การศึกษาอัตลักษณ์ถิ่นเหนือและอีสานผ่านวรรณกรรมเพลง

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาอัตลักษณ์ถิ่นเหนือและอีสานจากวรรณกรรมเพลง ผลการศึกษาพบอัตลักษณ์ถิ่นเหนือและอีสาน 7 ด้าน คือ ด้านตำนานและประวัติศาสตร์ ด้านภูมิศาสตร ด้านความเชื่อและศาสนา ด้านภาษาและวรรณกรรมด้าน ดนตรีและนาฏศิลป์ ด้านประเพณีวิถีชีวิต และภาพแทนความงาม เศรษฐกิจและสังคมดังนี้ ภาคเหนือ พบการนำเสนออัตลักษณ์ด้านตำนานและประวัติศาสตร์สูงสุด ตามด้วยด้านความงาม ด้านดนตรีนาฏศิลป์ และด้านภูมิศาสตร์ตามลำดับ โดยการนำเสนออัตลักษณ์ดังกล่าวส่งผลต่อการรับรู้ของผู้คนที่มีต่อภาคเหนือว่าเป็นดินแดนแห่งวัฒนธรรมมีประวัติศาสตร์ยาวนาน รุ่งเรือง งดงาม ต่างจาก ภาคอีสาน พบการนำเสนอภาพแทนด้านเศรษฐกิจและสังคมมากที่สุด รองลงมาเป็นด้านดนตรีนาฏศิลป์และด้านประเพณีวิถีชีวิตตามลำดับส่งผลต่อการรับรู้ของผู้คนที่มีต่อภาคอีสานว่า เป็นพื้นที่กันดารยากจน ผู้คนต้องพลัดถิ่นดิ้นรนขายแรงแลกเงิน และมักถูกนำเสนอให้เป็นคนชั้นล่างของสังคม ดังนั้น กล่าวได้ว่า การผลิตชุดความคิดเพื่อรับใช้สังคมเหนือและสังคมอีสานมีการนำเสนอในทิศทางต่างกันจึงส่งผลต่อมุมมองและการรับรู้ของผู้คนจำนวนมาก ทั้งจากคนในสังคมและนอกสังคม อนึ่ง แม้ทั้งสองพื้นที่มีการผลิตชุดความคิดและการรับรู้ทั้งด้านบวกและลบต่างกัน แต่วรรณกรรมเพลงกลับมีน้ำเสียงเปี่ยมล้นด้วยความภาคภูมิใจในถิ่นกำเนิดของตน ส่งผลต่อระบบความคิดและสำนึกรักบ้านเกิดของคนในพื้นที่อย่างมาก