ตัวแบบประเมินประสิทธิผลและกลยุทธ์การจัดการโซ่อุปทานความเย็นสีเขียว เพื่อขีดความสามารถในการแข่งขันอย่างยั่งยืนในอุตสาหกรรมแปรรูปผลไม้
Main Article Content
บทคัดย่อ
อุตสาหกรรมแปรรูปผลไม้เผชิญความท้าทายในการจัดการโซ่อุปทานความเย็น เช่น การควบคุมอุณหภูมิ การสูญเสียอาหาร ต้นทุนพลังงาน และมาตรการด้านความยั่งยืนระดับสากล การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาและวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพของโซ่อุปทานความเย็น 2) พัฒนาตัวแบบการประเมินประสิทธิผลของโซ่อุปทานความเย็น และ 3) เสนอกลยุทธ์การจัดการโซ่อุปทานความเย็นสีเขียวเพื่อเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันอย่างยั่งยืน โดยวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก จากผู้บริหารระดับสูงและผู้เชี่ยวชาญ ในอุตสาหกรรมแปรรูปผลไม้และผู้ให้บริการโลจิสติกส์ จำนวน 16 ท่าน และตรวจสอบยืนยันผลด้วยการสนทนากลุ่ม จำนวน 8 ท่าน ข้อมูลถูกนำมาวิเคราะห์ด้วยเทคนิค Thematic Analysis และทฤษฎีฐานราก โดยบูรณาการกรอบแนวคิด SCOR Model และดัชนีชี้วัดประสิทธิภาพโลจิสติกส์อุตสาหกรรม (ILPI) ผลการวิจัยพบว่า 1) ปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพโซ่อุปทานความเย็นมี 5 ประการ ได้แก่ กระบวนการปฏิบัติงานและการควบคุมคุณภาพ โครงสร้างพื้นฐานและเทคโนโลยี การบริหารจัดการข้อมูลและโครงสร้างองค์กร ต้นทุนและทรัพยากรมนุษย์ และปัจจัยภายนอกและสภาพแวดล้อมทางธุรกิจ 2) ตัวแบบการประเมินประสิทธิผลที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย 4 มิติ ได้แก่ ความน่าเชื่อถือและคุณภาพ ต้นทุนและประสิทธิภาพการดำเนินงาน ความคล่องตัวและการตอบสนอง และความยั่งยืนทางสิ่งแวดล้อม และ 3) กลยุทธ์การจัดการโซ่อุปทานความเย็นสีเขียวถูกพัฒนาขึ้นภายใต้กรอบ 4M (Man Machine Material Method) มุ่งเน้นการสร้างวัฒนธรรมองค์กรคาร์บอนต่ำ การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบอัตโนมัติควบคู่กับเทคโนโลยี IoT และการประยุกต์ใช้เศรษฐกิจหมุนเวียน กลยุทธ์ที่นำเสนอนี้เป็นกลไกสำคัญที่ช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถบรรลุเป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอน และสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันในเวทีการค้าระหว่างประเทศอย่างยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ชาคร เกษมสันต์ และธรินี มณีศรี. (2568). การจัดการโซ่ความเย็นด้วยการแก้ปัญหาการจัดเส้นทางเดินรถขนส่งแบบมีกรอบเวลาและเวลาเดินทางไม่แน่นอน. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 9(10), 356-367.
ถิรวุฒิ แสงมณีเดช และคณะ. (2567). การวิเคราะห์อภิมานความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของการจัดการห่วงโซ่อุปทานธุรกิจอาหารทะเลแช่แข็งเพื่อความได้เปรียบทางการแข่งขันภายใต้แนวคิดเศรษฐกิจสีน้ำเงิน. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(11), 303-316.
เนตรา สมบูรณ์แก้ว และคณะ. (2565). การประเมินการสูญเสียถั่วเหลืองในขั้นตอนหลังการเก็บเกี่ยวตลอดโซ่อุปทาน. วารสารวิชาการเกษตร, 40(2), 153-164.
ปิยะฉัตร จารุธีรศานต์ และสรพล บูรณกูล. (2568). การพัฒนาประสิทธิภาพโซ่อุปทานความเย็น ของธุรกิจผู้ให้บริการโลจิสติกส์สินค้าเกษตรและอาหารในประเทศไทย. วารสารวิทยาการจัดการมหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 7(2), 117-127.
วิภาวี วลีพิทักษ์เดช และคณะ. (2566). การปรับตัวสู่เศรษฐกิจหมุนเวียนเพื่อสร้างความยั่งยืนขององค์กรธุรกิจ. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 7(10), 215-225.
วิมลภา ชุ่มดี. (25 เม.ย. 2569). กลยุทธ์การจัดการโซ่อุปทานความเย็นในอุตสาหกรรมแปรรูปผลไม้ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันอย่างยั่งยืน. (นวพล เกษมธารนันท์, ผู้สัมภาษณ์)
ศรัณยู กาญจนสุวรรณ. (2567). การปรับปรุงกระบวนการดำเนินงานของโซ่อุปทานความเย็นด้วยเทคนิคการจำลองสถานการณ์: กรณีศึกษาศูนย์กระจายสินค้าลิ้นจี่สด. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา, 19(3), 51-60.
Channiyamathorn, P. et al. (2024). Analyzing Food Loss in Banana Pepper (Capsicum annuum) Production: Causes, Impact, and Challenges, A Case Study of Large-Scale Farming in the Hot District, Chiang Mai, Thailand. Trends in Sciences, 21(4), 1-14.
Corbin, J. & Strauss, A. (2015). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. (4th ed.). Thousand Oaks: Sage Publications.
Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2025). THE STATE OF FOOD SECURITY AND NUTRITION IN THE WORLD 2022: REPURPOSING FOOD AND AGRICULTURAL POLICIES TO MAKE HEALTHY DIETS MORE AFFORDABLE. Retrieved May 14, 2026, from https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/67b1e9c7-1a7f-4dc6-a19e-f6472a4ea83a/content
Khalid, R. U. et al. (2024). Supply chain sustainability and risk management in food cold chains - a literature review. Modern supply chain research and applications, 6(2), 193-221.
United Nations Environment Programme. (2024). Food Waste Index Report 2024. Think Eat Save: Tracking Progress to Halve Global Food Waste. Retrieved May 27, 2026, from https://wedocs.unep.org/items/dbe2cd4c-8384-4636-8359-5847f42b9711