การปฏิบัติการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาวิทยาศาสตร์โดยใช้วิธีสอนแบบอุปนัยชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนบ้านท่าบ่อสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการปฏิบัติการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6  2) เพื่อเปรียบเทียบผลการปฏิบัติการหลังการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์โดยใช้การสอนแบบอุปนัยเมื่อเทียบกับเกณฑ์ที่ตั้งไว้ร้อยละ 70 ของคะแนนเต็ม และ 3)เพื่อเปรียบเทียบก่อนและหลังการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6  ระหว่างกลุ่มทดลองที่เรียนโดยใช้วิธีสอนแบบอุปนัย กับกลุ่มควบคุมที่เรียนโดยใช้รูปแบบการสอนปกติ ตัวอย่างกลุ่มทดลองคือนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6/2  จำนวน 21 คน  ส่วนกลุ่มควบคุมคือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6/1 จำนวน 22 คน ได้มาโดยวิธีสุ่มแบบแบ่งกลุ่ม  เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้วิธีสอนแบบอุปนัยเพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาวิทยาศาสตร์ จำนวน 12 แผน  เครื่องมือที่ใช้เก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบทดสอบวัดทักษะการคิดวิเคราะห์ แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และแบบบันทึกประจำวันของครู สถิติที่ใช้คือ ร้อยละ ค่าเฉลี่ยส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่า t-test โดยใช้สถิติ One–Sample t–test และเปรียบเทียบความแตกต่างของคะแนนเฉลี่ยระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมโดยใช้สถิติ t–test Independent 

ผลการวิจัยพบว่า

1. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามแผนการจัดการเรียนรู้ตามวิธีสอนแบบอุปนัยเพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาวิทยาศาสตร์ ด้วยกระบวนการวิจัยปฏิบัติการ  ส่งผลให้การสอนมีประสิทธิภาพโดยครูจัดการเรียนรู้ด้วยวิธีสอนแบบอุปนัย 5 ขั้นตอนดังนี้  1) ขั้นเตรียมความพร้อมของนักเรียนก่อนเริ่มเรียนเนื้อหาใหม่ 2) ขั้นสอนการเสนอตัวอย่างหรือกรณีต่าง ๆให้นักเรียนได้พิจารณา สามารถเปรียบเทียบได้ 3) ขั้นเปรียบเทียบและรวบรวมข้อมูลจากการสังเกต  สืบค้น และการทดลองเพื่อหาองค์ประกอบรวม เพื่อเตรียมสรุปเป็นกฎเกณฑ์และองค์ความรู้ 4) ขั้นนำข้อสังเกตต่าง ๆ จากกิจกรรมการเรียนรู้ และจากตัวอย่างมาอภิปรายและสรุปร่วมกันเป็นกฎเกณฑ์ และองค์ความรู้ได้ด้วยตัวนักเรียนเอง 5)สรุปเป็นองค์ความรู้ที่สามารถจะนำไปใช้แก้ปัญหาได้
2. การศึกษาผลการปฏิบัติการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาวิทยาศาสตร์ โดยวิธีสอนแบบอุปนัยหลังการปฏิบัติการเมื่อเทียบกับเกณฑ์เฉลี่ยร้อยละ 70 ขึ้นไป โดยมีจำนวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 100 ผลการประเมินการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ โดยใช้แบบทดสอบวัดทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาวิทยาศาสตร์หลังการปฏิบัติการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ พบว่า นักเรียนมีคะแนนหลังเรียนเฉลี่ยทั้ง 4 วงจรการปฏิบัติการ คิดเป็นร้อยละ 77.75 เมื่อเทียบกับเกณฑ์ที่กำหนดเฉลี่ยร้อยละ 70  ของคะแนนเต็ม  และมีจำนวนนักเรียนผ่านเกณฑ์ที่กำหนดร้อยละ 100 
3. ผลการเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม พบว่า นักเรียน
   ในกลุ่มทดลองที่ใช้วิธีสอนแบบอุปนัย มีผลสัมฤทธิ์สูงกว่ากลุ่มควบคุมที่ใช้วิธีสอนแบบปกติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
   ที่ระดับ .01