อัตลักษณ์ทางสุนทรียภาพด้านดนตรีในสถานศึกษา: กรณีโรงเรียนตาเนินราษฏร์วิทยาคาร อำเภอเนินสง่า จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

          งานวิจัยเรื่อง อัตลักษณ์ทางสุนทรียภาพด้านดนตรีในสถานศึกษา: กรณีศึกษาโรงเรียนตาเนินราษฏร์วิทยาคาร อำเภอเนินสง่า จังหวัดชัยภูมิ มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันของอัตลักษณ์ทางสุนทรียภาพด้านดนตรีในสถานศึกษาโรงเรียนตาเนินราษฏร์ วิทยาคาร อำเภอเนินสง่า จังหวัดชัยภูมิ 2) เพื่อศึกษารูปแบบและกิจกรรมที่ส่งผลต่ออัตลักษณ์ทางสุนทรียภาพด้านดนตรีในสถานศึกษาของโรงเรียนตาเนินราษฏร์วิทยาคาร การวิจัยครั้งนี้  ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก โดยใช้แนวทางการสัมภาษณ์ ผู้ให้ข้อมูลมี 3 กลุ่ม ประกอบด้วย (1) กลุ่มผู้รู้ในสถานศึกษา ได้แก่ ผู้อำนวยการสถานศึกษา ครู บุคลากร นักเรียน       ผู้ปกครองโรงเรียนตาเนินราษฏร์วิทยาคาร (2) กลุ่มผู้บริหารการศึกษา ได้แก่ ผู้บริหารเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ศึกษานิเทศก์ ประธานคณะกรรมการสถานศึกษา ประธานกลุ่มเครือข่ายการศึกษา (3) กลุ่มผู้รู้ในชุมชน ได้แก่ นายกองค์การส่วนตำบล กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ปราชญ์ชาวบ้าน ประชาชนทั่วไป

ผลการวิจัยพบว่า

1) สภาพปัจจุบันของอัตลักษณ์ทางสุนทรียภาพด้านดนตรีในสถานศึกษา โรงเรียน ตาเนินราษฏร์วิทยาคาร อำเภอเนินสง่า จังหวัดชัยภูมิ ได้มีการระบุอัตลักษณ์ของสถานศึกษาเพื่อเข้ารับการประกันคุณภาพการศึกษาภายนอกรอบสาม ของสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมิน คุณภาพการศึกษา (สมศ) ตั้งแต่ปีการศึกษา 2557–2559 ไว้ว่า “สุขภาพดี มีสุนทรียภาพ”                             การวิจัยครั้งคณะผู้วิจัยได้ศึกษาข้อมูลจากเอกสาร  3 ประเภท ประกอบด้วย 1) รายงานการประกันคุณภาพการศึกษา โดยสถานศึกษามีนโยบายในการส่งเสริมให้นักเรียนได้เรียนรู้หลักทฤษฏีและการฝึกปฏิบัติ กิจกรรมด้านดนตรีให้กับนักเรียน ทั้งในระดับปฐมวัยและระดับประถมศึกษา โดยได้มีการสอดแทรกและบูรณาการกับการเรียนการสอนในกลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ และในกลุ่มสาระอื่น ๆ ด้วยเหตุนี้จึงทำให้สถานศึกษามีผลการประเมินในระดับคุณภาพดีมาก 2) เอกสารแผนการเรียนการสอน พบว่าสถานศึกษาไม่ได้ระบุกิจกรรมหรือเนื้อหาสาระ ด้านดนตรีในแผนการเรียนการสอนของสถานศึกษา แต่มีการสร้างหลักสูตรวิชาดนตรีพื้นบ้านเพื่อใช้บูรณาการในกิจกรรมการเรียนชุมนุม 3) เอกสารผลงานและรางวัล โดยสถานศึกษามีผลงานและได้รับรางวัลทั้งในระดับอำเภอ ระดับจังหวัด และระดับภาค

2) รูปแบบและกิจกรรมที่ส่งผลต่ออัตลักษณ์ทางสุนทรียภาพด้านดนตรี ในสถานศึกษา ของโรงเรียนตาเนินราษฏร์วิทยาคาร ประกอบด้วย 7 ด้าน ดังนี้ (1) จัดการเรียนการสอนให้ยืดหยุ่น ตามสภาพท้องถิ่นโดยพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นและสื่อการเรียนการสอนในส่วนที่เกี่ยวข้องกับท้องถิ่น (2) จัดการเรียนการสอนโดยยึดผู้เรียนเป็นศูนย์กลางให้สอดคล้องกับความสนใจ และสภาพชีวิต ของผู้เรียน (3) จัดการเรียนการสอน ให้มีความสัมพันธ์เชื่อมโยงหรือบูรณาการ ทั้งภายในกลุ่ม (4) จัดการเรียนการสอนโดยเน้นกระบวนการเรียนรู้ (5) จัดการเรียนการสอนโดยให้ผู้เรียนได้ปฏิบัติจริง ได้มากที่สุด และเน้นให้เกิดความคิดรวบยอดในกลุ่มประสบการณ์ต่าง ๆ (6) จัดให้มีการศึกษา ติดตามและแก้ไขข้อบกพร่องของผู้เรียนอย่างต่อเนื่อง (7) จัดให้มีการสอดแทรกการอบรมด้าน จริยธรรมและค่านิยมที่พึงประสงค์ในการจัดการเรียนการสอนและกิจกรรม ต่าง ๆ