แนวคิด ตัวชี้วัด องค์ประกอบ บทเรียน และบูรณาการ ตามโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5

บทคัดย่อ

          การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาวิเคราะห์แนวคิด องค์ประกอบ และตัวชี้วัดของโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5  2) เพื่อถอดบทเรียนจากหมู่บ้านรักษาศีล 5 ตามโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5  3) เพื่อบูรณาการหลักการของศีล 5 ในการพัฒนามาตรฐานชีวิตของคนในสังคมไทย

          วิธีการศึกษา เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ โดยการรวบรวมข้อมูลจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์ การประชุมกลุ่มในพื้นที่การศึกษาวิจัยทั้ง 4 หมู่บ้าน ใน 4 ภาค ของประเทศไทยที่ประสบความสำเร็จในการดำเนินงานตามโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 การวิเคราะห์ข้อมูล การเรียบเรียงและตรวจสอบข้อมูล และนำเสนอรายงานการวิจัยแก่ผู้ที่เกี่ยวข้องต่อไป

          ผลการศึกษา พบว่า ประการแรก แนวคิด องค์ประกอบ และตัวชี้วัดของโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 ในด้านแนวคิดของโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 เป็นแนวคิดที่เกิดจากการตระหนักถึงสภาพปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในสังคมไทยและการมีความพยายามในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว ด้วยการประยุกต์เอาหลักการและแนวทางการปฏิบัติตามศีล 5 ในทางพระพุทธศาสนา ให้เป็นส่วนหนึ่งในวิถีชีวิตของคนในสังคมไทย ในด้านองค์ประกอบของโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 ประกอบด้วยคณะทำงานในระดับประเทศ จังหวัด อำเภอ ตำบล และหมู่บ้าน และในด้านตัวชี้วัด ของโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 ประกอบด้วย 7 ตัวชี้วัดเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ประการที่สอง ผลลัพธ์และบทเรียนที่ได้จากหมู่บ้านรักษาศีล 5 ตามโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 คือการร่วมมือกันระหว่างวัด หมู่บ้านและหน่วยงานของรัฐเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้โครงการนี้ประสบความสำเร็จ ประการที่สาม การบูรณาการหลักการของศีล 5 ในการพัฒนามาตรฐานชีวิตของคนในสังคมไทย สามารถบูรณาการได้ทั้งในระดับปัจเจกบุคคล หน่วยงาน องค์กร และสังคม โดยการเชื่อมโยงเอากิจกรรมที่เคยมีมาอยู่แล้วเข้ามาเป็นส่วนประกอบ และใช้สถาบันหลักที่มีอยู่ในสังคมไทย คือชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ เป็นพลังขับเคลื่อนที่สำคัญ

          ผู้วิจัยขอเสนอแนะว่า ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับโครงการนี้ ควรส่งเสริมสนับสนุนโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 อย่างต่อเนื่อง ไม่ควรให้สิ้นสุดในปี พ.ศ. 2560 เท่านั้น  ควรจัดเป็น “วาระแห่งชาติ” สำหรับเป็นแนวทางการปฏิบัติในชีวิตประจำวันของพุทธศาสนิกชนทั้งหลายอย่างต่อเนื่อง และการวัดความสำเร็จของการดำเนินงานโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 ควรให้ความสำคัญต่อสัมฤทธิผลในเชิงคุณภาพมากกว่าเชิงปริมาณ