การประยุกต์หลักอัตถะในพระพุทธศาสนากับแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงในการปลูกป่าของนายคำนึง เจริญศิริ ตำบลชุมแสง อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

             บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาหลักอัตถะในพระพุทธศาสนา 2) ศึกษาแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง และ 3) ประยุกต์หลักอัตถะในพระพุทธศาสนากับแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงในการปลูกป่าของนายคำนึง เจริญศิริ ตำบลชุมแสง อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ในการเก็บรวบรวมข้อมูลในพื้นที่ มีการสัมภาษณ์ เพื่อให้การดำเนินกิจกรรมระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์มีความกลมกลืนกันทางวัฒนธรรม โดยการวิเคราะห์ข้อมูลจากพระไตรปิฎก เอกสารวิชาการทางพระพุทธศาสนา งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และเป็นการศึกษาวิจัยเชิงภาคสนาม  แล้วนำเสนอผลการวิจัยด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงพรรณนา โดยมีประชากรศึกษาเป็นกลุ่มพระภิกษุสงฆ์ ผู้บริหารภาครัฐ ส่วนท้องถิ่น และเกษตรกรหรือชาวบ้านทั่วไป ที่อาศัยอยู่ในเขตพื้นที่ตำบลชุมแสง อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์ โดยใช้วิธีการคัดเลือกกลุ่มเป้าหมายที่มีความรู้ที่จะสามารถให้ข้อมูลที่สำคัญแบบเจาะจง (Purposive Sampling) คัดเลือกผู้ให้ข้อมูลแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive sampling) โดยกำหนดเกณฑ์ คือ เป็นผู้ที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญในประเด็นที่ศึกษา และเป็นผู้ที่ยินดีจะให้ข้อมูลเชิงลึกถึงปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นตามบริบทของพื้นที่

             ผลการวิจัยพบว่า

            อัตถะหรืออรรถประโยชน์ หมายถึง ความเจริญงอกงามของชีวิต หรือสิ่งที่จะช่วยให้ชีวิตดีขึ้นเจริญขึ้น มี 3 ระดับ คือ 1) ประโยชน์หรือผลที่มุ่งหมายในปัจจุบันหรือในภพชาตินี้เรียกว่าทิฏฐธัมมิกัตถะ 2) ประโยชน์หรือผลที่มุ่งหมายในชาติหน้าหรือในภพชาติหน้าเรียกว่าสัมปรายิกัตถะ และ 3) ประโยชน์หรือผลอย่างยิ่งหรือประโยชน์สูงสุดคือพระนิพพานเรียกว่าปรมัตถะ

             แนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงสามารถประยุกต์ใช้เกิดได้ในหลายระดับ หลายมิติ และหลายรูปแบบ ไม่มีสูตรสำเร็จ แม้ว่าจะเป็นกรอบแนวคิดเดียวกัน กล่าวคือดำเนินชีวิตด้วยความอดทน มีความเพียร มีสติและปัญญา บริหารจัดการการใช้ชีวิตโดยใช้หลักวิชาและคุณธรรมเป็นแนวทางพื้นฐานกับสภาวะที่เผชิญอยู่ ให้สามารถอุ้มชูตัวเองได้ ตั้งอยู่บนพื้นฐานของความพอดี พออยู่ พอกิน พอใช้ ไม่โลภมาก มีเหตุผล และไม่ประมาท เป็นการพัฒนาทางด้านคุณธรรมและจริยธรรมเข้ากับการพึ่งตนเอง