มนุษย์ สัตว์ เปรต และเทวดา ความเชื่อเรื่องผีบรรพบุรุษของคนไทยถิ่นใต้

บทคัดย่อ

          ตำนานเรื่องเล่าท้องถิ่นไทยภาคใต้หลายเรื่องได้กล่าวถึงความเคารพนับถือที่ผู้คนมีต่อบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว บ้างก็ว่าเมื่อล่วงลับไปแล้วบรรพบุรุษซึ่งเคยสร้างความดีเอาไว้เมื่อครั้งเป็นมนุษย์จะเกิดใหม่ในอีกภพภูมิหนึ่งเป็นสิ่งที่เรียกว่าเทวดา แต่หากครั้งมีชีวิตอยู่บรรพบุรุษเหล่านั้นกระทำความชั่ว เมื่อตายไปดวงวิญญาณจะไปเกิดเป็นเปรต  บ้างก็ว่าบรรพบุรุษเหล่านั้นกลายเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ปรากฏอยู่ในรูปของ คนบ้างสัตว์บ้าง ต้นไม้บ้าง ซึ่งล้วนแล้วแต่มีอิทธิฤทธิ์สามารถแสดงปาฏิหาริย์  ทำหน้าที่ปกป้อง คุ้มครอง ปัดเป่าทุกข์โศกหรือภยันตราย ตลอดจนสามารถดลบันดาลสิ่งดี-ร้ายต่าง ๆ ให้เกิดขึ้นแก่คนที่ยังมีชีวิตอยู่ได้ทั้งสิ้น  

การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษารวบรวมประเภทของความเชื่อเกี่ยวกับผีบรรพบุรุษของคนใต้ทั้งเรื่องวิญญาณศักดิ์สิทธิ์และเรื่องเปรตให้ร้อยเป็นเรื่องเดียวกันและอธิบายว่าความคิดความเชื่อที่พิสูจน์ยากเหล่านี้มิได้เป็นเพียงความคิดงมงายของผู้ที่หาคำตอบทางวิทยาศาสตร์ไม่ได้เท่านั้น แต่กลับมีบทบาทสำคัญต่อการควบคุมคนและพัฒนาศักยภาพสังคมได้เช่นเดียวกันกับหลักการและทฤษฎีที่มีข้อพิสูจน์ชัดเจนอื่น ๆ เนื่องมาจากคนไทยท้องถิ่นภาคใต้มีความกตัญญูรู้คุณต่อบรรพบุรุษ เสมือนความกตัญญูรู้คุณต่อญาติผู้ใหญ่ที่ยังมีชีวิต ในขณะเดียวกันก็ต้องการการปกป้องคุ้มครองเสมือนที่ต้องการจากผู้ใหญ่ในครอบครัว