ภูมิปัญญาท้องถิ่นการตีคลีไฟในสังคมไทย: กรณีศึกษาบ้านหนองเขื่อง ตำบลกุดตุ้ม อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

          บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาประวัติศาสตร์ความเป็นมาและวิถีชีวิตของคนในชุมชน 2) เพื่อศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นในการตีคลีไฟของคนในชุมชน 3) เพื่อหาแนวทางในการอนุรักษ์และส่งเสริมการตีคลีไฟให้คงอยู่ในชุมชน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ประชากรที่ทำการศึกษาคือชาวบ้านหนองเขื่อง ตำบลกุดตุ้ม อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ กลุ่มตัวอย่างคือบุคคลสำคัญของชุมชน (Key informant) ได้แก่ ผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้ทรงคุณวุฒิ คณะกรรมการหมู่บ้าน กลุ่มชาวบ้าน

          ผลการวิจัยพบว่า

1) ประวัติศาสตร์ความเป็นมาและวิถีชีวิตของคนในชุมชน บ้านหนองเขื่องอพยพมาจากบ้านกุดตุ้ม อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ เนื่องจากชาวบ้านกลุ่มแรกที่อพยพย้ายมาเห็นว่ามีความอุดมสมบูรณ์ และในปี พ.ศ. 2486 ได้แยกการปกครองออกจากบ้านกุดตุ้มโดยตั้งหมู่บ้านตามลักษณะของชุมชน

2) ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการตีคลีไฟของคนในชุมชน การตีคลีไฟเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ชาวบ้านกระทำกันในช่วงฤดูหนาว โดยนำเอาไม้ไผ่ที่ขึ้นตามหมู่บ้านและต้นงิ้วมาเป็นอุปกรณ์ในการคลายความหนาวของคนในชุมชน โดยจัดขึ้นไม่น้อยกว่า 100 ปีที่ผ่านมา 

3) แนวทางในการอนุรักษ์และส่งเสริมการตีคลีไฟให้คงอยู่ในชุมชน ประกอบด้วย (1) การถ่ายทอดภูมิปัญญาแก่เด็ก (2) การถ่ายทอดภูมิปัญญาแก่ผู้ใหญ่ (3) การสร้างความตระหนักรับรู้คุณค่าร่วมกัน (4) การฟื้นฟูและสืบทอด (5) การรักษาอัตลักษณ์ชุมชนให้คงอยู่ (6) การถ่ายทอดโดยผ่านทางการสื่อสารมวลชน (7) การพัฒนาศักยภาพและความสามารถของชุมชนเป็นจุดขาย (8) การส่งเสริมและสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐและเอกชน