การสังเคราะห์ขั้นตอนการจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐานตามแนวคิดสะเต็มศึกษาเพื่อส่งเสริมทักษะการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐาน, สะเต็มศึกษา, ทักษะการแก้ปัญหา, ทักษะการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์ขั้นตอนการจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐานตามแนวคิดสะเต็มศึกษา เพื่อส่งเสริมทักษะการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 กลุ่มเป้าหมาย คือ กลุ่มผู้เชี่ยวชาญ เป็นกลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาหลักสูตรและการจัด การเรียนรู้วิทยาศาสตร์ จำนวน 3 คน กลุ่มที่ใช้ในการวิเคราะห์กิจกรรมการเรียนรู้ ได้แก่ นักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 36 คน โดยใช้วิธีการสุ่มแบบกลุ่ม (Cluster Random Sampling) โดยมีห้องเรียนเป็นหน่วยในการสุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยในการวิจัยประกอบด้วย แบบบันทึก การวิเคราะห์เอกสาร แบบประเมินความเหมาะสมของขั้นตอนการจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐานตามแนวคิดสะเต็มศึกษา และแผนการจัดการเรียนรู้ จำนวน 2 แผน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า 1) การจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐานตามแนวคิดสะเต็มศึกษา เพื่อส่งเสริมทักษะการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 ระบุปัญหา ขั้นตอนที่ 2 วางแผนเพื่อแก้ปัญหา ขั้นตอนที่ 3 ดำเนินการแก้ปัญหา ขั้นตอนที่ 4 การทดสอบ และขั้นตอนที่ 5 นำเสนอชิ้นงานเพื่อพัฒนาต่อยอด 2) ขั้นตอนการจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐานตามแนวคิดสะเต็มศึกษา มีความเหมาะสมอยู่ในระดับเหมาะสมมากที่สุด (M = 4.96, SD = 0.22)
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
ทิศนา แขมมณี. (2567). ศาสตร์การสอนองค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. (พิมพครั้งที่ 27). สํานักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ทิวาพร สกุลฮูฮา และเกื้อจิต ฉิมทิม. (2551). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้การแก้โจทย์ปัญหา คณิตศาสตร์เรื่องบทประยุกต์ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ตามแนวคิดทฤษฏีคอนสตรัคติวิสต์ที่เน้นกระบวนการแก้ปัญหาของโพลยา. [วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, มหาวิทยาลัยขอนแก่น].
พิมลพรรณ เพชรสมบัติ. (2564). ผู้บริหารกับการทำงานเป็นทีม. วารสารครุศาสตร์ คณะครุศาสตร์, มหาวิทยาลัยราชภัฎนครสวรรค์, 4(1), 1-7.
พงศ์ประพันธ์ พงษ์โสภณ. (2552). สอนวิทยาศาสตร์อย่างที่วิทยาศาสตร์เป็น. วารสารวิทยาศาสตร์, 63(1), 84-89.
วนัสนันท์ ชูรัตน์ และสกนธ์ชัย ชะนูนันท์.(2564) การพัฒนาทักษะการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ โดยใช้รูปแบบการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ร่วมกับอินโฟกราฟิกสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เรื่อง กรด-เบส. [วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, มหาวิทยาลัยนเรศวร].
สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ. (2566). รายงานผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติ ขั้นพื้นฐาน (O-NET) ปีการศึกษา 2565. สทศ.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2567). แนวทางสะเต็มศึกษา (STEM Education) ประเทศไทย. สำนักพิมพ์ สสวท.
สรวีย์ นาคเกษม. (2564). การศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิทยาศาสตร์และการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบปัญหาเป็นฐานตามแนวคิดสะเต็มศึกษา เรื่อง งานและพลังงานของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 [วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, มหาวิทยาลัยบูรพา].
สิน พันธุ์พินิจ. (2553). เทคนิคการวิจัยทางสังคมศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 2). วิทยพัฒน์.
หนึ่งฤทัย มะลาไวย์. (2565). รูปแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุพฤติกรรมการทำงานเป็นทีมของนักเรียนระดับประถมศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 3. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 7(3), 522-538.
