QALAM Model: การจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดสร้างสรรค์เชิงบูรณาการอิสลาม
คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้ , คิดสร้างสรรค์ , บูรณาการ, อิสลามศึกษาบทคัดย่อ
บทความนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อนำเสนอแนวคิดการออกแบบการจัดการเรียนรู้ด้วย QALAM Model เพื่อพัฒนาทักษะความคิดสร้างสรรค์เชิงบูรณาการอิสลาม โดยการสังเคราะห์แนวคิดและทฤษฎีในการกำหนดรูปแบบการจัดการเรียนรู้ ซึ่งการศึกษาพบว่า การจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดสร้างสรรค์เชิงบูรณาการอิสลามโดยใช้ QALAM Model ได้แก่ ขั้นที่ 1 Q : Questioning and Critical Thinking ขั้นที่ 2 A : Active Learning ขั้นที่ 3 L : Learning Experience ขั้นที่ 4 A : Assessment and Reflecting และขั้นที่ 5 M : Modifying and Extending การคิดสร้างสรรค์เป็นกระบวนการคิดที่มีความสามารถในการคิดได้หลากหลายและแปลกใหม่จากเดิม โดยสามารถนำไปประยุกต์ทฤษฎีหรือหลักการได้อย่างรอบคอบและมีความถูกต้อง ซึ่งหลักการอิสลามสนับสนุนและให้ความสำคัญต่อการคิดดังกล่าว จุดประสงค์สำคัญเพื่อให้มนุษย์รู้จักใช้สติปัญญาที่พระองค์ประทานและแบบอย่างของท่านนบีมุฮัมหมัด ศ.ล. ให้เกิดประโยชน์ต่อตนเองและสังคม กระบวนการคิดสร้างสรรค์ประกอบด้วยการวิเคราะห์และเก็บรวบรวมข้อมูลสาเหตุของปัญหา นำมาสู่กระบวนการค้นหาวิธีการ และขั้นพิสูจน์สรุปเป็นคำตอบและขยายความตามแนวคิดของตนเอง โดยมีผู้สอนเป็นผู้ให้คำปรึกษาและแนะนำ ซึ่งผลจากการออกแบบการจัดการเรียนรู้นี้สามารถนำไปพัฒนาผู้สอนอิสลามศึกษาในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ และขยายผลสู่การวิจัยในชั้นเรียนเพื่อเพิ่มคุณภาพการเรียนรู้ต่อไป
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิงฉบับภาษาไทย
จุฑาทิพย์ เทพดนตรี และปัญจนาฏ วรวัฒนชัย. (2022). การจัดกิจกรรมพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ในชั้นเรียน: The Development of Creative Thinking Activities in classrooms. วารสาร สังคมศาสตร์ วิชาการ, 15(2): 73-90.
ชยานนท์ ฮมแสน. (2558). เอกสารประกอบการสอนรายวิชาการคิดและการตัดสินใจ. สำนักวิชาศึกษาทั่วไป มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี.
ทิศนา แขมมณี. (2559). ศาสตร์การสอน องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปัญจนาฏ วรวัฒนชัย. (2565). ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับความคิดสร้างสรรค์. วารสารครุศาสตร์, 16(1): 14-31.
ประพันธ์ศิริ สุเสารัช. (2556). การพัฒนาการคิด. (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพ ฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ยุทธนา เกื้อกูล. (2566). การจัดการศึกษาในอิสลาม. กรุงเทพ ฯ : อ็อฟเซ็ต จำกัด.
ไพฑูรย์ สินลารัตน์. (2560). ปรัชญาการศึกษาเบื้องต้น. กรุงเทพ ฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
มารุต พัฒพล. (2567). การจัดการเรียนรู้ที่เสริมสร้างการรู้คิดและความสุขในการเรียนรู้. พิมพ์ครั้งที่ 2.กรุงเทพ ฯ : จรัญสนิทวงศ์การพิมพ์.
มูหัมมัดรอฟลี แวหะมะ, อับดุลฮาดี สะบูดิง, มูฮัมหมัดอาฟีฟี อัซซอลีฮีย์ และจารุวัจน์ สองเมือง. (2566). คุณลักษณะผู้เรียน หลักสูตร และกลยุทธ์การสอนอิสลามศึกษาเพื่อสร้างบัณฑิตที่มีสมรรถนะบุคคลในศตวรรษที่ 21 : กรณีศึกษาวิชาเอกอิสลามศึกษา คณะวิทยาการอิสลามมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี. วารสารอิสลามศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. 14(1) : 2-32.
