การศึกษาวาทกรรมการจัดการเรียนการสอนวิชางานธุรกิจภายใต้ แผนการศึกษาแห่งชาติของประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการประกอบสร้างวาทกรรมว่าด้วยวิชางานธุรกิจภายใต้แผนการศึกษาแห่งชาติตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันและ 2) วิเคราะห์วาทกรรมวิชางานธุรกิจที่สะท้อนถึงความสัมพันธ์เชิงอำนาจ ความรู้ ความจริงในกระบวนการจัดการเรียนการสอนวิชางานธุรกิจภายใต้แผนการศึกษาแห่งชาติ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์วาทกรรม (Discourse Analysis) ร่วมกับ การวิจัยเอกสาร (Documentary Research) จากแผนการศึกษาแห่งชาติ จำนวน 9 ฉบับ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2475 ผลการวิจัยพบว่า 1) สถานะของวิชางานธุรกิจภายใต้แผนการศึกษาแห่งชาติสามารถแบ่งพัฒนาการออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะเริ่มต้น ระยะรุ่งเรืองและระยะถดถอย โดยสถานะของรายวิชาถูกกำหนดผ่านนโยบายรัฐที่สัมพันธ์กับบริบททางสังคม เศรษฐกิจและการเมืองในแต่ละช่วงเวลา ส่งผลให้วิชางานธุรกิจถูกกำหนดบทบาทในฐานะเครื่องมือในการผลิตกำลังคนเพื่อรองรับการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ และ 2) วาทกรรมวิชางานธุรกิจสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างอำนาจ ความรู้และความจริงในระบบการศึกษาไทย โดยอำนาจรัฐใช้เป็นเครื่องมือกำกับผ่านนโยบาย หลักสูตรและระบบการประเมินผล ซึ่งกำหนดทิศทางและสถานะของความรู้ในระบบการศึกษา ส่งผลให้ความรู้ด้านธุรกิจถูกกำหนดบทบาทในฐานะความรู้เชิงปฏิบัติเพื่อสนับสนุนการผลิตกำลังคนมากกว่าการเป็นองค์ความรู้เชิงวิชาการและยังมีผลต่อการกำหนดคุณค่าและการจัดลำดับความสำคัญของรายวิชางานธุรกิจในระบบการศึกษาไทย ข้อค้นพบในการวิจัยครั้งนี้นำมาสู่ข้อเสนอการสร้างนโยบายให้กับรัฐและสถานะของวิชางานธุรกิจให้ชัดเจนในหลักสูตรการศึกษาของชาติรวมทั้งพัฒนากระบวนการเรียนการสอนและการประเมินผลให้มีมาตรฐาน มีความเป็นระบบ และสอดคล้องกับบริบทสังคมร่วมสมัยอย่างยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมวิชาการ. (2544). หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544. กรุงเทพมหานคร: กรมวิชาการ.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2521). หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2521. กรุงเทพมหานคร: กระทรวง ศึกษาธิการ.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ปรับปรุง พ.ศ. 2560). กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
คณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2520). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 4. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
ราชกิจจานุเบกษา. (2475). ประกาศแผนการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2475. เรียกใช้เมื่อ 10 ธันวาคม 2568 จาก https://ratchakitcha.soc.go.th
ราชกิจจานุเบกษา. (2479). ประกาศแผนการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2479. เรียกใช้เมื่อ 13 ธันวาคม 2568 จาก https://ratchakitcha.soc.go.th
ราชกิจจานุเบกษา. (2494). ประกาศแผนการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2494. เรียกใช้เมื่อ 13 ธันวาคม 2568 จาก https://ratchakitcha.soc.go.th
ราชกิจจานุเบกษา. (2503). ประกาศแผนการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2503. เรียกใช้เมื่อ 20 ธันวาคม 2568 จาก https://ratchakitcha.soc.go.th
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2520). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 4 (พ.ศ. 2520 - 2524). กรุงเทพมหานคร: สำนักนายกรัฐมนตรี.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2545). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2545. เรียกใช้เมื่อ 20 ธันวาคม 2568 จาก https://www.onec.go.th
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2559). รายงานสถานการณ์การศึกษาไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560 - 2579. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2561). การปฏิรูปการศึกษาไทยในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
Apple, M. W. (2004). Ideology and curriculum. (3rd ed.). New York: Routledge.
Ball, S. J. (1990). Politics and policy making in education. London: Routledge.
Foucault, M. (1977). Discipline and punish: The birth of the prison. New York: Pantheon Books.
Foucault, M. (1980). Power/knowledge: Selected interviews and other writings, 1972 - 1977. (C.Gordon, ed.). New York: Pantheon Books.
Foucault, M. (1991). Governmentality. In Burchell, G. et al. (Eds.), The Foucault effect: Studies in governmentality (pp. 87-104). Chicago: University of Chicago Press.