Appleton, K. (1997). Analysis and description of students' learning during science classes using a constructivist‐based model. Journal of Research in Science Teaching: the Official Journal of the National Association for Research in Science Teaching, 34(3), 303-318.
Capraro, R. M., Capraro, M. M., & Morgan, J. R. (2013). STEM project-based learning: An integrated science, technology, engineering, and mathematics (STEM) approach. Sense Publishers.
Devi, V. M., Susilawati, & Kosim. (2024). The effectiveness of developing science learning devices with the integrated PBL model of the STEM approach in improving students’ problem-solving ability and self-efficacy. Journal Panellation Pendidikan IPA, 10(5), 2530-2536.
Fahrisa, N., & Parmin, P. (2022). Creative Problem Solving (CPS) learning to improve ability an student’s critical and creative thinking on science materials. Journal of Environmental and Science Education, 2(2), 98-105.
Felder, R. M., & Brent, R. (2024). Teaching and learning STEM: A practical guide. John Wiley & Sons.
Govindasamy, P., Cumming, T. M., & Abdullah, N. (2024). Validity and reliability of a needs analysis questionnaire for the development of a creativity module. Journal of Research in Special Educational Needs, 24(3), 637-652.
Hodson, D., & Hodson, J. (1998). From constructivism to social constructivism: A Vygotskian perspective on teaching and learning science. School science review, 79(289), 33-41.
Hooijdonk, M. V., Mainhard, T., Kroesbergen, E. H., & Tartwijk, J. V., (2023). Creative problem solving in primary school students. Learning and Instruction, 88: 1-13.
Lou, S.-J., Shih, R.-C., Diez, C. R., & Tseng, K.-H. (2011). The impact of problem-based learning strategies on STEM knowledge integration and attitudes: An exploratory study among female Taiwanese senior high school students. International Journal of Technology and Design Education, 21(2), 195-215.
Mallam. (2017). Problem-based learning (PBL) in STEM education. Centre for Teaching Excellence, University of Waterloo.
Martaningsih, S. T., Maryani, I., Prasetya, D. S., Purwanti, S., Sayekti, I. C., Aziz, N. A. A., & Siwayanan, P. (2022). STEM problem-based learning module: a solution to overcome elementary students’ poor problem-solving skills. Pegem Journal of Education and Instruction, 12(4), 340-348.
Nurazmi, N., & Bancong, H. (2021). Integrated stem-problem based learning model: its effect on students' critical thinking. Kasuari: Physics Education Journal (KPEJ), 4(2), 70-77.
OECD. (2003). The PISA 2003 assessment framework: Mathematics, reading, science and problem solving knowledge and skills. Organization for Economic Co-operation and Development.
Panich, V. (2013). The building learning into the 21st century. The Siam Commercial Foundation.
Runco, M. A. (2004). Creativity. Annu. Rev. Psychol. 55; 657-687.
Torlakson, T. (2014). Innovate a blueprint for STEM education-science (CA Dept of Education). Californians Dedicated to Education Foundation, 1-49.
Treffinger, D. J., Isaksen, S. G., & Dorval, K. B. (2003). Creative problem solving (CPS Version 6.1 TM) A contemporary framework for managing change. Center for Creative Learning, Inc and Creative Problem Solving Group.
Vorawattanachai, P. (2022). Fundamental knowledge in creative thinking. Journal of Educational Studies, 16(1), 14-31.
Wright, R. T. (2012). Technology & engineering (6th ed.). Tinley Park, IL: Goodheart-Willcox.
Mahmoud, Z. (2022). The teachers' perception of the factors that promote the cultivation of creative thinking. Interdisciplinary Research in Counseling, Ethics and Philosophy, 2(6), 64-98.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ฮานีซะห์ มายิ, ศุภกาญจน์ บัวทิพย์, ณัฐวิทย์ พจนตันติ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์ เป็นความคิดเห็นของผู้นิพนธ์แต่ละท่าน มิใช่เป็นทัศนะและมิใช่ความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการจัดทำวารสาร และ
มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
