ศึกษาวิเคราะห์คุณค่าแนวคำสอนเรื่องธัมมิกสังคมนิยมของท่านพุทธทาสภิกขุ

บทคัดย่อ

          การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาวิเคราะห์แนวคำสอนเรื่อง ธัมมิกสังคมของท่านพุทธทาสภิกขุ 2) เพื่อวิเคราะห์คุณค่าของแนวคิดธัมมิกสังคมนิยมของท่านพุทธทาสภิกขุ  ที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม ศึกษาวิเคราะห์คุณค่าแนวคำสอนเรื่องธัมมิกสังคมนิยม ของท่านพุทธทาสภิกขุ

ผลการวิจัยพบว่า

          สังคมสงเคราะห์อันสูงสุดของหลวงพ่อพุทธทาส คือ การช่วยกันถอยหลังเข้าคลองอีกครั้งหนึ่ง เป็นการช่วยกัน หรืออนุเคราะห์ต่อกันให้เข้ามาตั้งอยู่ในความถูกต้องตามหลักศีลธรรม เข้ามาในศาสนา เข้ามาในปรมัตถธรรม ท่านพุทธทาสเห็นว่าทางรอดทางเดียว คือ การถอยหลังเข้าคลองเสียใหม่ แล้วจึงค่อยเดินต่อไป นอกจากนี้ท่านพุทธทาสเห็นว่า สังคมสงเคราะห์ควรสงเคราะห์กันให้มีสัมมาทิฏฐิ คือเห็นว่า “การเจียดส่วนเกินออกไปให้สังคม” ท่านพุทธทาสมองว่าศาสนากำลังจะหายไปจากโลก เพราะความเห็นแก่ตัว ดำเนินชีวิตโดยยึดตัวกูของกูเป็นหลัก เชื่อปรัชญามากกว่าศาสนา ให้คนที่ไม่มีธรรมมาแก้ปัญหาการไม่มีธรรม มีวิญญาณพ่ายแพ้ต่อสิ่งยั่วยวน และการใช้สิ่งประดิษฐ์ หรือที่เรียกว่านวัตกรรมให้เกิดอันตราย แทนที่จะเกิดประโยชน์ ท่านยังเรียกว่าสังคมนิยมว่า คือ การจัดระบบที่ทำให้สังคมเป็นปกติหรือเป็นปกติสุขนั้นแหละจึงจะเรียกว่า สังคมนิยม

          ธัมมิกสังคมนิยมของท่านพุทธทาสภิกขุ มีอิทธิพลต่อสังคมอันทำให้สังคมสงบ  เป็นสังคมที่มีความเมตตาต่อกัน เป็นธรรมะที่ใช้อบรมข้าราชการ และประชาชน ให้ตั้งอยู่ในความเมตตา มีจิตสาธารณะ เป็นหลักการในการอยู่ร่วมกันของมนุษย์ในสังคม เป็นแนวทางในการแก้ไขปัญหาสันติภาพของโลก ส่วนด้านด้านเศรษฐกิจ ธัมมิกสังคมนิยมของท่านพุทธทาส ได้กล่าวถึงหลักธรรมที่ใช้อธิบายระบบเศรษฐกิจพึ่งพาอาศัยกันและกัน สอนให้คนในสังคมดำเนินอาชีพแบบพอเพียง คุณค่าต่อการเมือง คุณค่าด้านการเมืองของท่านพุทธทาสพิจารณาได้ 2 ส่วน คือ ในฐานะหลักการหรือคุณค่าด้านจิตใจ ท่านพุทธทาสเสนอว่า ระบบการเมืองใดก็ตาม ถ้าหากประกอบด้วยธรรมแล้วถือว่าเป็นระบบการเมืองที่ถูกต้อง ท่านได้เสนอระบบการเมืองแบบ “ธัมมิกสังคมนิยม” เป็นระบบการเมืองในอุดมคติของท่าน เราอาจนำความคิดของท่านในส่วนนี้ ไปเผยแพร่เพื่อเป็นรากฐานของความเชื่อหรืออุดมการณ์ทางการเมืองได้ ส่วนที่สอง ในด้านของระบบการปกครอง การที่ท่านพุทธทาสเห็นว่า การปกครองที่ผู้ปกครองใช้วิธีการปกครองแบบเผด็จการโดยมีธรรมกำกับ เป็นการปกครองที่ดีและได้ผลรวดเร็ว จะเห็นได้จากรูปแบบการปกครองของสงฆ์ของพระพุทธเจ้า ซึ่งใช้พระธรรมวินัยในการปกครองพุทธบริษัท ซึ่งก็มีลักษณะเป็นสังคมนิยมแบบเดียวกับแนวทางของท่านพุทธทาสภิกขุ