ภาวะผู้นำทางวิชาการในการพัฒนาหลักสูตรเพื่อเตรียมสู่อาชีพระดับมัธยมศึกษา

ศิวาวุฒิ รัตนะ; วุฒิชัย วรชิน

ผู้แต่ง

ศิวาวุฒิ รัตนะ โรงเรียนโพธิสารพิทยากร
วุฒิชัย วรชิน โรงเรียนโพธิสารพิทยากร

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำทางวิชาการ, การพัฒนาหลักสูตร, หลักสูตรเพื่อเตรียมสู่อาชีพ, มัธยมศึกษา

บทคัดย่อ

การศึกษาระดับมัธยมศึกษามีบทบาทสำคัญในการเตรียมผู้เรียนสู่การศึกษาต่อและการทำงาน โดยต้องพัฒนาความรู้ ทักษะ และคุณลักษณะที่สอดคล้องกับสมรรถนะศตวรรษที่ 21 และเชื่อมโยงการเรียนรู้กับบริบทการทำงานจริง ภาวะผู้นำทางวิชาการจึงเป็นกลไกหลักในการกำหนดพันธกิจ บริหารหลักสูตร นิเทศการสอน และสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงาน บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทภาวะผู้นำทางวิชาการในการพัฒนาหลักสูตร และสังเคราะห์แนวทางการเตรียมผู้เรียนระดับมัธยมศึกษาเข้าสู่อาชีพ จากฐานดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย และวิทยานิพนธ์ไทย ผลการวิเคราะห์พบว่าแนวทางสำคัญ ได้แก่ การออกแบบหลักสูตรเชิงสมรรถนะที่ยืดหยุ่น การเรียนรู้ฐานงานจริง ระบบทวิศึกษา การพัฒนาครูผ่านชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ และการประเมินผลจากผลงานจริง รวมถึงการใช้ข้อมูลเชิงพยากรณ์ด้านตลาดแรงงาน การประเมินผลแบบดิจิทัล และการสร้างระบบเชื่อมโยงโรงเรียนกับสถานประกอบการ ซึ่งช่วยลดช่องว่างระหว่างการศึกษาและอาชีพ และเสริมสมรรถนะของผู้เรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

ชื่น สกุลปัน และ ละอองดาว ชาทองยศ. (2567). การพัฒนาทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 ผ่านหลักสูตรการศึกษาสมัยใหม่. วารสารจินตาสิทธิ์, 2(3), กรกฎาคม – กันยายน 2567, หน้า 219–232.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2564). แนวทางการจัดทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. สำนักการศึกษามัธยมศึกษา, สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, [ระบบออนไลน์], แหล่งที่มา https://secondary.obec.go.th/newweb/wp-content/uploads/2017/12/E-CEN21book.pdf, เข้าดูเมื่อวันที่ 20/09/2568

Kaewsrithong, T., Khantharee, N., Masena, C., Taojan, S. and Morris, T. (2025). A model for developing academic leadership of teachers in the 21st century under the Office of Primary Educational Service Area in Thailand. Journal of Education and Learning, vol.14(1), September 2024, pp. 249–256.

Pithakwongjinda, R. (2025). Enhancing academic leadership among school administrators. Journal of Education and Learning, vol.14(2), December 2024, pp. 297–309.

กิ่งแก้ว เกื้อหนองขุ่น. (2560). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารโรงเรียนที่ส่งผลต่อประสิทธิผลโรงเรียนในสังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 27. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด.

ข้าวทิพย์ ทีสุกะ. (2564). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารโรงเรียนที่ส่งผลต่อผลสำเร็จในการดำเนินการประกันคุณภาพภายในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 2. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

ชลนิชา ศิลาพงษ์. (2564). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

กิ่งกาญจน์ สุขสำราญ. (2565). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในกลุ่มอำเภอปลวกแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 1. การค้นคว้าอิสระศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกริก.

Krug, R. E. (1992). Leadership and performance beyond expectations. Free Press.

เสาวภาพันธ์ ศรีประเสริฐ. (2560). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักการศึกษาเมืองพัทยา. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา.

ปิยพร บุญใบ. (2563). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการประกันคุณภาพภายในของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

Jazzar, M. and Algozzine, B. (2007). Curriculum development: Theory and practices. Harcourt Brace and World Inc.

พัชราภรณ์ จันทพล. (2559). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารโรงเรียนในอำเภอองครักษ์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครนายก. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา.

สรายุทธ สิมมาจันทร์. (2563). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารโรงเรียนที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารวิชาการของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 2. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

ฉัตรชัย จันทา. (2563). การศึกษาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในจังหวัดนครพนม. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

วารีรัตน์ แก้วอุไร. (2564). การพัฒนาหลักสูตร: จากทฤษฎีสู่การปฏิบัติ. พิมพ์ครั้งที่ 1 กันยายน. พิษณุโลก: สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยนเรศวร.

สุราษฎร์ พรมจันทร์. (2554). ยุทธวิธีการเรียนการสอนวิชาเทคนิค. สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แนวทางการพัฒนาสมรรถนะผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

Taba, H. (1962). Curriculum development: Theory and practice. Harcourt, Brace & World.

Saylor, J. G. and Alexander, W. M. (1974). Planning curriculum for schools. 3rd ed.. Holt, Rinehart and Winston.

Oliva, P. F. (1982). Developing the curriculum. Little, Brown and Company.

ปรียาภรณ์ ตั้งคุณานันต์. (2562). การบริหารงานวิชาการในสถานศึกษา เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน. มีนเซอร์วิส ซัพพลาย.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2563). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ, [ระบบออนไลน์], แหล่งที่มา http://www.moe.go.th/พรบ-การศึกษาแห่งชาติ-พ-ศ-2542/ เข้าดูเมื่อวันที่ 22/9/2568.

นวพรรณ อินต๊ะวงศ์ และ ชื่นชนก โควินท์. (2563). กระบวนการเรียนรู้ในการส่งเสริมการจัดการศึกษาเพื่ออาชีพในระดับพื้นที่จังหวัด. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 7(12), ธันวาคม 2563, หน้า 197–209.

กฤษมันต์ วัฒนาณรงค์. (2556). นวัตกรรมและเทคโนโลยีเทคนิคศึกษา. ศูนย์ผลิตตำราเรียนมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ.

Hoyt, K. B. (1977). A primer for career education. Washington, DC: U.S. Department of Health, Education, and Welfare, Office of Career Education.

ภูมิสิทธิ์ สุคนธวงศ์. (2563). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการศึกษาเพื่อเตรียมสู่อาชีพระดับมัธยมศึกษา โรงเรียนโพธิสารพิทยากร, กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1, สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, กระทรวงศึกษาธิการ.

McCowan, C. (2023). Defining career education. Australian Journal of Career Development, vol.32(2), June 2-23, pp. 22–34.

Hughes, D. (2016). Careers education: International literature review. London: Education and Employers.

OECD. (2021). Vocational education and training in Thailand. Paris: OECD Publishing.

วัชรสินธุ์ เพ็งบุบผา. (2564). แนวทางการพัฒนาหลักสูตรวิชาการงานอาชีพในโรงเรียนเพื่อส่งเสริมทักษะการประกอบอาชีพในอนาคต. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.