วิเคราะห์ปรัชญาอัตถิภาวะนิยมของพระมหาชนกในพุทธปรัชญาเถรวาท

บทคัดย่อ

             การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติความเป็นมาของพระมหาชนกในพุทธปรัชญาเถรวาท 2) ศึกษาปรัชญาอัตถิภาวะนิยม และ 3) วิเคราะห์ปรัชญาอัตถิภาวะนิยมของพระมหาชนกในพุทธปรัชญาเถรวาท เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ซึ่งเน้นการวิจัยทางเอกสารโดยศึกษาข้อมูลจาก หนังสือ ตำรา บทความ เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง มีการวิเคราะห์ข้อมูล แล้วนำเสนอผลการวิจัยในรูปแบบของการ พรรณนาวิเคราะห์ตามวัตถุประสงค์การวิจัย
             ผลการวิจัยพบว่า
             1. พระมหาชนกเป็นพระโพธิสัตว์ที่ปรากฏในนิบาตชาดก ภายหลังพระเจ้าอริฏฐชนกถูกพระโปลชนกปลงพระชนม์ชิงราชสมบัติ พระมารดาของพระมหาชนกจึงหนีไปอยู่เมืองกาลจัมปา ประสูติพระมหาชนกที่นั่น เมื่อเจริญวัย พระมหาชนกได้ออกค้าขายแต่ประสบเหตุเรืออับปางกลางทะเล ใช้ความเพียรว่ายน้ำ 7 วันจนเทพธิดามณีเมขลาช่วยนำไปส่งเมืองมิถิลา ซึ่งขณะนั้นไร้ผู้ปกครอง พระมหาชนกจึงได้รับอัญเชิญขึ้นครองราชย์ ทรงอภิเษกกับพระนางสีวลี ปกครองด้วยทศพิธราชธรรม ต่อมาทรงเบื่อหน่ายกามคุณ เห็นโทษของชีวิตคฤหัสถ์ จึงสละราชสมบัติออกบวชเพื่อแสวงหาโมกขธรรมในที่สุด
             2. ปรัชญาอัตถิภาวะนิยมเป็นปรัชญาสายสำคัญของตะวันตกที่เน้นเรื่องการดำรงอยู่ของมนุษย์ กล่าวว่ามนุษย์เกิดมาพร้อมกับเสรีภาพและต้องรับผิดชอบต่อการกระทำทุกอย่างของตน ไม่มีสิ่งศักดิ์สิทธิ์กำหนดวิถีชีวิต มนุษย์ต้องสร้างคุณค่าและตัดสินใจเลือกความหมายให้แก่ตนเองท่ามกลางจักรวาลที่ไร้ความหมาย เป้าหมายคือการมีชีวิตที่เป็นของตนเองอย่างแท้จริง ด้วยการกระทำอย่างมีสติและซื่อตรงต่อตนเอง
             3. วิเคราะห์ปรัชญาอัตถิภาวะนิยมของพระมหาชนกในพุทธปรัชญาเถรวาท พบว่า เมื่อพิจารณาผ่านกรอบปรัชญาอัตถิภาวะนิยมซึ่งเน้นการดำรงอยู่ การเลือกเสรี และความรับผิดชอบต่อตนเอง พระมหาชนกจึงนับเป็นแบบอย่างของมนุษย์ผู้แสวงหาความหมายแท้จริงของชีวิตอย่างมีอิสระ พระองค์ทรงตัดสินใจโดยไม่ขึ้นต่อโชคชะตาหรืออำนาจภายนอก ทั้งการดิ้นรนต่อสู้ในทะเล การขึ้นครองราชย์ และการสละโลกเพื่อบรรลุธรรม ล้วนแสดงถึงการยืนหยัดในเจตจำนงเสรีอย่างมั่นคง และซื่อตรงต่อตนเอง ท่ามกลางความไม่แน่นอนและข้อจำกัดของชีวิต พระองค์เลือกเส้นทางที่สอดคล้องกับสัจธรรมและพระปณิธานภายในอย่างแท้จริง จึงสะท้อนเสรีภาพขั้นสูงสุดตามแนวคิดอัตถิภาวะนิยมในพุทธปรัชญาเถรวาท ที่เน้นการกระทำอย่างมีสติ รับผิดชอบ และตื่นรู้ต่อความหมายแห่งการดำรงอยู่