การศึกษาเปรียบเทียบคำสมาสในคัมภีร์ปทรูปสิทธิและลฆุสิทธานตเกามุที

บทคัดย่อ

           บทความวิจัยนี้มีจุดประสงค์ 3 ประการ คือ 1. เพื่อศึกษารูปแบบการสร้างคำสมาสด้วยกฎไวยากรณ์ในคัมภีร์ปทรูปสิทธิ 2. เพื่อศึกษารูปแบบการสร้างคำสมาสด้วยกฎไวยากรณ์ในคัมภีร์ลฆุสิทธานตเกามุที 3. เพื่อเปรียบเทียบรูปแบบการสร้างคำสมาสด้วยกฎไวยากรณ์ในคัมภีร์ปทรูปสิทธิกับคัมภีร์ลฆุสิทธานตเกามุที

          ผลการวิจัยพบว่า คัมภีร์ปทรูปสิทธิแต่งโดยพระพุทธัปปิยะ ในราวปลายพุทธศตวรรษที่ 15 ถึงต้นพุทธศตวรรษที่ 16 คัมภีร์ลฆุสิทธานตเกามุทีแต่งโดยวรทราชในราวคริสต์ศตวรรษที่ 17 ในคัมภีร์ปทรูปสิทธิใช้สูตรทั้งหมด 28 สูตร ส่วนในการสร้างคำสมาสด้วยสูตรคัมภีร์ลฆุสิทธานตเกามุทีใช้สูตรทั้งหมด 79 สูตร

          คัมภีร์ปทรูปสิทธิเป็นคัมภีร์ที่ได้นำเอาสูตรมาจากคัมภีร์กัจจายนะมาเรียงลำดับใหม่ แต่งอธิบายเพิ่มเติม และได้นำอุทาหรณ์มาจากคัมภีร์ต่าง ๆ ส่วนใหญ่มาจากพระไตรปิฎก

          ลฆุสิทธานตเกามุทีเป็นคัมภีร์ที่ได้นําสูตรจากคัมภีร์สิทธานตเกามุทีอันเป็นคัมภีร์ที่ปรับปรุงลําดับสูตรในคัมภีร์อัษฎาธยายีของปาณินิมาเรียบเรียงใหม่ตามลําดับการสําเร็จรูปของคําด้วยวิธีการที่สั้นและกะทัดรัด

          คัมภีร์ปทรูปสิทธิแสดงสมาสโดยชื่อ มี 6 คือ 1. อัพยยีภาวสมาส 2. กัมมธารยสมาส 3. ทิคุสมาส 4. ตัปปุริสมาส 5. พหุพพีหิสมาส 6. ทวันทสมาส, คัมภีร์ลฆุสิทธานตเกามุทีแสดงสมาสโดยลักษณะตามตัวประธานว่ามีอยู่ 5 สมาส คือ 1. เกวลสมาส 2. อัวยยีภาวสมาส 3. ตัตปุรุษสมาส 4. พหุวรีหิสมาส 5. ทวันทวสมาส 

          ความหมายของสมาสในคัมภีร์ปทรูปสิทธิ คือ 1. อัพยยีภาวสมาส สมาสที่มีบทหน้าเป็นประธาน 2. กัมมธารสมาส สมาสที่มีบทหลังเป็นประธาน และบทหน้าบทหลังมีวิภัตติเสมอกัน 3. ทิคุสมาส สมาสที่มีสังขยาเป็นบทหน้าและบทหน้ากับบทหลังมีวิภัตติเสมอกัน 4. ตัปปุริสสมาส สมาสที่มีบทหลังเป็นประธาน เหมือนกัมมธารยสมาส แต่บทหน้ากับบทหลังมีวิภัตติไม่เสมอกัน 5. พหุพพีหิสมาส สมาสที่มีบทอื่นเป็นประธาน 6. ทวันทสมาส สมาสที่มีบททั้งสองเป็นประธาน

         ความหมายของสมาสในคัมภีร์ลฆุสิทธานตเกามุที คือ 1. เกวลสมาส สมาสที่บทตัวประธานไม่ชัดเจน 2. อัวยยีภาวสมาส สมาสที่มีบทหน้าเป็นประธาน 3.ตัตปุรุษสมาส สมาสที่มีบทหลังเป็นประธาน 4. พหุวรีหิสมาส สมาสที่มีบทอื่นเป็นประธาน 5. ทวันทวสมาส สมาสที่มีบททั้งสองเป็นประธาน