รูปแบบการจัดการเศษอาหารเหลือทิ้งของวัดในอำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการจัดการเศษอาหารเหลือทิ้ง 2) เพื่อการพัฒนากระบวนการจัดการเศษอาหารเหลือทิ้ง และ 3) เพื่อสร้างเครือข่ายการจัดการเศษอาหารเหลือทิ้งของวัดในอำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก และการจัดเวทีสนทนากลุ่ม จากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ เจ้าอาวาส ไวยาวัจกร กรรมการวัด ผู้นำชุมชน และผู้บริหารเทศบาล จำนวนทั้งสิ้น 25 รูป/คน โดยวิเคราะห์ข้อมูลด้วยเทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหาและนำเสนอแบบพรรณนาวิเคราะห์ พบว่า 1) เศษอาหารเหลือทิ้งของวัดในพื้นที่อำเภอสามพราน มีปริมาณสูงในช่วงวันหยุดหรือเทศกาล ปัญหาหลักเกิดจากข้อจำกัดด้านบุคลากรขาดองค์ความรู้ในการคัดแยก และขาดโครงสร้างพื้นฐานที่เป็นระบบปิด ทำให้เกิดมลพิษทางกลิ่น ทัศนียภาพเสื่อมโทรม และน้ำขยะปนเปื้อนลงสู่แม่น้ำท่าจีน 2) การพัฒนากระบวนการจัดการเศษอาหารเหลือทิ้งโดยเริ่มจากการคัดแยกและกรองของเหลวตั้งแต่ต้นทาง การจัดเก็บกลางทางด้วยภาชนะปิดมิดชิด และการแปรรูปปลายทาง เช่น การทำปุ๋ยหมัก น้ำหมักชีวภาพ การใช้ไส้เดือนดิน และเทคโนโลยีเครื่องย่อยเศษอาหาร โดยนำหลักพุทธธรรมมาบูรณาการเพื่อปรับเปลี่ยนทัศนคติบุคลากรให้มองว่า การจัดการสิ่งแวดล้อม คือ การทำบุญ สามารถดึงขยะอินทรีย์ออกจากระบบฝังกลบได้ และ 3) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือในการขับเคลื่อนผ่านกลไก “บวร” (บ้าน - วัด - โรงเรียน/หน่วยงานราชการ) โดยใช้พื้นที่วัดเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ ปัจจัยความสำเร็จ คือ การทำบันทึกข้อตกลงร่วมกัน และธรรมนูญชุมชน ควบคู่กับการปันผลประโยชน์ผ่านทรัพยากรหมุนเวียน ช่วยเปลี่ยนปัญหาขยะให้เป็นโมเดลความร่วมมือทางสังคมที่ยั่งยืน