มาตรการทางกฎหมายในการกำกับแพลตฟอร์มดิจิทัลข้ามพรมแดน ภายใต้หลักอธิปไตยดิจิทัลของประเทศไทย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับมาตรการทางกฎหมายในการกำกับแพลตฟอร์มดิจิทัลข้ามพรมแดนภายใต้หลักอธิปไตยดิจิทัลของไทยและต่างประเทศ 2) เพื่อศึกษาปัญหาข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง 3) เพื่อเปรียบเทียบกฎหมายไทยและต่างประเทศ และ 4) เพื่อเสนอแนะมาตรการทางกฎหมาย ผู้วิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพโดยผสานการวิจัยเอกสารทางกฎหมายเปรียบเทียบกับการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 25 ท่าน แบ่งเป็น 5 กลุ่ม ได้แก่ ผู้เสียหาย พนักงานสอบสวน ตำรวจสืบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ตัวแทนธนาคาร และพนักงานอัยการ ใช้แบบสัมภาษณ์ ผ่านการตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 ท่าน ผลการวิจัยพบว่า ทฤษฎีหน้าที่แห่งความระมัดระวัง (Duty of Care) และทฤษฎีความรับผิดเชิงระบบ (Systemic Risk) เป็นมาตรการเชิงรุก พบปัญหา 4 ประการ คือ 1) ปัญหาศักดิ์ของกฎหมาย 2) ค่าปรับทางปกครองที่ไม่สามารถ
ตัดวงจรอาชญากรรมไซเบอร์ได้ 3) ปัญหาความล่าช้าของมาตรา 15 และมาตรา 20 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2560 และ 4) ไม่มีบทลงโทษทางอาญาต่อผู้บริหารแพลตฟอร์ม เมื่อเปรียบเทียบกับกฎหมายประเทศ สิงคโปร์ สหภาพยุโรป เกาหลีใต้ และ ไต้หวัน พบว่า มีกลไกการออกคำสั่งระงับภัยฉุกเฉินและค่าปรับตามสัดส่วนรายได้ทั่วโลก จึงเสนอแนะให้ 1) ยกระดับพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 ขึ้นเป็นพระราชบัญญัติเพื่อบัญญัติ 2) เพิ่มมาตรการค่าปรับรายวันสูงสุด 6% ของรายได้ทั่วโลกจนกว่าจะแก้ไขระบบ 3) แก้ไขมาตรา 15 และมาตรา 20 แห่งพระราชบัญญัติ ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2560 ให้มีอำนาจออกคำสั่งฉุกเฉิน และ 4) กำหนดบทลงโทษทางอาญาต่อผู้บริหารแพลตฟอร์ม เพื่อสร้างกฎหมายในการกำกับแพลตฟอร์มดิจิทัลข้ามพรมแดนภายใต้หลักอธิปไตยดิจิทัลของประเทศไทย