รูปแบบการประเมินคุณภาพภายนอกที่ส่งเสริมการศึกษาสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนารูปแบบการประเมินคุณภาพภายนอก และ 2) ประเมินคุณภาพรูปแบบการประเมินคุณภาพภายนอก การดำเนินการวิจัยประกอบด้วยการพัฒนารูปแบบ และการประเมินคุณภาพรูปแบบ โดยมีกลุ่มตัวอย่างและผู้ให้ข้อมูล 2 กลุ่ม ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญในการประเมินคุณภาพรูปแบบ และผู้เกี่ยวข้องสำหรับการประชุมกลุ่มย่อย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย แบบประเมินคุณภาพรูปแบบ และประเด็นสำหรับการประชุมกลุ่มย่อย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา สรุปผลการวิจัย 1. ผลการพัฒนารูปแบบการประเมินคุณภาพภายนอก พบว่า ได้รูปแบบชื่อว่า External Quality Assessment Promoting Excellence - Bangkok Metropolitan Administration schools (EQAPEX -BMA) (อี-แค-เพ็กซ์ – บีเอ็มเอ) ซึ่งเป็นรูปแบบของการประเมินคุณภาพภายนอกที่ส่งเสริมความเป็นเลิศที่เชื่อมโยงกับการประกันคุณภาพภายใน โดยมีวงจรคุณภาพ P-D-C-A ที่นำไปสู่เป้าหมายปลายทางคือ “วัฒนธรรมของคุณภาพ” ซึ่งมีหลักการสำคัญ ได้แก่ การประยุกต์ใช้การยกระดับการพัฒนาสู่ความเป็นเลิศตามบริบทของตนเอง การมุ่งเน้นการใช้ประโยชน์ การตอบสนองความแตกต่างของการบริหารจัดการ และการประเมินอภิมาน โดยมีองค์ประกอบ 3 ส่วน ได้แก่ 1) การกำหนดและพัฒนาความเป็นเลิศของสถานศึกษา 2) การประเมินคุณภาพภายนอก และ 3) การนำผลประเมินภายนอกไปใช้ส่งเสริมการศึกษาสู่ความเป็นเลิศของสถานศึกษา โดยมีปัจจัยสนับสนุนให้การประเมินประสบความสำเร็จ 4 ประเด็น และ2. ผลการประเมินคุณภาพรูปแบบโดยผู้เชี่ยวชาญ ในประเด็นความเป็นประโยชน์ ความเป็นไปได้ ความเหมาะสม ความถูกต้อง และความรับผิดชอบ พบว่ามีคุณภาพในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย 4.74) นอกจากนี้ ผลการวิพากษ์รูปแบบยืนยันว่ารูปแบบที่พัฒนาขึ้นมีความถูกต้อง เหมาะสม และสามารถนำไปใช้ปฏิบัติได้จริง
คำสำคัญ: การประเมินคุณภาพภายนอก, ความเป็นเลิศ, โรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานคร
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2553). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 และ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2553. โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์ (ร.ส.พ.).
กลุ่มส่งเสริมการสื่อสารสังคม. (2566). สถานศึกษานำร่องในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา. สำนักงานบริหารพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา. http://www.edusandbox.com
จตุพล ยงศร. (2566). การพัฒนาระบบการประเมินคุณภาพภายนอกโดยใช้กระบวนการอิงผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเพื่อยกระดับคุณภาพอุดมศึกษาไทย. สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน). http://www.onesqa.or.th/th/contentlist/1211
จันทร์สุดา บุตรชาติ. (2555). การพัฒนารูปแบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1. วารสารสหวิทยาการวิจัย ฉบับบัณฑิตศึกษา, 1(1), 96-104.
จุฬาลักษณ์ โสระพันธ์. (2565). แนวทางพัฒนาการประกันคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐานตามแนวคิดการบริหารสถานศึกษาสู่การเป็นองค์การสมรรถนะสูงที่เสริมสร้างสมรรถนะผู้เรียนในโลกพลิกผัน. สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน). http://www.onesqa.or.th/th/contentlist/1211
ทวิกา ตั้งประภา, ดวงใจ สีเขียว, & จุลศักดิ์ สุขสบาย. (2568). รูปแบบการประเมินคุณภาพภายนอกที่ส่งเสริมการศึกษาสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานคร (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ.
บุญชม ศรีสะอาด. (2542). การวิจัยเบื้องต้น. ภาควิชาพื้นฐานการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
พระเมธีปริยัติธาดา, พระมหาสิริวัฒนา สิริวัชรวรกุล, สิริกาญจน์ ธนวุฒิพรพินิต, & ชมพูนุช ช้างเจริญ. (2564). การประกันคุณภาพการศึกษา. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์ฯ, 8(1), 375-389.
พระราชบัญญัติพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา พ.ศ. 2562. (2562). ราชกิจจานุเบกษา.
สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน). (2567). ประกาศคณะกรรมการสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา เรื่อง กรอบแนวทางการประกันคุณภาพภายนอกสถานศึกษาการศึกษาปฐมวัย ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน และด้านการอาชีวศึกษา (พ.ศ. 2567–2571) ฉบับปรับปรุงเพิ่มเติม.
https://www.onesqa.or.th/upload/download/202403261133169.pdf
สำนักการศึกษา. (2561). สำนักการศึกษา (สนศ): Department of Education, Bangkok Metropolitan Administration. http://www.oic.go.th/Ginfo/@dmin.asp
สุวิชญา สิริยานนท์, & รุ่งฤดี กล้าหาญ. (2564). การประเมินอภิมาน. วารสารการวัดผลการศึกษา, 38(104).
วารินทร์ สินสูงสุด. (2543). การประกันคุณภาพการศึกษา. สยามมิตรการพิมพ์.
วัชระ จตุพร. (2561). รูปแบบการประกันคุณภาพการศึกษาเชิงรุกเพื่อบริหารความเสี่ยงในศตวรรษที่ 21 ของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน). http://www.onesqa.or.th/th/contentlist/1211
Arellano, A., Halsall, T., Forneris, T., & Gaudet, C. (2018). Results of a utilization-focused evaluation of a Right To Play program for Indigenous youth. Evaluation and Program Planning, 66, 156–164. https://doi.org/10.1016/j.evalprogplan.2017.08.001
Hakkola, L., Allan, E. J., & Kerschner, D. (2019). Applying utilization-focused evaluation to high school hazing prevention: A pilot intervention. Evaluation and Program Planning, 75, 61–68. doi: 10.1016/j.evalprogplan.2019.05.005
Patton, M. Q. (2008). Utilization-focused evaluation (4th ed.). London: Sage Publication, Inc.
Quality Assurance Agency for Higher Education (QAA). (2017). Quality Assurance Handbook. QAA. https://www.qaa.ac.uk/
Ramírez, R., & Brodhead, D. (2013). Utilization focused evaluation: A primer for evaluators. Penang, Malaysia: Southbound.
Stufflebeam, D. L. (2001). The meta evaluation imperative. American Journal of Evaluation, 22(2), 183–209. https://doi.org/10.1177/109821400102200203
Wu, J., et al. (2025). Utilization-focused evaluation in state-funded preschool decision-making: Community-engaged design, process, and implementation. Journal of Community Engagement and Scholarship, 18(1), 1-13.
