ศักยภาพชุมชนในการจัดการปัญหายาเสพติด จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

         บทความวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับศักยภาพชุมชนในการจัดการปัญหายาเสพติดในชุมชนจังหวัดชัยภูมิ และเพื่อศึกษาแนวทางการปรับใช้ศักยภาพชุมชนในการจัดการปัญหายาเสพติดในชุมชนจังหวัดชัยภูมิ การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสม เลือกศึกษาแบบเฉพาะเจาะจงชุมชนที่ได้รับรางวัลกองทุนแม่ของแผ่นดินในปี 2561 ในพื้นที่จังหวัดชัยภูมิ คือ 1) บ้านหนองหญ้ารังกา ต.โพนทอง อ.เมืองชัยภูมิ 2) บ้านหัวขัว ต.บ้านบัว  อ.เกษตรสมบูรณ์ 3) บ้านราษฎรบูรณะ ต.เจาทอง อ.ภักดีชุมพล 4) บ้านโสกคร้อ ต.หนองฉิม อ.เนินสง่า 5) บ้านกุดขอนแก่น ต.บ้านเพชร อ.ภูเขียว เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ 1. แบบสอบถามเพื่อประเมินระดับความคิดเห็นของประชาชนในระดับศักยภาพชุมชนในการจัดการปัญหายาเสพติดในชุมชน และ 2. ใช้แนวทางการสัมภาษณ์เพื่อเก็บข้อมูลซึ่งเป็นคำถามปลายเปิดเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพสำหรับแนวทางการปรับใช้ศักยภาพชุมชนในการจัดการปัญหายาเสพติดในชุมชน ผู้วิจัยใช้การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยการแจกแจงความถี่ หาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาผลการวิจัยพบว่า

1. ความคิดเห็นระดับศักยภาพชุมชนในการจัดการปัญหายาเสพติดโดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง คือ (=3.73) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า อยู่ในระดับ ปานกลางทุกด้าน ได้แก่ ด้านผู้นำชุมชนกับการแก้ไขปัญหายาเสพติด ด้านศักยภาพชุมชนในการจัดการปัญหายาเสพติดในการสร้างทีมงานกับการแก้ไขปัญหายาเสพติด ด้านการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนกับการแก้ไขปัญหายาเสพติด และด้านศักยภาพชุมชนในการจัดการปัญหายาเสพติดในความเชื่อ ประเพณี วัฒนธรรมชุมชนและหลักธรรมทางพุทธศาสนา จากผลดังกล่าวจะเห็นว่าศักยภาพชุมชนในการจัดการปัญหายาเสพติด ในด้านต่าง ๆ นั้น  มีความสอดคล้องกับการพัฒนาความเข้มแข็งของชุมชนในการขจัดปัญหายาเสพติดคือชุมชน คือ มีกลไกดูแลชุมชนของตนเองอย่างใกล้ชิดและต่อเนื่อง ซึ่งกลไกที่ดีที่สุด คือ การที่ประชาชนในชุมชนดูแลชุมชนของตนเอง จะเห็นได้ว่าในชุมชนมีผู้นำที่ให้ความสำคัญในการจัดการกับปัญหายาเสพติดอย่างเหมาะสมและมีความต่อเนื่องสม่ำเสมอ นอกจากนั้น ประชาชนในชุมชนมีการมีส่วนร่วมในการจัดการปัญหายาเสพติดของชุมชนตนเอง รวมถึงการมีส่วนร่วมในการทำงานกับภาครัฐด้วย ทำให้ชุมชนสามารถจัดการปัญหายาเสพติดได้เป็นอย่างดีเกิดการพัฒนาสู่ความเข้มแข็งของชุมชนในการขจัดปัญหายาเสพติด

          2. แนวทางการปรับใช้ศักยภาพชุมชนทั้ง 5 ชุมชน ซึ่งเป็นชุมชนที่ได้รางวัลจากการประกวดหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดินดีเด่นระดับจังหวัด คือ การปรับใช้ศักยภาพชุมชนทั้งในระดับชาวบ้าน ระดับแกนนำ โดยการสร้างความเข้าใจกับปัญหายาเสพติดของชุมชนตนเอง ใช้แนวทางการสำรวจด้วยวิธีการประชุมประชาคมจำแนกกลุ่มเสี่ยงและเฝ้าสังเกตพฤติกรรม ในขณะเดียวกันนั้นก็ใช้แนวทางในศักยภาพของหมู่บ้าน/ชุมชนที่มีอยู่ คือ ภูมิปัญญาท้องถิ่น ประเพณี วัฒนธรรมมาสร้างกิจกรรมต่าง ๆ ในชุมชน เช่น การรวมกลุ่มวิสาหกิจด้านงานฝีมือเพื่อเพิ่มรายได้และใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ การมีกิจกรรมทางประเพณีวัฒนธรรมร่วมกันของวัดและชุมชนในงานบุญต่าง ๆ เช่น การทำบุญขวัญข้าวของบ้านหนองหญ้ารังกา ต.โพนทอง อ.เมืองชัยภูมิ เป็นต้น การมีแนวทางการวางแผนอย่างมีส่วนร่วม เพื่อแก้ไขปัญหายาเสพติดและแก้ไขปัญหาอื่นที่เกี่ยวข้องที่เป็นเหตุของปัญหายาเสพติด โดยต้องสอดคล้องกับวิถีชีวิต ประเพณี วัฒนธรรม และประยุกต์ใช้ต้นทุน ศักยภาพและภูมิปัญญาที่มีในชุมชนเองชุมชนมีการสร้างแนวทางกำหนดกติกาชุมชนมาตรการทางสังคมร่วมกันฉะนั้นจึงเห็นว่าชุมชนมีการใช้ศักยภาพชุมชนในการจัดการปัญหายาเสพติดในชุมชน ทำให้ชุมชนดูแลตนเองได้จากปัญหายาเสพติด ชุมชนพึ่งตนเอง ชุมชนเข้มแข็งอย่างยั่งยืน