การจัดการเรียนรู้โดยการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการใช้หลักสูตร STEAM4INNOVATOR เพื่อพัฒนาทักษะการคิดแก้ปัญหาและทักษะการคิดสร้างสรรค์นวัตกรรมของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาแนวทางการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับหลักสูตร STEAM4INNOVATORฯ 2) ศึกษาทักษะการคิดแก้ปัญหาฯ 3) ศึกษาทักษะการคิดสร้างสรรค์นวัตกรรมฯ 4) ศึกษาผลการสะท้อนคิดฯ และ 5) ศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนที่ได้รับการจัดการเรียนรู้ดังกล่าว กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 จำนวน 110 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แผนจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับหลักสูตร STEAM4INNOVATOR แบบประเมินทักษะการคิดแก้ปัญหา แบบประเมินทักษะการคิดสร้างสรรค์นวัตกรรม แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และแบบสอบถามสะท้อนคิด วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที และการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียวแบบวัดซ้ำ ผลการวิจัยพบว่า แนวทางจัดการเรียนรู้โดยการใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับหลักสูตร STEAM4INNOVATOR เพื่อพัฒนาทักษะการคิดแก้ปัญหาและทักษะการคิดสร้างสรรค์นวัตกรรมมีคุณภาพอยู่ในระดับดีมาก มีค่าเฉลี่ยรวมเท่ากับ 3.71 ± 0.26 นักเรียนมีทักษะการคิดแก้ปัญหาและทักษะการคิดสร้างสรรค์นวัตกรรมสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง นักเรียนมีความพึงพอใจและมีการเรียนรู้เชิงบวก โดยเฉพาะด้านการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา การทำงานเป็นทีม และการเชื่อมโยงความรู้กับชีวิตจริง นอกจากนี้ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนทั้งสองหน่วยการเรียนรู้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยหน่วยการเรียนรู้เรื่องขยะมูลฝอยมีคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้นจาก 6.05 ± 2.40 เป็น 7.08 ± 2.54 และหน่วยการเรียนรู้เรื่องมลพิษมีคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้นจาก 4.61 ± 2.39 เป็น 7.69 ± 1.86 แสดงให้เห็นว่าการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับหลักสูตร STEAM4INNOVATOR สามารถส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้และการสร้างสรรค์นวัตกรรมของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ทิศนา แขมมณี. (2560). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. (พิมพ์ครั้งที่ 21). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ (ฉบับที่ 4). (2562). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 136 ตอนที่ 57 ก หน้า 49-53 (1 พฤษภาคม 2562).
โยทะกา อันทะหวา และสิทธิ พลอาจอินทร์. (2567). การพัฒนาทักษะการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์และทักษะการคิดเชิงวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โดยการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับเทคโนโลยีความเป็นจริงเสริม. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 47(2), 64-80.
ลือชา ลดาชาติ และคณะ. (2562). สะเต็มศึกษาและการออกแบบเชิงวิศวกรรมตามความเข้าใจและมุมมองของครู. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 30(1), 89-103.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2564). ผลการประเมิน PISA 2018 การอ่านคณิตศาสตร์ และวิทยาศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.
สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน). (2562). STEAM4INNOVATOR: คู่มือการจัดกิจกรรมสำหรับผู้สอน. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน).
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพมหานคร: พริกหวานกราฟฟิค.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ. (2564). ทักษะที่จำเป็นแห่งอนาคต (Future Skill) เพื่อเตรียมการพัฒนาคุณภาพคนไทยทุกช่วงวัย รองรับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว (Disruption) ของโลกศตวรรษที่ 21: ผลการศึกษาและแนวทางการส่งเสริม. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ.
Barrows, H. S. (1986). A taxonomy of problem-based learning methods. Medical Education, 20(6), 481-486.
Bennett, N. & Lemoine, G. J. (2014). What a difference a word makes: Understanding threats to performance in a VUCA world. Business Horizons, 57(3), 311-317.
Chen, T. et al. (2024). The effect of problem-based learning on improving problem-solving, self-directed learning, and critical thinking ability for the pharmacy students: A randomized controlled trial and meta-analysis. PLOS ONE, 19(12). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0314017.
Dewey, J. (1938). Experience and education. New York: Macmillan.
Dúo-Terrón, P. et al. (2022). STEAM in primary education: Impact on linguistic and mathematical competences in a disadvantaged context. Frontiers in Education, 7. https://doi.org/10.3389/feduc.2022.792656.
Guilford, J. P. (1950). Creativity. American Psychologist, 5(9), 444-454.
Huang, B. et al. (2022). Promoting secondary students’ twenty-first century skills and STEM careerinterests through a crossover program of STEM and community service education. Frontiers in Psychology, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.903252.
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. New Jersey: Prentice Hall.
Lave, J. & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge: Cambridge University Press.
Manuaba I. B. A. P. et al. (2022). The effectiveness of problem-based learning in improving critical thinking, problem-solving and self-directed learning in first-year medical students:
A meta-analysis. PLOS ONE, 17(11). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0277339.
OECD. (2019). An OECD learning framework 2030. In Bast, G. et al. (Eds.), The future of education and labor. (pp. 23-35). Switzerland: Springer International Publishing.
Piaget, J. (1970). Science of education and the psychology of the child. New York: Orion Press.
Savery, J. (2015). Overview of problem-based learning: Definitions and distinctions. In In Walker, A. et al. (Eds.), Essential readings in problem-based learning: Exploring and extending the legacy of Howard S. Barrows. (pp. 5-16). West Lafayette: Purdue University Press.
Schwab, K. (2017). The fourth industrial revolution. New York: Crown Currency.
Torrance, E. P. (1974). Torrance tests of creative thinking. Bensenville: Scholastic Testing Service.
UNESCO. (2021). Reimagining our futures together: A new social contract for education. Paris: UNESCO.
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. Retrieved December 15, 2025, from https://shorturl.asia/2qmXk
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge: Harvard Uni versity Press.
World Economic Forum. (2020). The future of jobs report 2020. Retrieved November 18, 2025, from http://www3.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_2020.pdf
Zhan, Z. et al. (2024). How does problem-solving pedagogy affect creativity? A meta-analysis of empirical studies. Frontiers in Psychology, 15. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1287082.
Zhang, L. & Ma, Y. (2023). A study of the impact of project-based learning on student learning effects: A meta-analysis study. Frontiers in Psychology, 14. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1202728.
