การพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อรองรับการท่องเที่ยวชุมชน ริมคลองสุนัขหอน กรณีศึกษา ตำบลบ้านบ่อ อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสาคร

Main Article Content

ดวงฤทัย ธำรงโชติ
ดวงทิพย์ ไข่แก้ว
ณัฐธญาณ์ ศรีสุวอ
วีรสิทธิ์ พินจำรัส
ชัชชญสัญญ์ ปรีชา

บทคัดย่อ

การพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารจากภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อรองรับการท่องเที่ยวเชิงอาหารในชุมชนริมคลองสุนัขหอน ตำบลบ้านบ่อ อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสาคร เป็นการวิจัยที่ใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วย การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม กลุ่มตัวอย่างที่เลือกแบบเจาะจง จำนวน 15 คน ประกอบด้วยเจ้าหน้าที่องค์การบริหารส่วนตำบล ปราชญ์ชุมชน ผู้ประกอบการร้านอาหาร และสมาชิกวิสาหกิจชุมชน ผลการวิจัยพบว่า ขนมหม้อแกง เป็นผลิตภัณฑ์อาหารที่มีศักยภาพสูง เนื่องจากใช้วัตถุดิบท้องถิ่น เช่น น้ำตาลโตนด กะทิ และใบเตย โดยการปรับปรุงสูตร เพื่อลดปริมาณน้ำตาลลง 30% จากสูตรเดิมและการเลือกชนิดของบรรจุภัณฑ์ โดยใช้พิมพ์อลูมิเนียมฟอยล์ขนาดเล็ก น้ำหนักเบา สามารถนำไปอบได้ พกพาสะดวก และสามารถนำไปรีไซเคิลได้ทั้งหมด ช่วยเพิ่มความน่าสนใจให้กับผลิตภัณฑ์ และตอบสนองความต้องการของกลุ่มผู้บริโภคที่ใส่ใจสุขภาพ และสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้ การอบรมและถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้กับกลุ่มเป้าหมาย พบว่า ผู้เข้าร่วมอบรมมีความพึงพอใจต่อผลการอบรมในภาพรวมระดับสูงสุด
(4.67 + 0.29) ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า การพัฒนาขนมหม้อแกง เพื่อเป็นผลิตภัณฑ์อาหาร ที่รองรับการท่องเที่ยวเชิงอาหารของชุมชนริมคลองสุนัขหอน ดำบลบ้านบ่อ ช่วยอนุรักษ์ภูมิปัญญาและวัฒนธรรมท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องกับการทำขนม โดยการเพิ่มมูลค่าให้ผลิตภัณฑ์ และสร้างโอกาสในการแข่งขันในตลาด นอกจากนี้ ยังสอดคล้องกับแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน เช่น การขจัดความยากจน การเติบโตทางเศรษฐกิจที่ยั่งยืน และการบริโภคและการผลิตอย่างยั่งยืน งานวิจัยนี้จึงเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารที่สร้างความยั่งยืนในชุมชน และตอบโจทย์ตลาดการท่องเที่ยวเชิงอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพ

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ธำรงโชติ ด., ไข่แก้ว ด., ศรีสุวอ ณ., พินจำรัส ว., & ปรีชา ช. (2025). การพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อรองรับการท่องเที่ยวชุมชน ริมคลองสุนัขหอน กรณีศึกษา ตำบลบ้านบ่อ อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสาคร. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 9(2), 68–83. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JSC/article/view/280239
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2564). ททท.ชวนเที่ยวมหกรรมอาหาร Amazing Thai Taste Festival: “The Great Escape of Andaman” ชูเสน่ห์อาหารไทย สะท้อนความหลากหลายของวัฒนธรรม. เรียกใช้เมื่อ 9 สิงหาคม 2566 จาก https://www.mots.go.th/News-view.php?nid=13683

กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2566). คลองสุนัขหอน. เรียกใช้เมื่อ 9 สิงหาคม 2566 จาก https://thailandtourismdirectory.go.th/attraction/1577

คลังข้อมูลชุมชน. (2565). คลองสุนัขหอน จ.สมุทรสาคร. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). เรียกใช้เมื่อ 9 สิงหาคม 2566 จาก https://communityarchive.sac.or.th/community/KlongSunakHon

ดารณี อาจหาญ และเกิดศิริ เจริญวิศาล. (2565). การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงอาหารภายใต้แนวคิดเศรษฐกิจ BCG. วารสารวไลอลงกรณ์ปริทัศน์, 12(2), 276-291.

ธีรวัฒน์ สุขประเสริฐ. (2564). การพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารพื้นถิ่นสำหรับยกระดับศักยภาพการท่องเที่ยวของชุมชนหมู่บ้านไทยมุสลิม. วารสารวิทยาลัยดุสิตธานี, 15(1), 456-459.

วิทยุไทยพีบีเอส. (2563). คลองสุนัขหอน. เรียกใช้เมื่อ 9 สิงหาคม 2566 จาก https://soundcloud.com/thaipbspodcast/2020-ep-26-2

สำนักงานชลประทานที่ 11. (2566). ประวัติ “คลองสุนัขหอน”. เรียกใช้เมื่อ 9 สิงหาคม 2566 จาก http://kmcenter.rid.go.th/kmc11/plan_64/Info%20dog.pdf

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาจังหวัดสมุทรสาคร 2565 - 2570. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สุภางค์ จันทวานิช. (2555). วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุมาลี ไชยศุภรากุล. (2558). ระเบียบวิธีวิจัยทางสังคมศาสตร์. นนทบุรี: บริษัทมาตาการพิมพ์ จำกัด.

องค์การส่งเสริมการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2563). แนวทางการพัฒนาท่องเที่ยวเชิงอาหาร. กรุงเทพมหานคร: องค์การส่งเสริมการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย.

อัญชัน ตันตะเตส และอังศุมาลิน จำนงค์จอบ. (2562). การท่องเที่ยวเพื่อสืบสานวัฒนธรรมและภูมิปัญญาทางอาหารของกลุ่มวัฒนธรรมตามชายขอบ จังหวัดกาญจนบุรี. วารสารกระแสวัฒนธรรม, 20(38), 17-26.

Choyal, D. & Jhansi Rani, M. R. (2023). Impact of packaging on consumer’s buying behavior. ISBR Management Journal, 8(1), 22-32.

Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods Approaches. (4th ed.). United States America: Sage Publications.

Elo, S. & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107-115.

Likert, R. (1932). A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology, 22(140), 1-55.

Smith, M. & Xiao, H. (2021). Culinary tourism and local development: Perspectives from Asia. Journal of Tourism and Cultural Change, 19(1), 85-99.