การพัฒนานวัตกรรมสื่อเชิงพุทธเพื่อเสริมสร้าง การเตรียมพร้อมการจากลาอย่างสงบของผู้สูงอายุคนไทยเชื้อสายจีน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากรอบแนวคิดเกี่ยวกับการเตรียมพร้อมการจากลาอย่างสงบของผู้สูงอายุคนไทยเชื้อสายจีน ออกแบบและพัฒนาโปรแกรมนวัตกรรมสื่อเชิงพุทธ “อู่ฝูหลินเหมิน” (五福臨門) เพื่อเสริมสร้างการเตรียมพร้อมการจากลาอย่างสงบ และทดลองใช้โปรแกรมดังกล่าว เป็นการวิจัยแบบผสานวิธีเชิงสำรวจตามลำดับ 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 วิจัยเชิงคุณภาพโดยทบทวนวรรณกรรมและสัมภาษณ์ผู้สูงอายุคนไทยเชื้อสายจีน ระยะที่ 2 วิจัยเชิงปริมาณกับกลุ่มตัวอย่าง 88 คน เพื่อออกแบบและพัฒนานวัตกรรมสื่อ และระยะที่ 3 ทดลองโปรแกรมกับกลุ่มตัวอย่าง 60 คน ผลการวิจัยพบว่า 1) การเตรียมพร้อมการจากลาอย่างสงบของผู้สูงอายุคนไทยเชื้อสายจีนครอบคลุม 5 มิติ ได้แก่ ด้านร่างกาย ด้านสังคม ด้านเศรษฐกิจ ด้านจิตใจ และด้านปัญญา สอดคล้องกับแนวคิดพร 5 ประการ (อู่ฝู 五福) ในวัฒนธรรมจีน 2) กลุ่มตัวอย่างมีระดับการเตรียมพร้อมโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (M = 3.84, S.D. = .625) และตัวแปรทั้ง 5 มิติสามารถทำนายการเตรียมพร้อมการจากลาอย่างสงบได้อย่างมีนัยสำคัญ (R² = 0.873) และ 3) โปรแกรม “อู่ฝูหลินเหมิน” ซึ่งประกอบด้วย กิจกรรม 5 ฐานตามพร 5 ประการในระยะเวลา 2 วัน (16 ชั่วโมง) มีประสิทธิผลในการเสริมสร้างการเตรียมพร้อมการจากลาอย่างสงบ โดยกลุ่มทดลองมีคะแนนหลังการทดลองสูงกว่าก่อนการทดลองและสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) งานวิจัยนี้นำเสนอโมเดลเชิงนวัตกรรมที่บูรณาการภูมิปัญญาวัฒนธรรมจีนเข้ากับหลักพุทธธรรม อันเป็นแนวทางที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในศูนย์ดูแลผู้สูงอายุและองค์กรชุมชนไทย - จีนได้อย่างกว้างขวาง
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ถาวร สิกขโกศล. (2557). แต้จิ๋ว: จีนกลุ่มน้อยที่ยิ่งใหญ่. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: มติชน.
นพพล วิทย์วรพงศ์. (2563). การตัดสินใจในระยะท้ายของชีวิตกับสังคมไทย: บทเรียนจากประสบการณ์ของต่างประเทศ. ใน รายงานการวิจัย. สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ.
พระปลัดราชันย์ ปสนฺนจิตฺโต. (2568). การดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายตามแนวพระพุทธศาสนา. วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์, 10(1), 382-393.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2555). พุทธธรรม (ฉบับปรับขยาย). เรียกใช้เมื่อ 28 พฤษภาคม 2569 จาก https://www.watnyanaves.net/th/book_detail/583
พระไพศาล วิสาโล. (2552). ระลึกถึงความตายสบายนัก. กรุงเทพมหานคร: ชมรมกัลยาณธรรม.
พระมหาเกษม ปญฺญาวโร. (2560). การเจริญพรหมวิหาร 4 ในชีวิตประจำวัน. วารสารปรัชญาปริทรรศน์, 22(1), 63-71.
พระสุธีรัตนบัณฑิต (สุทิตย์ อาภากโร) และคณะ. (2561). การเสริมสร้างองค์ความรู้และแนวปฏิบัติเพื่อการตายดีตามแนวพระพุทธศาสนา. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 5(2), 205-232.
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. (2562). รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุไทย ปี 2562. ใน รายงานการวิจัย. มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย.
สุดารา สุจฉายา. (2557). ลูกจีนหลานมอญในกรุงสยาม. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สารคดี ในนามบริษัทวิริยะธุรกิจ จำกัด.
Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. (2nd ed.). New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates.
Creswell, J. W. & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and Conducting Mixed Methods Research. (3rd ed.). California: SAGE Publications.
Hung, W. S. (2017). The Traditional Chinese Culture in Asia: The Stories of Five Blessings. Retrieved September 14, 2025, from https://pb.edu.pl/sjo/wp-content/uploads/sites/9/2017/11/P2-The-Traditional-Chinese-Culture-in-Asia-The-Stories-of-Five-Blessings.pdf
Kabat-Zinn, J. (2013). FULL CATASTROPHE LIVING: Using the Wisdom of Your Body and Mind to Face Stress, Pain, and Illness. New York: Bantam Books.
Kübler-Ross, E. (2014). On Death and Dying What the Dying Have to Teach Doctors, Nurses, Clergy and Their Own Families. New York: Scribner.
Suwannapong, K. et al. (2024). Influencing Factors on Death Acceptance Among Thai Older Persons. Clinical Gerontologist, 49(2), 473-480.
