ความฉลาดรู้วิทยาศาสตร์ของนักศึกษาครู : การวิเคราะห์ความเหมาะสมของกรอบสมรรถนะ และแนวทางการประเมิน

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสมรรถนะความฉลาดรู้วิทยาศาสตร์ สำหรับนักศึกษาครูวิทยาศาสตร์ และศึกษาวิธีการประเมินความฉลาดรู้วิทยาศาสตร์ ที่เหมาะสมสำหรับนักศึกษาครูวิทยาศาสตร์ ผ่านกระบวนการสนทนากลุ่มกับผู้เชี่ยวชาญด้านวิทยาศาสตร์ศึกษาและการสอนวิทยาศาสตร์ จำนวน 7 ท่าน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ด้วยวิธีการวิเคราะห์ด้วยประเด็นหลัก (Thematic coding analysis) ผลการวิจัยสรุปได้ว่า สมรรถนะความฉลาดรู้วิทยาศาสตร์ สำหรับนักศึกษาครูวิทยาศาสตร์ ประกอบด้วย 3 สมรรถนะ ได้แก่ สมรรถนะการอธิบายปรากฏการณ์ในเชิงวิทยาศาสตร์ สมรรถนะการประเมินและออกแบบกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ และสมรรถนะการแปลความหมาย
ของข้อมูลและการใช้ประจักษ์พยานในเชิงวิทยาศาสตร์ และวิธีการประเมินความฉลาดรู้วิทยาศาสตร์ ที่เหมาะสมสำหรับนักศึกษาครูวิทยาศาสตร์ ควรมีลักษณะข้อสอบที่มีการกำหนดสถานการณ์ให้นักศึกษาอ่าน แล้วให้เขียนคำตอบแบบสั้นๆ เป็นกลุ่มคำ หรือการเขียนคำตอบแบบยาวเป็นย่อหน้าสั้นๆ วิธีการประเมินต้องมีความสอดคล้องกับสมรรถนะความฉลาดรู้วิทยาศาสตร์ ทั้ง 3 ด้าน ซึ่งถึงแม้ว่าสมรรถนะความฉลาดรู้วิทยาศาสตร์ทั้ง 3 ด้านนี้
ได้ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อวัดสมรรถนะความฉลาดรู้วิทยาศาสตร์ของนักเรียนอายุ 15 ปี แต่ก็สามารถนำมาใช้กับนักศึกษาครูวิทยาศาสตร์ในระดับอุดมศึกษาได้อย่างเหมาะสม เนื่องจากสมรรถนะความฉลาดรู้วิทยาศาสตร์มีลักษณะต่อเนื่อง ไม่ได้จำกัดเฉพาะวัย สามารถขยายระดับความลึกและซับซ้อนได้ตามระดับการศึกษา ส่วนวิธีการประเมินความฉลาดรู้วิทยาศาสตร์ในรูปแบบเขียนตอบ มีความเหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับนักศึกษาครู เนื่องจากเป็นการวัดกระบวนการคิดวิเคราะห์อย่างมีเหตุผล การเขียนตอบจึงช่วยประเมินความสามารถด้านการสื่อสาร และการเชื่อมโยงความรู้ได้ดี