ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของจังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

          การศึกษา ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของจังหวัดชัยภูมิ ครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดทรัพยากรบึงละหาน และ ศึกษาการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการทรัพยากรบึงละหาน อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ โดยใช้การสำรวจแบบสัมภาษณ์ การเก็บรวบรวมข้อมูลทุติยภูมิ และการเก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนาม สามารถแบ่งการศึกษาเป็น 2 แนวทาง คือ แนวทางที่ 1 รวบรวมภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดทรัพยากรบึงละหานจังหวัดชัยภูมิ แนวทางที่ 2 การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการทรัพยากรบึงละหาน กลุ่มตัวอย่างเป็นแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 120 คน ใช้กับแบบสอบถามการมีส่วนร่วมของประชาชนในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของจังหวัดชัยภูมิ โดยเป็นประชาชนที่อาศัยในเขตตำบลละหาน ตำบลหนองบัวใหญ่ ตำบลหนองบัวบาน ตำบลลุ่มน้ำชี  ซึ่งเป็นตำบลรอบบึงละหาน ตำบลละ 30 คน และ เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง โดยสัมภาษณ์เชิงลึกด้านภูมิปัญญาท้องถิ่นกับผู้ที่มีอาชีพที่เกี่ยวข้องกับแหล่งน้ำบึงละหาน อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ

          ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนรอบบึงละหานจากทั้ง 4 ตำบล มีวิถีชีวิตและความเป็นอยู่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมอยู่บ้าง แต่มีการรักษาภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดกันมาโดยเฉพาะในเรื่องการทำประมง ซึ่งบึงละหานเป็นแหล่งน้ำขนาดใหญ่และยังคงมีความสมบูรณ์อยู่มาก ชุมชนรอบๆบึงจึงยังยึดอาชีพประมงแต่จากเดิมเป็นการทำประมงเพื่อบริโภคภายในครอบครัวแต่ปัจจุบันมีการพัฒนาการทำประมงเป็นอาชีพขายให้กับผู้คนที่มีความต้องการที่จะหาปลาแต่ทำเครื่องมือหาปลาไม่เป็น จึงเกิดการสร้างรายได้ในการทำอาชีพประมง และ รายได้จากการขายเครื่องมือหาปลาซึ่งเป็นภูมิปัญญาของชาวบ้านที่สืบทอดกันมาและยังคงใช้ในปัจจุบัน จึงเกิดการอนุรักษ์ภูมิปัญญาในการทำเครื่องมือดักจับสัตว์น้ำ ได้แก่ ไซ, สุ่มดักปลา, กะแตงตักปลา, อีหลงดักปลา, อีหลงดักกุ้ง และในการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการทรัพยากรบึงละหานจังหวัดชัยภูมินั้นภาพรวมของการ มีส่วนร่วมในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอยู่ในระดับ มาก ที่ค่าเฉลี่ย 3.68 เมื่อพิจารณาในแต่ละด้าน พบว่า ด้านการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ “การสงวน” ภาพรวมอยู่ในระดับ มาก ที่ค่าเฉลี่ย 3.59 ด้านการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ (การอนุรักษ์) ภาพรวมอยู่ในระดับ มาก ที่ค่าเฉลี่ย 3.82 ด้านการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ(การพัฒนา) ภาพรวมอยู่ ในระดับ ปานกลาง ที่ค่าเฉลี่ย 3.36 ด้านการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ (การใช้ประโยชน์) ภาพรวมอยู่ในระดับมาก ที่ค่าเฉลี่ย 3.98 ประชาชนรอบบึงละหานมีข้อเสนอแนะของการมีส่วนร่วมของประชาชนในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำบึงละหาน อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ คือ ให้ภาครัฐสนับสนุนกิจกรรมที่เพิ่มเติมความรู้แก่คนรุ่นหลัง และการส่งเสริมประชาสัมพันธ์ให้บึงละหานเป็นที่รู้จักและพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยว