แนวทางการบริหารการศึกษาตามหลักพุทธธรรมในศตวรรษที่ 21
คำสำคัญ:
แนวทาง, หลักการบริหารการศึกษา, หลักพุทธธรรม, ศตวรรษที่ 21บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความท้าทายและความซับซ้อนของการบริหารการศึกษาในยุคปัจจุบันเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เทคโนโลยี และวัฒนธรรม ผู้บริหารสถานศึกษาจึงจำเป็นต้องปรับใช้แนวคิดและทฤษฎีการบริหารสมัยใหม่ควบคู่กับการประยุกต์ใช้หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา หรือที่เรียกว่าพุทธวิธีการบริหาร เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความสำเร็จในการบริหารงาน พุทธวิธีการบริหารเน้นการบูรณาการหลักพรหมวิหาร 4 เพื่อการครองตน หลักสังคหวัตถุ 4 สำหรับการครองคน และหลักอิทธิบาท 4 เพื่อการครองงาน ซึ่งหลักธรรมเหล่านี้ช่วยเสริมสร้างภาวะผู้นำที่มีคุณธรรม ความเมตตา และการบริหารงานอย่างสมดุล บทความนี้ชี้ให้เห็นว่าการนำพุทธวิธีการบริหารการศึกษาไปปรับใช้ในศตวรรษที่ 21 เป็นแนวทางที่เหมาะสมในการขับเคลื่อนองค์กรการศึกษาให้สามารถตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงได้อย่างยั่งยืนและมีประสิทธิผลสูงสุด
เอกสารอ้างอิง
จงกล เกษมสุข. (2561). การประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมในการบริหารสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นันทา หงวนตัด. (2565). ภาวะผู้นำทางจริยธรรมของผู้บริหารสถานศึกษาในยุคการเปลี่ยนแปลง. นนทบุรี: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
บุญทัน ดอกไธสง. (2562). หลักการบริหารการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ปัญญาวิชาการ.
ประยุทธ์ ปยุตฺโต. (2543). หลักการบริหารตามแนวพุทธธรรม. กรุงเทพมหานคร: มหามกุฏราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2542). พุทธธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 18). กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2543). พุทธธรรม. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2545). พุทธธรรม. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2550). ธรรมะกับการบริหารยุคใหม่. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม.
พระธรรมโกศาจารย์ (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2540). หลักพุทธธรรมกับการบริหารยุคใหม่. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม.
พระธรรมโกศาจารย์ (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2556). พุทธธรรมกับการพัฒนาสังคม. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มูลนิธิพุทธธรรม.
พงษ์ศักดิ์ น้อยพยัคฆ์. (2562). การบริหารจัดการภาครัฐแนวใหม่. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วราภรณ์ สุวรรณ. (2565). การบริหารการศึกษาในยุคดิจิทัล. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
วิจิตร ศรีสอ้าน. (2552). การศึกษาเพื่อศตวรรษที่ 21. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ.
ศักดิ์ บวร. (2565). ภาวะผู้นำและการบริหารจัดการศึกษาสำหรับศตวรรษที่ 21. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานพัฒนาการศึกษา.
สุชีพ ปุญญานุภาพ. (2550). ปรัชญาการศึกษาเชิงพุทธ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
เสถียรพงษ์ วรรณปก. (2551). พุทธศาสนากับการพัฒนาชีวิต. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2565). รายงานการพัฒนาระบบราชการไทย ปี 2565. กรุงเทพมหานคร: สำนักงาน ก.พ.ร.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2563ก). ทักษะในศตวรรษที่ 21 กับการพัฒนาการศึกษาไทย. กรุงเทพมหานคร: พริกหวานกราฟฟิค.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2563ข). รายงานการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2563. กรุงเทพมหานคร: พริกหวานกราฟฟิค.
Einstein, A. (1954). Ideas and Opinions. New York: Crown Publishers.
Fullan, M. (2014). The Principal: Three Keys to Maximizing Impact. San Francisco: Jossey-Bass.
Mintzberg Henry. (2009). The structuring of organizations. Englewood Cliffs. N.J.: Prentice Hall
Sergiovanni, T. J. (2005). Strengthening the Heartbeat: Leading and Learning Together in Schools. Jossey-Bass.
Senge, P. M. (2006). The fifth discipline: The art & practice of the learning organization. New York, NY: Doubleday.
Tony Bush. (2020). Theories of Educational Leadership & Management (4th Ed.). London: MPG Books Group.
UNESCO. (2020). Education in a post-COVID world: Nine ideas for public action. Paris: UNESCO Publishing.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความวารสารฉบับนี้ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น ไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของบรรณาธิการ
