ต้นแบบการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ด้วยสื่อดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์เชิงสนทนา และเทคโนโลยีความจริงเสมือน กรณีศึกษา สวนสัตว์ธัญบุรี ประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 5 ข้อ คือ 1) เพื่อพัฒนาต้นแบบการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ด้วยปัญญาประดิษฐ์เชิงสนทนา (CAI) และเทคโนโลยีความจริงเสมือน (VR) สำหรับสวนสัตว์ธัญบุรี 2) เพื่อประเมินความเหมาะสมของโมเดล 3) เพื่อศึกษาการยอมรับเทคโนโลยี 4) เพื่อวิเคราะห์แรงจูงใจและความพึงพอใจ และ 5) เพื่อนำเสนอต้นแบบกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ด้วยสื่อดิจิทัล VR และ CAI ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods) ร่วมกับการวิจัยเชิงออกแบบและพัฒนา (DDR) วิจัยเชิงคุณภาพ ใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึกและสนทนากลุ่ม เลือกแบบเจาะจง กับผู้เชี่ยวชาญ 7 ท่าน และเลือกการสุ่มแบบหลายขั้นตอน กับผู้ทรงคุณวุฒิ 23 ท่าน โดยวิเคราะห์เชิงเนื้อหา วิจัยเชิงปริมาณ ใช้แบบสอบถาม กับกลุ่มตัวอย่าง 400 คน สุ่มตัวอย่างแบบง่าย วิเคราะห์สถิติพรรณนาและถดถอยพหุคูณ โดยใช้สูตร Yamane ความเชื่อมั่น 95% คลาดเคลื่อน 5% ผลการวิจัยพบว่า 1) ต้นแบบมีองค์ความรู้ 5 ด้าน ได้แก่ นโยบาย (Smart Green Zoo, Bio-Park, WAZA) เทคโนโลยี (VR 360°, CAI) การออกแบบ (Design Thinking) การจัดการความรู้ (KM) และจิตวิทยาการท่องเที่ยวบูรณาการอัตลักษณ์แทนไทย 2) โมเดล 4Ds เหมาะสมระดับมากที่สุด มีค่าเฉลี่ยโดยรวม 4.65 โดย D3:Develop การพัฒนา มีค่าเฉลี่ยสูงสุด 4.74 3) การยอมรับเทคโนโลยีระดับมาก ปัจจัยการรับรู้ประโยชน์ (X6, r = .71) อธิบายความแปรปรวนร้อยละ 71.9 4) แรงจูงใจระดับมาก มีค่าเฉลี่ยโดยรวม 3.48 การท่องเที่ยวเชิงนิเวศด้านพื้นที่ มีค่าเฉลี่ยสูงสุด 4.39 มีความพึงพอใจระดับมากที่สุด มีค่าเฉลี่ยโดยรวม 4.27 และ 5) งานวิจัยนี้ได้สร้างโมเดล HEEM (Hybrid Ecotourism Experience Model) ซึ่งเป็นการท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่บูรณาการกับเทคโนโลยี CAI & VR ที่มีอุดมการณ์การอนุรักษ์และการรับรู้ประโยชน์ขับเคลื่อนพฤติกรรมมากกว่าความบันเทิง
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2566). สถิติด้านการท่องเที่ยว ปี 2566. เรียกใช้เมื่อ 29 พฤษภาคม 2569 จาก https://www.mots.go.th/news/category/704
กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2562). นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. เรียกใช้เมื่อ 14 พฤษภาคม 2569 จาก https://gdcatalog.go.th/dataset/gdpublish-nationalpolicy
กฤษณพงศ์ เลิศบำรุงชัย. (2563). กระบวนการถ่ายภาพพาโนรามาช่วงรับแสงสูงเพื่อสร้างระบบนำชม โดยใช้ เทคโนโลยีเสมือนจริง. วารสารเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน มทร.พระนคร, 5(1), 87-98.
จิตรนันท์ ศรีเจริญ และคณะ. (2562). แอปพลิเคชันส่งเสริมการท่องเที่ยว 8 แหล่งท่องเที่ยวที่ต้องไปในจังหวัด เพชรบูรณ์ด้วยเทคโนโลยีเสมือนจริง. วารสารโครงงานวิทยาการคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีสารสนเทศ, 5(1), 84-94.
บุญเลิศ จิตตั้งวัฒนา. (2558). การพัฒนาการท่องเที่ยวแบบยั่งยืน. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์วิชาการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย.
