รูปแบบการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ที่ส่งผลต่อการพัฒนาศักยภาพ ของแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมในจังหวัดชลบุรี
คำสำคัญ:
การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์, การพัฒนาศักยภาพ, แหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม, จังหวัดชลบุรีบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ของแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมในจังหวัดชลบุรี ระดับศักยภาพของแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมในจังหวัดชลบุรี และความสัมพันธ์ระหว่างรูปแบบการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์กับศักยภาพของแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม โดยใช้กรอบแนวคิด Creative Tourism : 3S Principles ได้แก่ เรื่องราว (Stories) อรรถรส (Senses) และลีลา (Sophistication) รวมถึงแนวคิดด้านศักยภาพการท่องเที่ยว 4 ด้าน ได้แก่ ทรัพยากรการท่องเที่ยว การบริการ การบริหาร และการตลาด กลุ่มตัวอย่างคือ นักท่องเที่ยวที่มาเยือนแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม 16 แห่งในจังหวัดชลบุรี จำนวน 400 คน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามผ่านการสุ่มแบบกำหนดโควตาตามแหล่งท่องเที่ยว และการสุ่มแบบบังเอิญจากนักท่องเที่ยวที่สมัครใจตอบแบบสอบถาม และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ
ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีความคิดเห็นต่อรูปแบบการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยด้านลีลา (Sophistication) มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด รองลงมาคือด้านอรรถรส (Senses) และด้านเรื่องราว (Stories) ตามลำดับ สำหรับศักยภาพของแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมพบว่าอยู่ในระดับมากทุกด้าน โดยด้านทรัพยากรการท่องเที่ยวมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด ผลการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณพบว่า รูปแบบการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์มีอิทธิพลต่อศักยภาพของแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยแบบจำลองสามารถอธิบายความแปรปรวนของศักยภาพการท่องเที่ยวได้ร้อยละ 68.2 (R² = .682) และมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ซึ่งองค์ประกอบของรูปแบบการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ที่มีอิทธิพลเชิงบวกและมีนัยสำคัญต่อศักยภาพการท่องเที่ยว ได้แก่ ด้านอรรถรส (Beta = .359) และด้านลีลา (Beta = .472) ในขณะที่ด้านเรื่องราวไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ จากผลการวิจัยจึงสะท้อนว่า การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมในจังหวัดชลบุรีควรมุ่งเน้นการออกแบบประสบการณ์ การจัดกิจกรรม และการสร้างสรรค์คุณค่าทางวัฒนธรรมผ่านการกระตุ้นประสาทสัมผัสและการนำเสนอที่มีความประณีต เพื่อเสริมศักยภาพของพื้นที่และขีดความสามารถด้านการแข่งขันในระยะยาว
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กรกนก หงษ์นวล. (2564). การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมแบบสร้างสรรค์ในเขตเมืองเก่าเชียงใหม่ [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยแม่โจ้]. มหาวิทยาลัยแม่โจ้. http://webpac.library.mju.ac.th/thesis/2565/kornkanok_hongnual/kornkanok_hongnual_removed.pdf
กองเศรษฐกิจการท่องเที่ยวและกีฬา. (2568). สถานการณ์การท่องเที่ยวในประเทศ รายจังหวัด ปี 2568. กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. https://www.mots.go.th/news/category/808
พัชราภรณ์ จันทรฆาฎ, กานต์มณี ไวยครุฑ, และปรัชญพัชร วันอุทา. (2564). การยกระดับศักยภาพการท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงสร้างสรรค์เพื่อพัฒนาพื้นที่บนฐานอัตลักษณ์ท้องถิ่นของตำบลบ้านงิ้ว อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี. วารสารวิทยาการจัดการปริทัศน์, 24(2), 19-28.
