การจัดการความรู้ชุมชนผ่านศูนย์การเรียนรู้โหนดนาเล เพื่อสร้างความเข้มแข็งของชุมชนโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นฐานในอำเภอ สทิงพระ จังหวัดสงขลา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจัดการความรู้ชุมชนตำบลท่าหินผ่านศูนย์การเรียนรู้โหนดนาเล เพื่อสร้างความเข้มแข็งชุมชนโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นฐาน ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร สังเกต และสัมภาษณ์แบบเจาะลึกจากผู้ให้ข้อมูลจำนวน 15 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการนำข้อมูลมาจำแนกตามประเด็นของการศึกษา แล้วนำมาตีความ สร้างข้อสรุป นำเสนอผลการวิจัยเชิงพรรณนาวิเคราะห์
ผลการศึกษาพบว่าชุมชนได้กำหนดความรู้ภูมิปัญญาที่สัมพันธ์กับวิถีการดำรงชีวิตของชาวบ้านในการใช้ทรัพยากรชุมชนเพื่อประกอบอาชีพการทำนา ทำตาลโตนด และทำประมง ซึ่งเป็นที่มาของการจัดตั้งศูนย์เรียนรู้วิถีโหนดนาเล การแสวงหาความรู้ภายในชุมชนเป็นการนำความรู้ที่อยู่ในตัวบุคคลที่มีความเชี่ยวชาญด้านการทำนา ขึ้นต้นตาลโตนด และการทำประมงมาใช้ประโยชน์ การแสวงหาความรู้ภายนอกได้จากการศึกษาดูงาน การอบรม แลกเปลี่ยนเรียนรู้ การใช้นวัตกรรมมาช่วยในการพัฒนาความรู้หรือภูมิปัญญาดั้งเดิมให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
การจัดเก็บความรู้และการค้นคืนความรู้ พบว่าชุมชนได้พยายามนำความรู้ที่ฝังอยู่ในตัวบุคคลที่สั่งสมประสบการณ์เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นนำมาจัดเก็บในรูปของสื่อแผ่นพับ ไวนิล ส่วนการถ่ายทอดและการใช้ประโยชน์พบว่า ศูนย์เรียนรู้ได้จัดกิจกรรมให้เยาวชนในชุมชนท่าหิน และชุมชนอื่น ได้เรียนรู้ ตระหนักถึงความสำคัญในการฟื้นฟูวิถีโหนดนาเล และเป็นการสร้างสำนึกรักบ้านเกิดเพื่อให้ชุมชนสามารถพึ่งตนเองและส่งต่อการจัดการความรู้สู่ลูกหลาน
การสร้างความเข้มแข็งของชุมชนโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นฐานผ่านศูนย์เรียนรู้โหนดนาเลพบว่า สามารถสร้างความเข้มแข็งด้านสังคมโดยช่วยให้ความสัมพันธ์ของครอบครัวเครือญาติมีความเหนียวแน่น ช่วยลดช่องว่างระหว่างกันภายในครอบครัว เครือญาติ และชุมชน ทำให้ชุมชนเกิดความสามัคคี ความเข้มแข็งด้านวัฒนธรรมพบว่า ชุมชนมีทุนทางวัฒนธรรมผ่านประเพณีพิธีกรรมผ่านความเชื่อ ศาสนา หันมารื้อฟื้นประเพณีดั้งเดิมที่เคยมีอยู่ในชุมชนให้ฟื้นกลับคืนมาเพื่อช่วยสร้างความเข้มแข็งชุมชนผ่านการทำกิจกรรมและพิธีกรรมต่าง ๆ ของชุมชน ส่วนความเข้มแข็งด้านเศรษฐกิจพบว่า ชุมชนได้มีการพัฒนาภูมิปัญญาโดยใช้นวัตกรรมในวิถีการผลิตทำให้เพิ่มรายได้ให้แก่ครัวเรือนและชุมชน นำไปสู่การพึ่งตนเองได้
Downloads
Article Details
ผู้เขียนจะต้องลงนามในแบบฟอร์มรับรองบทความ เพื่อให้คำยืนยันความรับผิดชอบว่า บทความของผู้เขียนนั้นไม่เคยตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน พร้อมรับทราบว่า กระบวนการส่งบทความเข้าพิจารณาและตีพิมพ์ในวารสารไทยคดีศึกษานั้น จะไม่มีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ ยกเว้น ในกรณีที่ผู้เขียนขอยกเลิกการตีพิมพ์บทความในวารสารไทยคดีศึกษาไม่ว่าด้วยสาเหตุใด และหลังจากบทความนั้นเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของผู้ทรงคุณวุฒิไปแล้ว ผู้เขียนจะต้องรับผิดชอบต่อค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในกระบวนการประเมินเป็นจำนวนเงิน 3,000 บาท (สามพันบาทถ้วน)
เอกสารอ้างอิง
Bunyakit, B., Prasobsukchokechai, N., Pornchanoknat, D. & Kanduan, P. (2006). Kānčhatkān khwāmrū...čhāk thritsadī sū kān patibat (Phim khrang thī sām) [Knowledge management...from theory to practice (3rd ed.)]. Bangkok: Thailand Productivity Institute.