ผู้เชี่ยวชาญด้านการอนุรักษ์. (21 ส.ค. 2568). ความพึงพอใจในการใช้บริการต้นแบบฯ. (จีณัสมา ศรีหิรัญ, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ใช้งานต้นแบบคนที่ 1. (14 ก.ค. 2568). องค์ความรู้พื้นฐานในการสร้างต้นแบบการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ด้วยสื่อดิจิทัลปัญญาประดิษฐ์เชิงสนทนา (CAI) และเทคโนโลยีความจริงเสมือน (VR) สวนสัตว์ธัญบุรี. (จีณัสมา ศรีหิรัญ, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ใช้งานต้นแบบคนที่ 2. (19 ส.ค. 2568). การยอมรับและการใช้เทคโนโลยีกับความตั้งใจเชิงพฤติกรรมการใช้งาน ของต้นแบบฯ. (จีณัสมา ศรีหิรัญ, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ใช้งานต้นแบบคนที่ 3. (20 ส.ค. 2568). แรงจูงใจของผู้ใช้บริการต้นแบบฯ. (จีณัสมา ศรีหิรัญ, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ทรงคุณวุฒิภาครัฐ. (3 ก.ย. 2568). ความสัมพันธ์ของกิจกรรมต้นแบบการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ด้วยสื่อดิจิทัลปัญญาประดิษฐ์เชิงสนทนา และเทคโนโลยีความจริงเสมือน กรณีศึกษา สวนสัตว์ธัญบุรี. (จีณัสมา ศรีหิรัญ, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ทรงคุณวุฒิภาคเอกชน. (4 ส.ค. 2568). การประเมินความเหมาะสมของโมเดล 4Ds. (จีณัสมา ศรีหิรัญ, ผู้สัมภาษณ์)
พจน์ศิรินทร์ ลิมปินันทน์. (2562). การส่งเสริมแหล่งท่องเที่ยวจังหวัดมหาสารคามโดยใช้เทคโนโลยีเสมือนจริง. วารสารวิชาการการจัดการเทคโนโลยีสารสนเทศและนวัตกรรม, 6(1), 8-16.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 พ.ศ. 2566-2570. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
องค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์. (2565). ความคืบหน้าโครงการก่อสร้างสวนสัตว์แห่ง ใหม่ ระยะที่ 1 คลองหก. เรียกใช้เมื่อ 14 พฤษภาคม 2569 จาก https://catalog.zoothailand.org/dataset/ztds_ztpe_0001/resource/8e8870d8-f768-46ac-b308-fd1a31d9e360?inner_span=True
Bangkok Post. (2023). New zoo starting to take shape. Retrieved May 14, 2026, from https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2636409
Davis, F. D. (1989). Perceived Usefulness, Perceived Ease of Use, and User Acceptance of Information Technology. MIS Quarterly, 13(3), 319-340.
Deming, W. E. (2000). The New Economics for Industry, Government, Education. (2nd ed.). Cambridge: MIT Press.
George, D. & Mallery, P. (2003). SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference. (4th ed.). Boston: Allyn & Bacon.
Kim, K. et al. (2020). Exploring Consumer Behavior in Virtual Reality Tourism Using an Extended Stimulus-Organism-Response Model. Journal of Travel Research, 59(1), 69-89.
LaValle, S. M. (2023). Virtual Reality. Cambridge: Cambridge University Press.
Luchs, M. A. et al. (2015). Design Thinking: New Product Development Essentials from the PDMA. Hoboken: Wiley.
Ma, C. et al. (2024). Exploring the Potential Synergy Between Disruptive Technology and Historical/ Cultural Heritage in Thailand's Tourism Industry for Achieving Sustainable Development in the Future. International Journal of Tourism Research, 26. https://doi.org/10.1002/jtr.2759.
Majid, G. M. et al. (2024). Exploring the Potential of Chatbots in Extending Tourists’ Sustainable Travel Practices. Journal of Travel Research, (6). https://doi.org/10.1177/00472875241247316.
Nation Thailand. (2025). Thailand unveils new “Zoo of the Future” in Pathum Thani. Retrieved May 14, 2026, from https://www.nationthailand.com/news/general/40050015
Orr, D. W. (1992). Ecological Literacy: Education and the Transition to a Postmodern World. New York: State University of New York Press.
Srihirun, P. et al. (2025). Conversational AI-Powered VR Development Model for Tourism Promotion in Thailand: Expert Assessment and Stakeholder Acceptance. International Journal of Advanced Computer Science and Applications (IJACSA), 16(10), 718-728.
Venkatesh, V. et al. (2003). User Acceptance of Information Technology: Toward A Unified View1. MIS Quarterly, 27(3), 425-478.
Wearing, S. & Neil, J. (2009). Ecotourism: Impacts, Potentials and Possibilities. Oxford: Butterworth-Heinemann.
Xing, X. et al. (2024). Digital Storytelling in Virtual Reality: Bridging the Virtual and Reality in Cultural Tourism at the Great Bay Area. Retrieved May 14, 2026, from https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2024aixv.conf...61X/abstract
Yamane, T. (1967). Statistics: An Introductory Analysis. (2nd ed.). New York: Harper and Row.