เมธารัตน์ จันตะนี, และสิริพร อินทสนธิ์. (2565). การยกระดับศักยภาพการท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงสร้างสรรค์เพื่อพัฒนาพื้นที่บนฐานอัตลักษณ์ท้องถิ่นของเครือข่ายกลุ่มศรีอยุธยาในพื้นที่ชุมชนคลองจิก. วารสารวิจัยวิชาการ, 6(3), 153–170. https://doi.org/10.14456/jra.2023.61
รัชนีวรรณ บุญอนนท์, และวาสนา จรูญศรีโชติกำจร. (2567). นวัตกรรมการจัดการและสร้างมูลค่ามรดกทางวัฒนธรรมเพื่อสนับสนุนการท่องเที่ยวของเมืองโบราณกำแพงเพชร. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏ ลำปาง, 14(2), 39–50. สืบค้นจาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JLPRU/article/view/276510
รัศมี อิสลาม, กนกพรรณ วิบูลย์ศรินทร์, พิศาล แก้วอยู่, ภควัต รัตนราช, อมรเทพ สกุณา และปุณณภา เบญจเสวี. (2024). แนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนจากอัตลักษณ์ท้องถิ่นเพื่อยกระดับการท่องเที่ยวชุมชนเนินขาม จังหวัดชัยนาท. วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 20(2), 117–137. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jitt/article/view/273739
วรัญญา กิมเล่งจิว, ฐปกร มะโนกิจ, นิรชา มิ่งมงคล, กิ่งกฤต อยู่จงดี, ปาณิสรา ชาติขุนทด, จิตติชาติ กัลลประวิทย์, กชกร วงษ์ธรรม, สุพรรณิการ์ บัวทัน, ญาธิดา วงศ์ตาขี่, และพิศมัย จัตุรัตน์. (2563). แนวทางการพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม: กรณีศึกษาชุมชนบ้านกะทุ่ม อำเภอมหาราช จังหวัด. พระนครศรีอยุธยา. ในรายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการ (Proceedings) การประชุมวิชาการระดับชาติและนานาชาติ ราชภัฎวิจัย ครั้งที่ 6 (น. 124-131). มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทร์เกษม.
สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดชลบุรี. (2567). ฐานข้อมูลมรดกวัฒนธรรมจังหวัดชลบุรี. สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดชลบุรี. https://chonburi.m-culture.go.th/th/db_7_ChonBuri_82
สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (CEA). (2567). แผนปฏิบัติการสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์. https://www.cea.or.th/storage/app/media/ITA2567/o8_ActionPlan_2567.pdf
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน. (2562). คู่มือกระบวนการพัฒนาและยกระดับกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). บุ๊คพลัส พับลิชชิ่ง.
Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3 rd ed.). John Wiley & Sons.
Gunn, C. A. (1994). Tourism planning: Basics, concepts, cases (3rd ed.). Taylor & Francis.
Inskeep, E. (1991). Tourism planning: An integrated and sustainable development approach. John Wiley & Sons.
Mahanakorn Partners Group. (2024). Unlocking Thailand’s economic potential: A comprehensive overview of the Eastern Economic Corridor (EEC). https://mahanakornpartners.com/unlocking-thailands-economic-potential-a-comprehensive-overview-of-the-eastern-economic-corridor-eec/
Moore, M. H. (1995). Creating public value: Strategic management in government. Harvard University Press.
Osborne, S. P. (Ed.). (2010). The new public governance? Emerging perspectives on the theory and practice of public governance. Routledge.
Richards, G. (2011). Creativity and tourism: The state of the art. Annals of Tourism Research, 38(4), 1225–1253. https://doi.org/10.1016/j.annals.2011.07.008
Richards, G., & Raymond, C. (2000). Creative tourism. ATLAS News, 23(8), 16–20. https://doi.org/10.17605/OSF.IO/YWEG7
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อความ ภาพประกอบ และตารางประกอบที่ลงพิมพ์ในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้นิพนธ์ กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นตามเสมอไป และไม่มีส่วนรับผิดชอบใดๆ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์เพียงผู้เดียว