Chaichotechang, K. (2004). Kānsưksā krabūankān thā læ kān thāithō̜t phūmpanyā chāobān dān hatthakam kāntham thang mai phư̄a withī chīwit chumchon khēt samphantha wong Krung Thēp Mahā Nakhō̜n [A study of the operational process and wisdom transmission in making wooden barrels for community life of Sampanthawong District, Bangkok] (Master' Thesis, Graduate school, Dhonburi Rajabhat University).
Chareanset, S. (2010). Kānphatthanā rūpbǣp kānčhatkān khwāmrū khō̜ng ʻongkō̜n ʻāchīp thō̜ngthin [The development of a knowledge management model for local vocational organizations] (Doctoral Thesis, Ramkhamhaeng University).
Chimplee, K. (2012). Rūpbǣp kānčhatkān khwāmrū phūmpanyā thō̜ngthin dān hatthakam khrư̄ang čhaksān: kō̜ranī sưksā wisāhakit chumchon Changwat Nakhō̜n Rātchasīmā [Knowledge management models for local wisdom in wickerwork handicrafts: A case study of local community enterprises in Nakhon Ratchasima Province] (Doctoral Thesis, National Institute of Development Administration).
Department of Agricultural Extension. (2012). Phūmpanyā thō̜ngthin [local knowledge] Retrieved March 28, 2017, from http://tkagri.doae.go.th/temp.php?gpg= title02.
Dunyakasem, U. & Ngamwittayapong, O. (1997). Rabop kānsưksā kap chumchon: krō̜p khwāmkhit læ khō̜sanœ̄ phư̄a kānwičhai [Community education: conceptual framework and research]. Bangkok: The Thailand Research Fund (TRF).
Hawanon, N., Jeradechakul, P., Padthisong, S., Sukwattana, J. & Ongkasing, C. (2007). Thritsadī thānrāk nai rư̄ang khwāmkhēmkhæng khō̜ng chumchon [Foundation theory in strength community]. Bangkok: The Thailand Research Fund (TRF).
Kunpluem, P. & Sowanpreecha, R. (2016). Kānčhatkān khwāmrū dān phūmpanyā thō̜ngthin [Knowledge management for local wisdom]. Sripatum Chonburi Journal, 12(6), 89 - 97.
Marquardt, M. J. (1996). Building the learning organization: system approach to quantum improvement and global success. New York: McGraw - Hill.
Naimsanit, R. (2017) Krabūankān čhatkān khwāmrū phūmpanyā thō̜ngthin [Knowledge management process in local wisdom]. Retrieved March 18, 2017, from http://poompunya.com/index.php/km.
Ngowroongrueng, U. (2011). Nǣothāng nai kānkhumkhrō̜ng phūmpanyā thō̜ngthin [Guidelines for the protection of local wisdom]. Bangkok: National Defence College of Thailand.
Nonaka, I & Takeuchi, H. (1995). The knowledge - Creating Company: How Japanese Create the Dynamics of Innovation. New York: Oxford.
Office of the National Economics and Social Development Board. (2011). Phǣn phatthanā sētthakit læ sangkhom hǣng chāt chabap thī sip ʻet [The eleventh national economic and social development plan (2012 - 2016)]. Bangkok: Office of the National Economics and Social Development Board, Office of the Prime Minister.
Office of the National Education Commission. (2002). Phūmpanyā Thai [Thai wisdom]. Bangkok: Office of the National Education Commission.
