คุณค่าและภูมิปัญญาประเพณีบุญกลางบ้านกลุ่มชาติพันธุ์ลาวเวียง อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี

บทคัดย่อ

          การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เรื่อง คุณค่าและภูมิปัญญาประเพณีบุญกลางบ้านกลุ่มชาติพันธุ์ลาวเวียง อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ลาวเวียง อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี ประเทศไทย 2) เพื่อศึกษาคุณค่าและภูมิปัญญาประเพณีบุญกลางบ้านกลุ่มชาติพันธุ์ลาวเวียง  อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี ประเทศไทย 3) เพื่อศึกษาแนวทางการอนุรักษ์ประเพณีบุญกลางบ้านกลุ่มชาติพันธุ์ลาวเวียง อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี ประเทศไทย การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม การสังเกตแบบมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้นำชุมชนและปราชญ์ชาวบ้านที่มีเชื้อสายกลุ่มชาติพันธ์ลาวเวียง โดยตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้าและใช้กระบวนการสนทนากลุ่ม (Focus Group)

          ผลการวิจัยพบว่า

          กลุ่มชาติพันธุ์ลาวเวียง มีถิ่นฐานเดิมอยู่ที่เวียงจันทร์ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวและมีการเคลื่อนย้ายประชากรมาตั้งถิ่นฐานยัง อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี เหตุผลในการเคลื่อนย้ายประชากรเพื่อหาทำเลที่เมาะสมในการดำรงชีวิต และได้นำองค์ความรู้มาแพร่กระจายเพื่อการดำรงชีวิต เช่น การดำรงวิถีชีวิต ภูมิปัญญาท้องถิ่น วัฒนธรรม ประเพณี และวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าคือ “ประเพณีบุญกลางบ้าน”

ประเพณีบุญกลางบ้านมีคุณค่าต่อการดำรงชีวิตของประชาชนหลายประการ  เช่น การแสดงถึงความเคารพและการอยู่ร่วมกันในสังคม การถ่ายทอดประเพณีและการดำเนินกิจกรรมในรูปแบบการแสดง การละเล่น  การแข่งขัน การประกวด และการนำเสนอวิถีชีวิตในรูปแบบการจัดขบวนแห่ เช่น ขบวนแห่เครื่องจักสาน ขบวนเครื่องแต่งกายและจัดแสดงสินค้าชุมชน ประเพณีบุญกลางบ้านเป็นภูมิปัญญาในการดำรงชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์ลาวเวียงเพื่อให้เกิดความสามัคคีในชุมชนและการระลึกถึงดวงวิญญาณของบรรพบุรุษให้ช่วยปกปักรักษาให้ตนเองและครอบครัวอยู่เย็นเป็นสุข  และช่วยให้สังคมมีการพัฒนาทั้งด้านสังคม เศรษฐกิจและการเมือง จึงจำเป็นต้องมีการศึกษาแนวทางการอนุรักษ์ประเพณีบุญกลางบ้าน ดังนี้

แนวทางการอนุรักษ์ประเพณีบุญกลางบ้าน อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี ได้ดังนี้

1) การปลูกฝังค่านิยม จากสถาบันครอบครัว โดยการเริ่มต้นจากพ่อ แม่ ที่ควรปฏิบัติให้เป็นแบบอย่างที่ดี อบรมสั่งสอนลูกให้เป็นคนดีของสังคม การส่งเสริมให้เด็กนักเรียนมีส่วนร่วมในการร่วมประเพณีบุญกลางบ้านหรือการจัดให้มีการแสดงในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การเต้นรำ การประกวดร้องเพลง การเดินขบวนพาเหรด การแข่งขันการจักสาน การแข่งขันกีฬา เป็นต้น 2) การจัดการหลักสูตท้องถิ่นเกี่ยวกับวัฒนธรรมประเพณีบุญกลางบ้านในสถานศึกษา เพื่อปลูกฝังและสั่งสมความรู้และส่งเสริมประเพณีบุญกลางบ้าน  และความร่วมมือกับหน่วยงานราชการ 3) การสนับสนุนกิจกรรมส่งเสริมวัฒนธรรมและประเพณีบุญกลางบ้าน เพื่อเป็นแรงดึงดูดการท่องเที่ยวโดยความร่วมมือกับการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย 4) การส่งเสริมประเพณีบุญกลางบ้านต้องมีการปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง พร้อมการพัฒนาและส่งเสริมด้านเศรษฐกิจ เช่น การจัดงานหรือการออกนิทรรศการเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์สินค้าของชุมชนและการแสดงพื้นบ้านต่าง ๆ 5) การเสนอข่าวประชาสัมพันธ์ประเพรีบุญกลางบ้านและประกาศเกียรติคุณบุคคลที่ประพฤติตนเป็นประโยชน์ต่อสังคม เช่น การประกาศเกรียติคุณครอบครัวดีเด่นที่มีส่วนร่วมในการประกอบประเพณีบุญกลางบ้าน และหน่วยงานที่มีส่วนร่วมในการประกอบประเพณีบุญกลางบ้านกลุ่มชาติพันธุ์ลาวเวียง อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี