การปฏิบัติการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาประวัติศาสตร์ โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบร่วมมือของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนบ้านหนองเต่า สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 2 36-45

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อปฏิบัติการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาประวัติศาสตร์ โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบร่วมมือของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนบ้านหนองเต่า สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานีเขต 2 และเพื่อศึกษาผลการปฏิบัติการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาประวัติศาสตร์  โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบร่วมมือ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนบ้านหนองเต่า สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 2 หลังการปฏิบัติการ กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการวิจัยในครั้งนี้คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนบ้านหนองเต่า อำเภอตระการพืชผล สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานีเขต 2 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2555 จำนวน 34 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย 1) แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบร่วมมือ เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาประวัติศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 จำนวน 7 แผน 2) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบทดสอบวัดทักษะการคิดวิเคราะห์ แบบทดสอบย่อยท้ายวงจร แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน แบบบันทึกการสังเกต แบบสัมภาษณ์ผู้เรียน และแบบบันทึกประจำวัน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 

ผลการวิจัยพบว่า

1. การปฏิบัติการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาประวัติศาสตร์ โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบร่วมมือ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนบ้านหนองเต่า สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 2 มีลักษณะเป็นบันไดเวียน 3 วงจร ในแต่ละวงจรประกอบด้วย 3 ขั้นตอนคือ 1) ขั้นวางแผน  2) ขั้นปฏิบัติการและสังเกต  3) ขั้นสะท้อนผล การปฏิบัติการ ในวงจร ที่ 1 มีจำนวน 2 แผน วงจรที่ 2 มีจำนวน 3 แผน และวงจรที่ 3 มีจำนวน 2 แผน  จัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบร่วมมือ มี 5 ขั้นตอน ดังนี้ 1) ขั้นเตรียม เป็นการแบ่งกลุ่มนักเรียนออกเป็นกลุ่มย่อย แนะนำระเบียบของกลุ่ม บทบาทหน้าที่ของสมาชิกในกลุ่มและแจ้งจุดประสงค์ของบทเรียน 2) ขั้นสอน ครูนำเข้าสู่บทเรียน แนะนำเนื้อหาและแหล่งเรียนที่จะทำการศึกษาค้นคว้า มอบหมายงาน อธิบายขั้นตอนการทำงาน

   3) ขั้นทำกิจกรรมกลุ่ม นักเรียนเรียนรู้ร่วมกันในกลุ่ม ทำกิจกรรมในกลุ่มย่อยร่วมกันตามบทบาทหน้าที่ ที่ได้รับมอบหมาย สมาชิกทุกคนในกลุ่มร่วมกันรับผิดชอบภาระงาน และร่วมกันทำงานให้สำเร็จ และนำเสนอผลงานกลุ่ม 4) ขั้นตรวจสอบผลงานและการทดสอบ เป็นการตรวจสอบว่านักเรียนได้ปฏิบัติหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายครบถ้วนหรือยังโดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม และตรวจสอบว่าผลการปฏิบัติงานเป็นอย่างไร เน้นที่ผลงานกลุ่มและรายบุคคลผู้วิจัยแนะนำเพิ่มเติมในส่วนที่บกพร่อง และทำการทดสอบ 5) ขั้นสรุปบทเรียนและประเมินการทำงานกลุ่ม  นักเรียนและครูร่วมกันสรุปบทเรียนและประเมินผลการทำงานกลุ่ม  ถ้านักเรียนทำคะแนนการทดสอบท้ายแผนได้ต่ำกว่าร้อยละ 75 ของคะแนนเต็ม จะต้องทำการสอนซ่อมเสริมให้จนผ่าน  จึงทำการทดสอบท้ายวงจรปฏิบัติการ ผลการปฏิบัติการ พบว่า การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบร่วมมือมีความสำคัญต่อการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาประวัติศาสตร์ นักเรียนมีพฤติกรรมการเรียนรู้แบบร่วมมือที่พึงประสงค์ที่ส่งเสริมให้นักเรียนมีการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาประวัติศาสตร์ดีขึ้น

   1. นักเรียนมีผลการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน มีคะแนนก่อนเรียนเฉลี่ยเท่ากับ 6.65 จากคะแนนเต็ม 15 คะแนน  คิดเป็นร้อยละ 44.31 และมีคะแนนหลังเรียนเฉลี่ยเท่ากับ 13.15 จากคะแนนเต็ม 15  คะแนน คิดเป็นร้อยละ 87.65 ผลคะแนนการทดสอบวัดทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาประวัติศาสตร์ก่อนเรียนและหลังเรียนมีความก้าวหน้า 43.34  ซึ่งผ่านเกณฑ์ที่กำหนดไว้ คือนักเรียนไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80  ของนักเรียนทั้งหมดที่มีคะแนนการทดสอบผ่านเกณฑ์ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 75 ของคะแนนเต็ม