะแรงงานเคลื่อนย้าย ต้องใช้ชีวิตแยกจากครอบครัว และการตั้งถิ่นฐานถาวร

          การศึกษาใช้แนวทางวิเคราะห์จุลประวัติศาสตร์ เพื่อทำความเข้าใจชีวิตของชายจีนโสด ผ่านการทำงานและพื้นที่ทางสังคมของชุมชนชาวจีน โดยมุ่งให้เห็นทั้งความไม่มั่นคงของชีวิตแรงงานและวิธีที่ชายชาวจีนอพยพพยายามจัดการกับเงื่อนไขดังกล่าว การแต่งงานกับหญิงชาวสยามถูกพิจารณาในฐานะจุดเปลี่ยนสำคัญของชีวิตผู้อพยพ ซึ่งเกี่ยวข้องกับความมั่นคงทางเศรษฐกิจ และความปรารถนาที่จะตั้งหลักแหล่งในประเทศสยาม มากกว่าจะเป็นเพียงกระบวนการกลมกลืนทางวัฒนธรรม บทความชี้ให้เห็นว่า ชุมชนชาวจีนในประเทศสยามตั้งอยู่บนประสบการณ์ชีวิตและแรงงานของชายจีนโสดจำนวนมาก ซึ่งมักไม่ปรากฏเด่นชัดในงานศึกษาการอพยพที่ผ่านมา การมองผ่านชีวิตของชายจีนโสดจึงช่วยเปิดมุมมองใหม่ในการทำความเข้าใจความเป็นชาย การอพยพ และการก่อรูปของชุมชนในสังคมสยามอย่างรอบด้านยิ่งขึ้น

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. (2566). ประวัติและผลงานของชาวต่างชาติในประเทศไทย เล่ม 4. กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม.

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา. (2526). คนดีที่ข้าพเจ้ารู้จัก (เล่ม 1). รวมสาส์น.

เปรมา สัตยาวุฒิพงศ์. (2546). แรงงานรับจ้างชาวจีนในกรุงเทพฯ ตั้งแต่ พ.ศ. 2425-2492 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. คลังปัญญาจุฬาฯ. http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/10049

ผาสุก พงษ์ไพจิตร และคริส เบเคอร์. (2546). เศรษฐกิจการเมืองไทยสมัยกรุงเทพฯ (พิมพ์ครั้งที่ 3). ซิลค์เวอร์ม.

พรรณี บัวเล็ก. (2546). กุลีลากรถกับประวัติศาสตร์แรงงานไทย (พิมพ์ครั้งที่ 2). พันธกิจ.

วิยะดา ทองมิตร. (2527). การใช้แรงงานของชาวจีนในสังคมไทย พ.ศ. 2325-2453 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร]. คลังปัญญามหาวิทยาลัยศิลปากร. https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/8884?locale-attribute=en

ศุภรัตน์ เลิศพาณิชย์กุล. (2539). ขุนนางไทยเชื้อสายจีนบางตระกูลในสมัยรัตนโกสินทร์. ใน สุภางค์ จันทวานิช และคนอื่น ๆ (บก.), ชาวจีนแต้จิ๋วในประเทศไทยและในภูมิลำเนาเดิมที่เฉาซัน (น. 277-307). สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สกินเนอร์, จี. วิลเลียม. (2568). สังคมจีนในประเทศไทย: ประวัติศาสตร์เชิงวิเคราะห์ (พิมพ์ครั้งที่ 4). มติชน.

สังศิต พิริยะรังสรรค์. (2526). นายทุนขุนนางไทย (พ.ศ. 2475 - 2503). สร้างสรรค์.

ไสว วิศวานันท์. (2539). บทบาทของจีนช่วงทำสนธิสัญญาเบาว์ริ่ง. ใน สุภางค์ จันทวานิช และคนอื่น ๆ (บก.), ชาวจีนแต้จิ๋วในประเทศไทยและในภูมิลำเนาเดิมที่เฉาซัน (น .117-145). สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

หอจดหมายเหตุ. ร.5 น.30/11 เรื่องสำมะโนครัว ร.ศ. 129.

อัมพร เอี่ยมสุรีย์. (2537). รักชาติยิ่งชีพ: ชีวประวัติเหียกวงเอี่ยม (เสาวคนธ์ รัตนวิจิตราศิลป์, ผู้แปล). มีเดีย เพรส.

Chan, J. (2001). Chinese American masculinities: From Fu Manchu to Bruce Lee. Routledge.

Connell, R. W. (1995). Masculinities. Polity Press.

Cushman, J. W. (1991). Family and state: The formation of a Sino-Thai tin-mining dynasty, 1797–1932. Oxford University Press.

Ginzburg, C. (1993). Microhistory: Two or three things that I know about it. Critical Inquiry, 20(1), 10–35.

Levi, G. (2001). On microhistory. In P. Burke (Ed.), New perspectives on historical writing (pp. 97–119). Polity Press.

McKeown, A. (2004). Global migration, 1846–1940. Journal of World History, 15(2), 155–189.

Reid, A. (1993). Southeast Asia in the age of commerce, 1450–1680 (Vol. 2). Expansion and crisis. Yale University Press.

Scott, J. C. (1986). Everyday forms of peasant resistance. Yale University Press.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-29

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย