การนำนโยบายโครงการระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ประเภทนาข้าวในจังหวัดฉะเชิงเทรา ปีงบประมาณ 2559 ไปปฏิบัติ

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการและการดำเนินงาน รวมทั้งศึกษาแนวทางในการปรับปรุงการดำเนินงานการนำนโยบายโครงการระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ประเภทนาข้าวในจังหวัดฉะเชิงเทรา ปีงบประมาณ 2559 ไปปฏิบัติ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสม (Mixed Method) แบบการวิจัยเชิงคุณภาพนำการวิจัยเชิงปริมาณ โดยการสัมภาษณ์ตัวแทนคณะทำงาน 10 คน การสนทนากลุ่มกับคณะกรรมการดำเนินงานแปลงใหญ่ 2 กลุ่ม และข้อมูลเชิงสำรวจกลุ่มเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการจำนวน 205 กลุ่มตัวอย่าง  

            โครงการระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ประเภทนาข้าวในจังหวัดฉะเชิงเทรา ปีงบประมาณ 2559 คัดเลือกให้อำเภอคลองเขื่อนและอำเภอบางน้ำเปรี้ยวเป็นพื้นที่นำร่องในการดำเนินงาน โดยมีเกษตรอำเภอเป็นผู้จัดการแปลง การวิจัยเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์และการสนทนากลุ่มพบว่า ภาพรวมการดำเนินงานสามารถลดต้นทุนและเพิ่มผลผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ยังประสบปัญหาด้านราคาการรับซื้อผลผลิต ทั้งที่ภาครัฐได้จัดให้มีการเจรจาจับคู่ธุรกิจและการทำ MOU ในการซื้อขายผลผลิตข้าวนาแปลงใหญ่ สำหรับการวิจัยเชิงปริมาณจากการสำรวจความคิดเห็นกับสมาชิกเกษตรกรในภาพรวมพบว่า กลุ่มตัวอย่างให้ความคิดเห็นในระดับมากที่สุดคือ การลดต้นทุนการผลิต (ค่าเฉลี่ย 4.46) การเพิ่มผลผลิต (ค่าเฉลี่ย 4.46) การบริหารจัดการชุมชน (ค่าเฉลี่ย 4.27) และการบริหารจัดการโครงการ (ค่าเฉลี่ย 4.22) ส่วนการจัดการด้านการตลาดกลุ่มตัวอย่างมีความคิดเห็นอยู่ในระดับปานกลาง (ค่าเฉลี่ย 3.92) จากผลการสำรวจดังกล่าว เกษตรกรเห็นด้วยในการจัดทำโครงการระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่มีเพียงด้านการตลาดที่ยังต้องปรับปรุงการดำเนินงาน ปัญหาด้านการตลาดคือ เกษตรกรเข้าใจว่าเมื่อเข้าร่วมโครงการจะสามารถขายผลผลิตได้มากกว่าเกษตรกรทั่วไป ในขณะที่โรงสีเข้าใจว่าภาครัฐจะเป็นผู้อุดหนุนราคารับซื้อ      

แนวทางปรับปรุงการดำเนินงาน ควรปรับปรุงเรื่องการสื่อสารและหาจุดเชื่อมระหว่างโรงสีและเกษตรกรในเรื่องราคาที่เกษตรกรต้องการ รวมทั้งชนิดพันธุ์ข้าว คุณภาพและมาตรฐานข้าวตามความต้องการของโรงสี เพื่อเป็นข้อมูลสำหรับการวางแผนการผลิตในปีถัดไป