แบบจำลองกระบวนการจัดการความรู้ของนวัตกรชุมชนระดับ 4 ผู้มีความเชี่ยวชาญระดับสูงในการนำนวัตกรรมไปใช้จริง: บทเรียนจากเครือข่ายวิสาหกิจชุมชนผึ้งชันโรง จังหวัดสงขลา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแบบจำลองกระบวนการจัดการความรู้ของนวัตกรชุมชนระดับ 4 ผู้มีความเชี่ยวชาญในการนำนวัตกรรมไปใช้จริง สังเคราะห์บทเรียนจากเครือข่ายวิสาหกิจชุมชนผึ้งชันโรง จังหวัดสงขลา สะท้อนการเปลี่ยนภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่การเป็นนวัตกรรมชุมชนและการพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน บทความนี้ใช้การสังเคราะห์เชิงแนวคิดจากเครือข่าย เอกสารที่เกี่ยวข้อง และบทเรียนจากการดำเนินงานของกลุ่ม เพื่ออธิบายกลไกการจัดการความรู้ บทบาทนวัตกรชุมชน และเงื่อนไขที่เอื้อต่อการขับเคลื่อนการเรียนรู้ของชุมชนอย่างเป็นระบบ บทเรียนสำคัญ 5 ประการ ได้แก่ 1) ความรู้ที่ใช้ได้จริงจากการปฏิบัติ 2) การจัดการความรู้ต้องอาศัยการตีความร่วมและการจัดระบบความรู้ 3) การเรียนรู้ที่มีพลังเกิดจากการถ่ายทอดผ่านการลงมือทำ 4) ความรู้จะมีคุณค่าเมื่อถูกนำไปประยุกต์ใช้และพัฒนาเป็นมาตรฐานของกลุ่ม และ 5) การขยายผลอย่างยั่งยืนต้องอาศัยเครือข่าย กลไกกลาง และผู้นำการเรียนรู้ที่สามารถเชื่อมโยงผู้คนและความรู้เข้าด้วยกัน จากบทเรียนดังกล่าว ผู้เขียนสังเคราะห์เป็นแบบจำลองกระบวนการจัดการความรู้เชิงวงจร 5 ช่วง ได้แก่ การดึงบทเรียนจากการปฏิบัติจริง การตีความร่วมและจัดระบบความรู้ การถ่ายทอดผ่านการลงมือทำ การประยุกต์ใช้ปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง และการขยายผลผ่านเครือข่ายและมาตรฐาน นอกจากนี้ นวัตกรชุมชนระดับ 4 ยังทำหน้าที่เป็นผู้อำนวยการเรียนรู้ ตัวกลางความรู้ และผู้ประสานเครือข่าย แบบจำลองนี้ชี้ว่า ความสำเร็จของชุมชนเกิดจากการเชื่อมความรู้ คน กลไก และเครือข่าย เกิดระบบการเรียนรู้ร่วม สามารถต่อยอดสู่การยกระดับวิสาหกิจชุมชนให้เป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้และนวัตกรรมได้อย่างเป็นรูปธรรม เป็นแนวทางสำคัญสำหรับการออกแบบกลไกพัฒนาชุมชนบนฐาน ความรู้และการขยายผลนวัตกรรมในบริบทท้องถิ่นอื่นต่อไป
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กุลทัต หงส์ชยางกูร และปรัชญานันท์ เที่ยงจรรยา. (2560). การสร้างและการบริหารเครือข่าย. สงขลา: สถาบันการจัดการระบบสุขภาพ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
เกียรติภูมิ จันเต. (2559). การพัฒนาศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษาด้านภูมิปัญญาการอนุรักษ์ผึ้งสายพันธุ์ชันโรง ตำบลปัถวี อำเภอมะขาม จังหวัดจันทบุรี. วารสารวิจัยทางการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัย.
ชุติมา ถวัลย์ปรีดา และคณะ. (2564). ชุมชนแห่งการเรียนรู้กับการพัฒนาชุมชน. วารสารการจัดการและพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 1(2), 97-111.
นุกูล ชิ้นฟัก และคณะ. (2567). การพัฒนาและยกระดับศักยภาพการเลี้ยงและการขยายพันธุ์ผึ้งชันโรงของกลุ่มผู้เลี้ยงผึ้งชันโรงในจังหวัดสงขลา. ใน รายงานการวิจัย. หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.).
ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561 - 2580). (2561). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 135 ตอนที่ 82 ก หน้า 1-71 (13 ตุลาคม 2561).
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 พ.ศ. 2566 - 2570. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
อัศวิน หนูจ้อย. (2559). การพัฒนาผู้นำชุมชนแห่งการเรียนรู้. วารสารธรรมทรรศน์, 16(2), 23-31.
Kadushin, C. (2012). Understanding social networks: Theories, concepts, and findings. New York: Oxford University Press.
Lundvall, B. A. (1995). National systems of innovation: Towards a theory of innovation and interactive learning. London: Biddles.
Nonaka, I. & Takeuchi, H. (1995). The knowledge-creating company: How Japanese companies create the dynamics of innovation. New York: Oxford University Press.
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. New York: United Nations.
Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge: Cambridge University Press.
