วิวัฒนาการความเชื่อของลัทธิที่เชื่อว่ามีพระเจ้าสร้างโลก ในสมัยพระเวทก่อนพุทธกาล
คำสำคัญ:
พระเวท, ทฤษฎีการสร้างโลก, พหุเทวนิยม, เอกเทวนิยม, เอกนิยมบทคัดย่อ
พระไตรปิฎกในพระพุทธศาสนากล่าวไว้ชัดเจน ว่าพระพุทธเจ้าทรงคัดค้านแนวคิดเรื่องพระเจ้าสร้างโลกไว้ในหลาย ๆ พระสูตร โดยเฉพาะเตวิชชสูตรซึ่งปฏิเสธความมีอยู่ของพระเจ้าหรือเทพเจ้าผู้สูงสุดในสากลจักรวาลซึ่งแพร่หลายอยู่ในคัมภีร์ฤคเวท และอนัตตาลักขณสูตร ซึ่งปฏิเสธความมีอยู่ของพรหมัน/ปรมาตมัน รวมทั้งแนวคิดเรื่องอาตมัน (วิญญาณอมตะ) ซึ่งแพร่หลายในคัมภีร์อุปนิษัทที่เก่าแก่ที่สุด 2 เล่มคือพฤหทารัณยกอุปนิษัทและฉานโทคยอุปนิษัท แต่ยังไม่มีใครศึกษาบริบทในคัมภีร์ฤคเวทและอุปนิษัทที่เก่าแก่ที่สุด 2 เล่ม ว่ามีการอธิบายความเชื่อเรื่องพระเจ้าผู้สร้างสากลจักรวาลไว้อย่างไร
บทความวิจัยนี้จึงเน้นศึกษาบริบทต่าง ๆ ที่กล่าวถึงพระเจ้าหรือเทพเจ้าผู้สร้างโลกในสมัยฤคเวทและแนวคิดเรื่องพรหมัน/ปรมาตมัน ในคัมภีร์อุปนิษัทที่เก่าแก่ที่สุดที่ว่า โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative research) วิเคราะห์ข้อมูลเอกสาร (documentary research) เป็นหลัก ทั้งนี้ มีเอกสารเป็นคัมภีร์ที่จะนำมาศึกษาหลัก ๆ อยู่ 3 ส่วน คือ 1. คัมภีร์ฤคเวท และ 2. คัมภีร์อุปนิษัท 2 เล่มคือพฤหทารัณยกอุปนิษัทและฉานโทคยอุปนิษัท 3. งานวิชาการสมัยใหม่
ผลการวิจัยพบว่า
เดิมที ลักษณะความเชื่อแรกเริ่มของชาวอารยันน่าจะมีลักษณะเป็นการบูชาธรรมชาติ จากนั้นก็พัฒนามาเป็นระยะที่ 2 กล่าวคือการทำให้ธรรมชาติเหล่านี้กลายเป็นเทพเจ้าขึ้นมา (deification of nature) กลายเป็นลัทธิพหุเทวนิยม (Theistic Pluralism)
กล่าวคือนับถือเทพเจ้าหลายพระองค์ มีเทพมากมายเกิดขึ้นจากธรรมชาติ เช่น ดิน (ปฤถิวี) น้ำ (คงคา, สรัสวดี) ลม (มารุต, วายุ) ไฟ (อัคนี) หลังจากนั้น สังคมอินเดียสมัยฤคเวทได้พัฒนาความเชื่อมาเป็นเอกเทวนิยม (Monotheism) เชื่อว่าเทพเจ้าผู้สร้างสากลจักรวาลมีเพียงองค์เดียว ที่เหลือต่างเป็นอวตารหรือภาคต่าง ๆ ของพระองค์ มาถึงสมัย 2 อุปนิษัท ความเชื่อเรื่องเอกเทวนิยมได้เปลี่ยนเป็นเอกนิยม (Monism) ไม่มีเทพเจ้าหรือพระเจ้าที่สร้างโลก มีแต่พรหมันหรือปรมาตมันที่เป็นที่มาของสรรพสิ่งทั้งหลายในสากลจักรวาลแทน
พระพุทธเจ้าตรัสเตวิชชสูตรเพื่อค้านทฤษฎีเอกเทวนิยม (Monotheism) อย่างที่เชื่อกันแพร่หลายในฤคเวท และตรัสเรื่องอนัตตลักขณสูตรเพื่อปฏิเสธลัทธิเอกนิยม (Monism) ที่ปรากฎในคัมภีร์พฤหทารัณยกอุปนิษัทและฉานโทคยอุปนิษัท
เอกสารอ้างอิง
Brereton, Joel P. (1999). Edifying Puzzlement: Rgveda 10.129 and the Uses of Emigma. JAOS, 119, 248-260.
Gombrich, Richard. (1996). How Buddhism Began: The Conditioned Genesis of the Early Teachings. London & Atlantic Highlands, N.J.: School of Oriental and African Studies.
Jamison, Stephanie W. and Brereton, Joel. (2014). The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India, Vol. 1. Oxford: Oxford University Press.
Jamison, Stephanie W and Michael Witzel (1992). Vedic Hinduism. Online paper at https://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/vedica.pdf.
Parpola, Asko (2015). The Roots of Hinduism: The Early Aryans and the Indus Civilization. Oxford: Oxford University Press.
Klostermaier, Klaus K. (1994). A Survey of Hinduism. New York: State University of New York.
Radhakrishnan, S. (1995). The Principal Upaniṣads. New Delhi: Indus.
Wizel, Michael (1987). On the Localisation of the Vedic Texts and Schools. Materials on Vedic Śākhās. 7, Pollet, G., ed. India and the Ancient world. History, Trade and Culture before A.D. 650, Jubilee Volume, http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/Localisation.pdf
Witzel, Michael (2019). Beyond the Flight of the Falcon in Thapar. Romila (ed.). Which of Us are Aryans?:. Aleph.
Witzel, Michael. (2003). Das Alte Indien. Muenchen: Verlag C.H.Beck oHG.
Witzel, Michael et al. (2007). Rig-Veda Das Hellige Wissen. Frankfurt: Verlag Der Weltreligionen.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2022 วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความวารสารฉบับนี้ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น ไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของบรรณาธิการ
