การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของเกษตรกรชาวสวนส้มโอเพื่อผลิตส้มโอปลอดภัยที่จังหวัดนครปฐม

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสม เชิงปริมาณและคุณภาพ วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาสถานการณ์การปลูกส้มโอปลอดภัย สร้างกระบวนการมีส่วนร่วมในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการผลิต และวิเคราะห์การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการปลูกส้มโอปลอดภัย ผู้มีส่วนร่วมในกระบวนการวิจัยได้แก่นักวิชาการเกษตร 2 คน เกษตรกรชาวสวนส้มโอ ตำบลบางเตยและตำบลไร่ขิง จังหวัดนครปฐม  เลือกอย่างเจาะจง 25 คน  เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป ความรู้การผลิตส้มโอปลอดภัย  และแบบสัมภาษณ์การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม

ผลการวิจัย: เกษตรกรส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 76  อายุพบมากที่สุด คือ 40-49 ปี ร้อยละ 40 จบประถมศึกษาร้อยละ 40 อาการที่เกิดภายหลังการฉีดสารเคมีทันทีได้แก่ อ่อนเพลีย 11 ราย (44%) ปวดศีรษะและมึนงง 10 ราย (40%) ผื่นแดงคันที่ผิวหนัง 6 ราย (24%) เหงื่อออกมาก 5 ราย (20%) เคยได้รับความรู้เรื่องการผลิต GAP ร้อยละ 88  มีส่วนร่วมในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม โดยการฝึกอบรมและศึกษาดูงานทำให้มีความรู้เกี่ยวกับ GAP สูงกว่าก่อนการมีส่วนร่วมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=.001) เกษตรกรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพราะเห็นว่า ผู้บริโภคต้องการความปลอดภัย ลดต้นทุนการผลิต ปรับเปลี่ยนมาทำ GAP ง่ายเพราะเพียงเพิ่มเติมบางขั้นตอนจากที่ทำอยู่ ทำให้มีวินัยในกระบวนการผลิต อีกทั้งปลอดภัยทั้งผู้ผลิตและผู้บริโภค การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการผลิตทำโดยทุกคนเขียนแบบคำขอรับรองแหล่งผลิต GAP รับการประเมินสวนส้มโอ ตั้งศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตรประจำตำบล และมีโครงการที่คิดร่วมกันเพื่อพัฒนาการผลิตส้มโอให้มีคุณภาพ จากผลการวิจัยบุคลากรสาธารณสุขควรปฏิบัติงานร่วมกับอาสาสมัครสาธารณสุขและผู้นำชุมชน ในการป้องกันการเจ็บป่วยจากพิษของสารเคมีกำจัดศัตรูพืชสะสมในร่างกายทั้งในเกษตรกรและผู้บริโภค