ปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมการขับขี่รถจักรยานยนต์ที่ปลอดภัยของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการขับขี่รถจักรยานยนต์ที่ปลอดภัยของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายในอำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี โดยประยุกต์ใช้กรอบแนวคิด Haddon's Matrix Model ร่วมกับ Theory of Planned Behavior (TPB) ในการวิเคราะห์ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการขับขี่ที่ปลอดภัย กลุ่มตัวอย่างคือนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายจากโรงเรียนที่ไม่ใช่โรงเรียนประจำที่ขับขี่รถจักรยานยนต์ในช่วง 3 เดือนที่ผ่านมา อาศัยและเรียนอยู่ในอำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี จำนวน 315 คน คำนวณขนาดตัวอย่างด้วยสูตรของ Daniel (1999) สำหรับการประมาณค่าสัดส่วน ร่วมกับการปรับด้วยขนาดประชากรจำกัด (Z = 1.96, p = 0.5, d = 0.05, N = 1,300) ได้ขนาดตัวอย่างขั้นต่ำ 296 คน บวกชดเชยการไม่ตอบกลับร้อยละ 5 รวม 315 คน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามชนิดให้ตอบคำถามด้วยตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และทดสอบความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรด้วยสถิติเชิงอนุมาน Pearson Chi-square test กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ p < 0.05 ผลการศึกษาพบว่า นักเรียนไม่มีใบขับขี่ร้อยละ 81.0 และเคยประสบอุบัติเหตุจราจรร้อยละ 51.1 กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีพฤติกรรมการขับขี่ที่ปลอดภัยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ร้อยละ 55.6 (n = 175) (Mean = 20.12, S.D. = 5.18 จากคะแนนเต็ม 26) รองลงมาอยู่ในระดับปานกลางร้อยละ 33.7 และระดับน้อยร้อยละ 10.8 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการขับขี่ที่ปลอดภัยอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ เพศ (χ² = 4.252, p = 0.039) ความรู้ (χ² = 16.789, p < 0.001) ทัศนคติ (χ² = 13.842, p = 0.001) การคล้อยตามกลุ่มอ้างอิง (χ² = 18.191, p < 0.001) การรับรู้ความสามารถควบคุม (χ² = 12.696, p = 0.002) ปัจจัยด้านยานพาหนะ (χ² = 26.648, p < 0.001) และปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม (χ² = 18.325, p < 0.001) สถานศึกษาและหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ควรบูรณาการมาตรการที่อิงกรอบ Haddon's Matrix ร่วมกับ TPB เพื่อเสริมสร้างทัศนคติ การคล้อยตามกลุ่มอ้างอิง และการรับรู้ความสามารถควบคุมควบคู่กับการตรวจสภาพรถและความปลอดภัยด้านสิ่งแวดล้อม
คำสำคัญ: พฤติกรรม, การขับขี่, รถจักรยานยนต์, นักเรียน, มัธยมศึกษาตอนปลาย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กมลวรรณ คุ้มวงษ์ และคณะ. (2562). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมความปลอดภัยในการขับขี่จักรยานยนต์ ของนักเรียนชายระดับมัธยมศึกษาตอนปลายในภาคตะวันออก. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 27(4), 42–52.
กระทรวงคมนาคม. (2566). การวิเคราะห์สถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนของกระทรวงคมนาคม พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร. https://www.otp.go.th/ uploads/tiny_uploads/PDF/2566-11/RoadAccidentAna2565_final.pdf
กุลธิดา ท่าทราย และคณะ. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุจากการขับขี่รถจักรยานยนต์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา. วารสารความปลอดภัยและสุขภาพ, 14(1), 50–67.
ฌัชชา คำมูล และคณะ. (2566, 24-26 พฤษภาคม). การศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการขับขี่รถจักรยานยนต์ที่ไม่ปลอดภัย: กรณีศึกษา นักศึกษามหาวิทยาลัยในจังหวัดนครราชสีมา [เอกสารนำเสนอ]. การประชุมวิศวกรรมโยธาแห่งชาติ ครั้งที่ 28: เรื่อง ความท้าทายด้านวิศวกรรมโยธาหลังการระบาดใหญ่, ภูเก็ต, ประเทศไทย.
เนตรนภา สร้อยแก้ว และปรกช สิริสุวัณณ์. (2563). ปัจจัยในการขับขี่ที่ก่อให้เกิดอุบัติเหตุจากการใช้รถจักรยานยนต์ : กรณีศึกษา นักเรียน สถานศึกษาอาชีวศึกษา จังหวัดสระบุรี. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 14(2), 266–277.
สำนักข่าวออนไลน์ Hfocus. (2567). ไทยเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนน วันละ 48 ราย กลายเป็นผู้พิการตลอดชีวิตปีละ 10,000 คน. https://www.hfocus.org/content/2024/11/32256
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดราชบุรี. (2565). สรุปสถานการณ์การบาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนน จังหวัดราชบุรี. http://www.rbpho.moph.go.th/upload-file/doc/files/25072022-035052-4251.pdf
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211.
Bloom, B. S. (1968). Learning for mastery (UCLA – CSEIP Evaluation Comment, 1[2]). University of California.
Daniel, W. W., & Cross, C. L. (1999). Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences (8th ed.). John Wiley & Sons.
Haddon, W. Jr. (1980). Advances in the epidemiology of injuries as a basis for public policy. Public Health Reports, 95(5), 411–421.
Jalaludin, J., Widyaningsih, N., & Dwiatmoko, H. (2021). Theory of planned behavior application on motorcycle rider safety behavior. ASTONJADRO, 11(1), 198–206.
Northwest Portland Area Indian Health Board (NPAIHB). (2024). Haddon matrix basics. https://www.npaihb.org/images/epicenter_docs/injuryprevention/HaddonMatrix-Basics.pdf
Setiaji, R., & Arianto, M. E. (2023). Factors related to safety riding behaviors among grade XII students of SMKN 3 Mandau Duri. Periodicals of Occupational Safety and Health, 2(2), 96–104.
World Health Organization (WHO). (2023). Global status report on road safety 2023. Geneva: World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/ 9789240086517
