การพัฒนาศิลปะการแสดงจากการละเล่นของเด็ก กลุ่มชาติพันธุ์ลาวในเขตอำเภอศีขรภูมิในจังหวัดสุรินทร์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการละเล่นของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยลาว ในเขตอำเภอศีขรภูมิจังหวัดสุรินทร์ และ 2) เพื่อพัฒนาศิลปะการแสดงจากการละเล่นกลุ่มชาติพันธุ์ไทยลาว ในเขตอำเภอศีขรภูมิจังหวัดสุรินทร์ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยเทคนิควิธีการสังเกต สัมภาษณ์และการประชุมกลุ่มย่อย จากกลุ่มผู้รู้ ผู้ปฎิบัติและผู้ให้ข้อมูลทั่วไปในเขตอำเภอศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์

           ผลการวิจัยพบว่าความเป็นมาการละเล่นของเด็กกลุ่มชาติพันธุ์ไทยลาว ถือเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกิดจากความคิดความต้องการเล่นเพื่อความสนุกสนานตามวัยของเด็ก แล้วเรียนรู้สืบทอดกันมา โดยการปรับเปลี่ยนและเพิ่มเติมให้เหมาะสมตามสภาพบริบทสังคมที่เปลี่ยนไป ซึ่งแบ่งตามวิธีการเล่นได้ 10 ประเภทคือ ประเภทเสี่ยงทายหรือคัดออก ประเภทไล่จับ ประเภทกระโดด ประเภทการดึง ประเภทการร้องเล่น ประเภทเล่นเดี่ยว ประเภทแม่นยำ ประเภททาย ประเภทซ่อนหา และประเภทเลียนแบบ การเล่นมักเล่นไม่จำกัดจำนวน อุปกรณ์การเล่นเป็นสิ่งที่มีอยู่ในท้องถิ่น เพลงประกอบเป็นเพลงสั้น ๆ มีความตลก มีภาษาถิ่นปน บ่งบอกวิถีชีวิตของคนในชีวิตของท้องถิ่น การเล่นมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อพัฒนาร่างกายให้แข็งแรง ให้รู้สึกอารมณ์สนุกสนานเพลิดเพลิน ได้เรียนรู้การอยู่ร่วมกันกับผู้อื่น รู้แพ้ รู้ชนะ รู้อภัย เคารพกฎ กติกามารยาทของสังคม ส่งเสริมให้เกิดความรักความสามัคคีในหมู่คณะ ช่วยให้เด็กมีจินตนาการ ปฏิภาณไหวพริบ แก้ปัญหาได้

          การพัฒนาศิลปะการแสดงจากการละเล่นของเด็กกลุ่มชาติพันธุ์ไทยลาว ใช้ทำนองเพลงพื้นเมืองอีสานแต่งกายนุ่งโจงกระเบนและพันผ้ารอบอกด้วยสไบพื้นเมืองใช้ ประดับด้วยเครื่องเงิน ลีลาท่ารำเป็นที่ประยุกต์ผสมผสานท่ารำพื้นฐานที่สื่อให้เห็นถึงรูปแบบวิธีการละเล่นของเด็ก แบ่ง ออกเป็น 9 ช่วง โดยช่วงที่ 1 ท่าออกชวนเพื่อนมาเล่น ช่วงที่ 2 การตกลงก่อนเล่น การโอหวายแป๊ะ ต่อด้วย   ตีโป้ง ช่วงที่ 3 การเล่นมอญซ่อนผ้า ช่วงที่ 4 การเสือข้ามห้วย ช่วงที่ 5 การเล่นโค้งตีน ต่อด้วย ตีโป้ง ช่วงที่ 3 การเล่นมอญซ่อนผ้า ช่วงที่ 4 การเสือข้ามห้วย ช่วงที่ 5 การเล่นโค้งตีนเกวียน ช่วงที่ 6 การเล่นรีรีข้าวสารช่วงที่ 7 การเล่นบักยาดหมู่ ช่วงที่ 8 การเล่นหมอลำ ช่วงที่ 9 จบการเล่นด้วยท่าลา ประโยชน์ที่ได้รับนอกเหนือจากการสร้างความสุนทรีย์ด้านการบันเทิงแล้วยังเป็นการแสดงที่เสริมสร้างพัฒนาการทางด้านร่างกาย อารมณ์ สังคม และสติปัญญาให้กับเด็ก ทั้งยังเป็นการอนุรักษ์และสืบสานภูมิปัญญาการละเล่นที่ทรงคุณค่าให้คงอยู่คู่ท้องถิ่นสืบไปด้วย