พระพุทธรูป: พัฒนาการพุทธวัตกรรมการสื่อสารเชิงสัญลักษณ์ เพื่อการเข้าถึงพุทธธรรม
คำสำคัญ:
พระพุทธรูป, พุทธนวัตกรรม, การสื่อสารเชิงสัญลักษณ์, พุทธศิลป์, การเข้าถึงพุทธธรรมบทคัดย่อ
บทความวิชาการเรื่อง “พระพุทธรูป: พัฒนาการพุทธนวัตกรรมการสื่อสารเชิงสัญลักษณ์เพื่อการเข้าถึงพุทธธรรม” มุ่งอธิบายการสร้างพระพุทธปฏิมากรรมที่เกิดขึ้นในดินแดนไทยในแต่ละยุคสมัยในฐานะสื่อแทนองค์พระศาสดา ซึ่งมิได้สะท้อนเพียงความเลื่อมใสศรัทธาทางศาสนา หากยังแฝงนัยสำคัญทางประวัติศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรมที่ผันแปรไปตามบริบทของกาลเวลา บทความชี้ให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างคติความเชื่อที่เปลี่ยนแปลงไปกับมูลเหตุของการสร้างพระพุทธรูป ตลอดจนเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องและการเปลี่ยนแปลงของพุทธลักษณะในแต่ละช่วงเวลา เพื่อทำความเข้าใจความเป็นไปของสังคมและวัฒนธรรมไทยผ่านพระพุทธรูป นอกจากนี้ บทความยังนำเสนอบริบทแนวคิดที่เป็นฐานในการสร้างนวัตกรรมพระพุทธรูปที่สัมพันธ์กับหลักฐานในพระไตรปิฎก และการดำรงอยู่ของศรัทธาในหมู่พุทธศาสนิกชน อันทำให้พระพุทธรูปทำหน้าที่เป็นสื่อการสื่อสารเชิงสัญลักษณ์ที่เชื่อมโยงจากรูปธรรมสู่นามธรรม และเอื้อต่อการเข้าถึงพุทธธรรม ทั้งในมิติการเรียนรู้และการสืบทอดพระพุทธศาสนาให้ดำรงอยู่ในสังคมไทยอย่างต่อเนื่อง
เอกสารอ้างอิง
กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ และ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ. (2505). สาส์นสมเด็จ (เล่มที่ 19). กรุงเทพมหานคร: องค์การค้าคุรุสภา.
กรมพระยาดำรงราชานุภาพ. (2513). ตำนานพระพุทธเจดีย์. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์รุ่งวัฒนา.
ฉลองเดช คูภานุมาต. (2556). แนวคิดมหาปุริสลักขณะ พระพุทธปฏิมา ศิลปะไทลื้อ เมืองน่าน. วารสารวิจิตรศิลป์, 4(2), 117–176.
ทศพล จังพานิชย์กุล. (2546). พระพุทธรูป: มรดกล้ำค่าของเมืองไทย. กรุงเทพมหานคร: คอมม่า.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2557). กาลานุกรม พระพุทธศาสนาในอารยธรรมโลก (พิมพ์ครั้งที่ 7/2). นครปฐม: สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2558). กาลานุกรม พระพุทธศาสนาในอารยธรรมโลก. นครปฐม: สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2558). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลศัพท์ (พิมพ์ครั้งที่ 11). กรุงเทพมหานคร: บริษัท เอส.อาร์.พริ้นติ้ง แมส โปรดักส์ จำกัด.
พระอุดรคณาธิการ (ชวินทร์ สระคำ). (2551). พจนานุกรมบาลี–ไทย. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ยูรวงศ์พริ้นติ้ง จำกัด.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539) พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 10 ทีฆนิกาย มหาวรรค.. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539) พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 11 ลักขณสูตร. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
รุ่งโรจน์ ธรรมรุ่งเรือง. (2553). รู้เรื่องพระพุทธรูป. นนทบุรี: สำนักพิมพ์มิวเซียมเพรส.
Huntington, S. L. (1990). Early Buddhist art and the theory of aniconism. Art Journal, 49(4), 401–408.
Karlsson, K. (2000). The formation of early Buddhist visual culture. Jönköping University & Stockholm University.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 มจร การพัฒนาสังคม

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.