แนวทางการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืนด้วยกระบวนการความร่วมมือของชุมชนในลุ่มน้ำน่าน

บทคัดย่อ

              งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) เพื่อศึกษาความร่วมมือของท้องถิ่นลุ่มน้ำน่านที่ร่วมพัฒนากับเขื่อนสิริกิติ์ 2) เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืนด้วยกระบวนการความร่วมมือของชุมชนในลุ่มน้ำน่าน
เก็บข้อมูลโดยการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วมและการสัมภาษณ์กลุ่มผู้แทนชุมชนจากลุ่มน้ำน่าน 5 จังหวัดคือ
น่าน อุตรดิตถ์ พิษณุโลก พิจิตร และนครสวรรค์

            ผลการวิจัยพบว่า ความร่วมมือของท้องถิ่นและเขื่อนสิริกิติ์มี 3 ประการคือ 1) การริเริ่มของเขื่อนสิริกิติ์จัดการเสวนาต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ ตั้งแต่ในปี 2557 ในภาวะที่มีปัญหาเรื่องการบริหารจัดการน้ำ
มีเป้าหมายเพื่อเปิดเวทีให้ทุกชุมชนสร้างความเข้าใจซึ่งกันและกันเพื่อลดความขัดแย้งผ่านการแลกเปลี่ยนข้อมูล และวางแผนเรื่องการบริหารจัดการน้ำร่วมกันผ่านระบบออนไลน์ 2) เขื่อนสิริกิติ์สนับสนุนงบประมาณและหาผู้สนับสนุนการดำเนินโครงการต่างๆ และ 3) ชุมชนริเริ่มก่อตั้งวิสาหกิจพึ่งตนเอง เช่นกลุ่มการปลูกมะม่วงหิมพานต์ กลุ่มการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ โดยมีเขื่อนสิริกิติ์สนับสนุนด้านการให้ความรู้และการตลาด ส่งผลให้หลายชุมชนเกิดกระบวนการเรียนรู้การร่วมมือกันแก้ไขปัญหาทั้งที่เขื่อนสิริกิติ์มีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม มีปัจจัยความสำเร็จของกระบวนการที่สำคัญคือ 1) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือของชุมชน เอกชน และภาครัฐในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง
มุ่งแก้ไขปัญหาโดยการริเริ่มของชุมชน 2) การติดต่อสื่อสารผ่านระบบออนไลน์ที่มีประสิทธิภาพ สมาชิกจากหลายชุมชนสามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลที่เป็นปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นวิธีการบริหารจัดการน้ำ การสร้างรายได้จากการเกษตร นำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนหลายประการ อาทิ การขจัดความยากจน การจัดการน้ำอย่างยั่งยืนพร้อมใช้งานสำหรับทุกคน การสร้างงานที่มีคุณค่าเศรษฐกิจที่เติบโต รวมถึงการสร้างรูปแบบการผลิตและบริโภคที่ยั่งยืน