การพัฒนารูปแบบกระบวนการเรียนรู้ด้วยการสะท้อนคิด เพื่อส่งเสริมความพร้อมของนักศึกษาก่อนออกสหกิจศึกษา
คำสำคัญ:
การสะท้อนคิด, ความพร้อมก่อนสหกิจศึกษา, การกำกับตนเอง, การเรียนรู้เชิงประสบการณ์, การพัฒนารูปแบบบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พัฒนารูปแบบกระบวนการเรียนรู้ด้วยการสะท้อนคิดเพื่อส่งเสริมความพร้อมของนักศึกษาก่อนออกสหกิจศึกษา และ (2) วิเคราะห์มิติของความพร้อมก่อนออกสหกิจศึกษาที่ปรากฏจากบันทึกสะท้อนคิดของนักศึกษา เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่าง คือ นักศึกษาระดับปริญญาตรีที่เข้าร่วมกิจกรรมเตรียมความพร้อมก่อนออกสหกิจศึกษา จำนวน 34 คน คัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแผนการจัดกิจกรรมตามรูปแบบกระบวนการเรียนรู้ด้วยการสะท้อนคิด 4 ขั้นตอน ได้แก่ (1) การกระตุ้นการตระหนักรู้ (2) การเรียนรู้ร่วมกันผ่านการทำงานเป็นทีม (3) การสะท้อนคิดเชิงลึก และ (4) การวางแผนและกำกับตนเอง และแบบบันทึกสะท้อนคิดปลายเปิด วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและการวิเคราะห์เชิงธีม
ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบที่พัฒนาขึ้นมีลักษณะเป็นกระบวนการเชิงลำดับที่เชื่อมโยงการตระหนักรู้ตนเองไปสู่การกำกับตนเองและความพร้อมเชิงวิชาชีพ การวิเคราะห์บันทึกสะท้อนคิดพบ 4 ธีมหลัก เรียงตามลำดับความถี่จากมากไปน้อย ได้แก่ (1) การตระหนักรู้ตนเอง (ร้อยละ 24.36) ประกอบด้วยการรับรู้อารมณ์ตนเอง การยอมรับข้อจำกัด และการออกจากพื้นที่ปลอดภัย (2) การกำกับตนเอง (ร้อยละ 20.09) ประกอบด้วยการคิดก่อนตัดสินใจและการวางแผนจัดการปัญหา (3) การทำงานร่วมกับผู้อื่น (ร้อยละ 17.52) ประกอบด้วยการรับฟังมุมมองที่แตกต่างและการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ และ (4) ความพร้อมก่อนออกสหกิจศึกษา (ร้อยละ 17.09) ประกอบด้วยความมั่นใจในการปรับตัวและการจัดการอารมณ์ในสถานการณ์จริง ผลการวิจัยสะท้อนว่ารูปแบบที่พัฒนาขึ้นสามารถใช้เป็นกรอบแนวคิดเชิงกระบวนการสำหรับการออกแบบกิจกรรมเตรียมความพร้อมก่อนออกสหกิจศึกษาในระดับอุดมศึกษาไทยได้
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กรรณิการ์ สงวนดี. (2566). แนวทางการพัฒนาประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของงานสหกิจศึกษา คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี. วารสาร Mahidol R2R e-Journal, 10(3), 128-142.
จงรักษ์ ศรีจันทรงาม. (2568). การศึกษาแนวโน้มและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการออกฝึกสหกิจศึกษา: กรณีศึกษานักศึกษาคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. Multidisciplinary Digital Procedia, 1(1), 1-9.
นภาพร ภู่เพ็ชร์, กชพรรณ กระตุฤกษ์, และสุรีย์ เนียมสกุล. (2566). สภาพปัญหา และแนวทางการปฏิบัติสำหรับสหกิจศึกษายุคฐานวิถีชีวิตใหม่. วารสารวิจัยสายสนับสนุน ราชมงคลพระนคร, 1(1), 1-16.
นิตยา มณีวงศ์. (2567). ความพร้อม การรับรู้ความสามารถของตนเองก่อนออกฝึกประสบการณ์วิชาชีพ ของนักศึกษาสาขาวิชาการจัดการโลจิสติกส์และโซ่อุปทาน. วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 18(2), 150-163.
Arvatz, A., Peretz, R., & Dori, Y. J. (2025). Self-regulated learning and reflection: A tool for teachers and students. Metacognition and Learning, 20(15), 2-24. https://doi.org/10.1007/s11409-025-09415-3
Braun, V., & Clarke, V. (2008). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Chen, M. C., & Tsai, M. C. (2024). Applying team-based learning combined with empathy map to improve self-directed learning skills. BMC Nursing, 23, 1-7. https://doi.org/10.1186/s12912-024-02355-4
Damkuviene, M., Valuckiene, J., Balciunas, S., & Petukiene, E. (2023). Education professionals’ cooperative learning for the development of professional capital. Sustainability, 15(14), 2-19. https://doi.org/10.3390/su151410972
Gibbs, G. (1988). Learning by doing: A guide to teaching and learning methods. Further Education Unit.
Guo, L. (2022). How should reflection be supported in higher education? A meta-analysis of reflection interventions. Reflective Practice, 23(1), 118-146. https://doi.org/10.1080/14623943.2021.1995856
Junaštíková, J. (2024). Self-regulation of learning in the context of modern technology: A review of empirical studies. Interactive Technology and Smart Education, 21(2), 270-291. https://doi.org/10.1108/ITSE-02-2023-0030
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice Hall.
Li, H. (2025). Reflective practice for pre-service teachers’ professional development. SAGE Open, 15(3), 1-13. https://doi.org/10.1177/21582440251363136
Morris, T. H. (2020). Experiential learning – A systematic review and revision of Kolb’s model. Interactive Learning Environments, 28(8), 1064-1077. https://doi.org/10.1080/10494820.2019.1570279
Raatikainen, E., Rauhala, L. A., & Mäenpää, S. (2022). An educational intervention focused on teaching qualified empathy to social work students in Finland. Journal of Applied Research in Higher Education, 14(1), 409-423. https://doi.org/10.1108/JARHE-11-2020-0404
Segal, A. (2024). Rethinking collective reflection in teacher professional development. Journal of Teacher Education, 75(2), 155-167. https://doi.org/10.1177/00224871231188702
Wang, H., Habil, H., & Ibrahim, N. A. (2026). Empathy training in health professions education: A systematic review. International Medical Education, 5(2), 2-14. https://doi.org/10.3390/ime5020040
Yang, Q., & Zou, W. (2025). The impact of reflective practice on the development of nursing undergraduate students. BMC Medical Education, 25, 1-9. https://doi.org/10.1186/s12909-025-07490-3
Zhou, T., Cañabate, D., Bubnys, R., Staniküniené, B., & Colomer, J. (2025). Collaborative learning, cooperative learning and reflective learning to foster sustainable development: A scoping review. Review of Education, 13(2), 1-24. https://doi.org/10.1002/rev3.70065
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อความ ภาพประกอบ และตารางประกอบที่ลงพิมพ์ในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้นิพนธ์ กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นตามเสมอไป และไม่มีส่วนรับผิดชอบใดๆ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์เพียงผู้เดียว