Panich, W. (2005). Kānčhatkān khwāmrū chabap nak patibat [Knowledge management for practice]. Bangkok: The Knowledge Management Institute Foundation.
Phothikawin, T. (2010). Krabūankān rīanrū læ kān thāithō̜t phūmpanyā thō̜ngthin dān dontrī praphēt khlui læ khǣn phư̄a sœ̄msāng khwāmkhēmkhæng khō̜ng chumchon khū būa ʻamphœ̄ mư̄ang čhangwat rāt burī [Learning and transmitting process of music local wisdom Khlui and Khaen of Kubua Community Empowerment Muang District, Ratchaburi Province] (Master's Thesis, Silpakorn University).
Pongphaiboon, S. (2005). Phūmpanyā chāobān phāk tai [Southern folk wisdom]. In Srisatchang S. (ed.), Rūčhak tthaksin [Know the south]. Songkhla: The Institute for Southern Thai Studies.
Pongpinyo, W. (2002). Phūmpanyā chāobān tō̜ kānsāng khwāmkhēmkhæng khō̜ng chumchon: kō̜ranī sưksā bān ʻAmphawan mū thī pǣt tambon samrān ʻamphœ̄ mư̄ang čhangwat khō̜nkǣn [The application of popular wisdom for community empowerment a case study of Ban Umphawam Moo 8 Tambon Sampan Amphoe Muang Changwat Khon Kaen] (Master's Thesis, Rajabhat Institute Loei).
Sangkapan, J., Boonprakarn, K. , Thammarat, S, Subinrat, B., Subinrat, S. & Phanichakorn, S. (2016). Nǣothāng kān sœ̄msāng sakkayaphāp khō̜ng chumchon phư̄a hai kœ̄t khwāmmankhong thāng ʻāhān khō̜ng chumchon phāitai withī not - na - lē nai khāpsamut sathing phra [Directions in development potential of community for growing a community food security under the lifestyle of Nod - Na - Lae in Sating - Pra Peninsular]. Bangkok: The Thailand Research Fund (TRF).
Sunyawiwat, S. (1998). Kānphatthanā chumchon bǣp čhatkān [Community development]. Bangkok: Chulalongkorn University.
Tamlungka, S. (2013). Rūpbǣp kān sœ̄msāng khwāmkhēmkhæng khō̜ng chumchon dōi chai phūmpanyā thō̜ngthin pen thān nai čhangwat chīang rāI [Local wisdom - Based model to build up community strength in Chiang Rai Province]. Journal of Education Naresuan University, 15(2), 58 - 66.
Tannenbaum, S. I. & Alliger, G. M. (2000). Knowledge management: Clarifying the key issues. Burlington MA: IHRIM.
Wongsasan, K. (1999). Withī Thai [Thai ways]. Bangkok: Comfort Co. Ltd.
Interviewees:
Aunt Lom (alias). Node Na Le Learning Center, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla Province. 25, 28 January 2017 and 4 February 2017.
Aunt Nee (alias). Node Na Le Learning Center, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla 29 March 2017.
Aunt Pure (alias). Node Na Le Learning Center, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla Province. 22 February 2017.
Aunt Rerai (alias). Node Na Le Learning Center, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla Province. 20 February 2017.
Aunt Samai (alias). The temple in Ban Tha Hin, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla Province. 2 April 2017.
Aunt Sri (alias). Node Na Le Learning Center, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla Province. 25 January 2017.
Grandma Chan (alias). The temple in Ban Mirai, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla Province. 30 March 2017.
Grandma Mai (alias). The temple in Ban Tha Hin, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla Province. 10 January 2017.
Grandma Ploy (alias). The temple in Ban Mirai, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla Province. 5 February 2017.
Grandma Sai (alias). The temple in Ban Tha Hin, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla Province. 1 February 2017.
Grandpa Mun (alias). Node Na Le Learning Center, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla Province. 15 January 2017.
Grandpa Yud (alias). Fishing Group, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla Province. 25 January 2017.
Uncle Sawang (alias). Node Na Le Learning Center, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla Province. 5 February 2017.
Uncle Somsak (alias). Node Na Le Learning Center, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla Province. 23 February 2017.
Uncle Wut (alias). The temple in Ban Tha Hin, Tha Hin Sub - district, Sathing Phra, Songkhla Province. 5 April 2017.
