บรรษัทภิบาลกับการสร้างความยั่งยืนของธุรกิจขายตรงไทย: กรณีศึกษา บริษัท ไอยรา แพลนเน็ต จำกัด

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างบรรษัทภิบาลกับความยั่งยืนของธุรกิจขายตรงไทย โดยใช้บริษัท ไอยรา แพลนเน็ต จำกัด เป็นกรณีศึกษา และ 2) เสนอแนะยุทธศาสตร์ในการส่งเสริมบรรษัทภิบาลเพื่อความยั่งยืนของธุรกิจขายตรงไทย การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพบนฐานสหวิทยาการแบบข้ามพ้นสาขา ผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 16 คน แบ่งเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญและผู้เกี่ยวข้องกับกลไกกำกับดูแล นักสื่อสารมวลชนและนักวิชาการ นักธุรกิจอิสระระดับอาวุโส และนักธุรกิจอิสระระดับกลาง ใช้การคัดเลือกแบบเจาะจง เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสัมภาษณ์แบบประวัติศาสตร์จากคำบอกเล่า การสนทนากลุ่ม และการศึกษาเอกสาร รวมถึงงบการเงินของบริษัท วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการตีความทางสังคม ผลการวิจัยพบว่า 1) บรรษัทภิบาลมีความเชื่อมโยงกับความยั่งยืนของธุรกิจขายตรงผ่านกลไกสำคัญ 2 ประการ ได้แก่ วงจรความเชื่อมั่นที่เกิดจากบรรษัทภิบาล 4 มิติ คือ ความโปร่งใส ความรับผิดชอบ ความเป็นธรรม และการมีส่วนร่วม ซึ่งส่งเสริมความเชื่อมั่นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และความสามารถขององค์กรในการปรับตัวและรับมือกับวิกฤต โดยข้อมูลผลประกอบการของบริษัทแสดงการฟื้นตัวจากการขาดทุนสุทธิ 4.5 ล้านบาทในปี พ.ศ. 2562 สู่กำไรสุทธิ 55.9 ล้านบาทในปี พ.ศ. 2567 ซึ่งเมื่อพิจารณาร่วมกับข้อมูลเชิงคุณภาพ สะท้อนถึงความเชื่อมโยงระหว่างการกำกับดูแลกิจการ ความเชื่อมั่นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และความต่อเนื่องในการดำเนินธุรกิจ และ 2) ยุทธศาสตร์การส่งเสริมบรรษัทภิบาลควรดำเนินการอย่างบูรณาการใน 3 ระดับ ได้แก่ ระดับองค์กร ระดับอุตสาหกรรม และระดับนโยบาย โดยครอบคลุมบรรษัทภิบาลทั้ง 4 มิติที่เชื่อมโยงและส่งเสริมซึ่งกันและกัน เพื่อสนับสนุนความยั่งยืนของธุรกิจขายตรงไทยในระยะยาว