มูฮัมมัดอาฟีฟีย์ อัศศอลีฮีย์ และนัชชิมา บาเกาะ. (2563). พฤติกรรมการสอนที่ส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ในผู้เรียนของครูอิสลามศึกษาที่ปฏิบัติงานในโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลาม ในเขตพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดยะลา. Journal of Islamic Studies, Prince of Songkla University, 11(1): 14-32.
ลักขณา สริวัฒน์. (2549). การคิด Thinking. กรุงเทพ ฯ: โอเดี้ยนสโตร์.
สุไม บิลไบ. (2567). การพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ผ่านกระบวนการเรียนการสอนแบบโครงงานเป็นฐานของนักศึกษาวิชาชีพครู สาขาวิชาการสอนอิสลามศึกษา. วารสารอิเล็กทรอนิกส์การเรียนรู้ทางไกลเชิงนวัตกรรม. 14(1): 26-40.
สุปรีชา วงศ์อารีย์. (2558). เอกสารคำสอนรายวชาการคิดและการตัดสินใจ. สำนักวิชาศึกษาทั่วไป มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี.
อับดุลฮาลิม อาแด. (2566). การจัดการเรียนรู้ในอิสลาม. สตูล : บัยตุล พริ้นท์ติ้ง.
เอกสารอ้างอิงฉบับภาษาต่างประเทศ
Antomi Saregar, Umi Nur Cahyanti, Misbah, Nur Endah Susilowati, Adyt Anugrah, Nurlaela Muhammad. (2021). CORE Learning Model: Its Effectiveness Towards Students Creative Thinking. International Journal of Evaluation and Research in Education (IJERE), 10(1): 35-41.
Badrah Uyuni & Mohammad Adnan. (2020). The Challenge of Islamic Education in 21st Century. SALAM; Jurnal Sosial & Budaya Syar-i FSH UIN Syarif Hidayatullah Jakarta, 7(12): 1079-1098.
Desi Subtina. (2023). Problems of Islamic Education in the Era of Globalization and Alternative Solutions. DIROSAT: Journal of Education, Social Sciences & Humanities, 1(2): 58-68.
Jamal Budi & Mustapha. (2021). Creative Thinking an Islamic Perspective. Gombak: IIUM Press.
Harfiani, R. & Fanreza, R. (2019). Implementasi Model Pembelajaran Lesson Study Praktikum Wisata Dalam Upaya Meningkatkan Pemahaman Konsep Dan Berpikir Kreatif Mahasiswa Pada Mata Kuliah Media Dan Sumber Belajar Di Prodi Pendidikan Islam Anak Usia Dini Fakultas Agama Islam Umsu. Intiqad: Jurnal Agama Dan Pendidikan Islam, 11(1): 135-154.
Hisham M Taky Eldin Kandil. (2018). Creative Thinking & Problem Solving. Negeri Sembilan: USIM Press.
Isyaku Hassan. (2021). Challenges of Islamic Education in the Era of Globalization: A Proposed Holistic Solution. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, 10(3): 337-349.
Rashed, M. M. (2023). Thinking Skills and Creativity in Islamic Education. Ijrsp 4(39): 304-317.
Rofdli, M. F., & Suyadi, S. (2020). TAFSIR AYAT-AYAT NEUROSAINS (Aql Dalam Al-Quran dan Relevansinya Terhadap Pengembangan Berpikir Kritis dalam Pendidikan Islam). At-Tibyan: Jurnal Ilmu Alqur'an dan Tafsir, 5(1): 134-152.
Sembiring, I. M. (2021). Model berpikir sistem dalam pendidikan Islam: studi analisis ayat-ayat Al qur'an. Tarbawi: Jurnal Pendidikan Islam, 18(1): 67-86.
Qowim, A. N. (2020). Metode Pendidikan Islam Perspektif Al-Quran. IQ (Ilmu Al-Qur'an): Jurnal Pendidikan Islam, 3(01): 35-58.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 มนารอ : วารสารประเด็นอิสลามร่วมสมัย

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.